Chuyện chưa kể về chén ngọc nạm vàng và bộ bát dĩa đặc biệt tại APEC 2017

 10:40 | Thứ hai, 27/11/2017  0
Mất hơn hai năm trời chuẩn bị, ê kíp 30 người của Công ty TNHH Minh Long I đã phải thực hiện hàng chục công đoạn, bằng công nghệ làm gốm sứ hiện đại bậc nhất thế giới để thực hiện Chén ngọc APEC và bộ bàn ăn Hoàng Liên cho sự kiện APEC Việt Nam 2017. Nhưng câu chuyện không chỉ có vậy...

APEC 2017 vừa hân hoan khép lại với việc lãnh đạo 21 nền kinh tế thành viên nhất trí thông qua Tuyên bố Đà Nẵng gồm năm nội dung quan trọng và sự cam kết tạo động lực mới cùng vun đắp tương lai chung.

Với Tổng giám đốc Lý Ngọc Minh và tập thể Công ty Minh Long I, sự kiện tầm vóc quốc tế này cũng đọng lại nhiều dấu ấn đáng tự hào: Chén ngọc APEC vinh dự được chọn làm quà tặng chính thức của lãnh đạo Việt Nam gửi đến lãnh đạo 21 nền kinh tế tham dự Hội nghị cấp cao APEC, và bộ chén dĩa Hoàng Liên được chọn phục vụ Gala Dinner. Những sản phẩm gốm sứ đỉnh cao, theo quan niệm của ông chủ Minh Long, đã thực sự là “những sứ giả quảng bá nét đẹp truyền thống, văn hóa của đất nước”.

30 người chung một ước mơ

“Hãy bắt đầu từ mốc thời gian dễ nhớ nhất, cách nay tròn 10 năm” - ông chủ gốm sứ Minh Long gợi ý. Đó là thời điểm năm 2006, sự kiện APEC lần thứ 14, năm mà Việt Nam lần đầu tiên được chọn làm quốc gia đăng cai.

Năm đó Minh Long cũng đã để lại ấn tượng với chiếc cúp độc đáo làm quà tặng chính thức cho các nhà lãnh đạo APEC. Nhưng với tính cầu thị cao, ông Lý Ngọc Minh còn một mong ước khác: “Tôi không biết Nhà nước có cho Minh Long làm bộ đồ ăn phục vụ tiệc chiêu đãi cấp cao APEC hay không nếu Việt Nam sẽ lại được chọn là nước chủ nhà, nhưng ở thời điểm đó, tôi đã nung nấu ước mơ, rằng một ngày nào đó sẽ được làm bộ bát đĩa tiệc cho những sự kiện quốc gia như vậy, đặc biệt là cho một sự kiện quan trọng nơi hội tụ các lãnh đạo của 21 nền kinh tế như APEC. Đồ sứ là một sứ giả rất tuyệt vời để quảng bá truyền thống, văn hóa của một đất nước nên tôi nghĩ, nếu có cơ hội mình nhất định phải làm cho bằng được”.

Ông Lý Ngọc Minh trực tiếp kiểm tra từng chi tiết sản phẩm của bộ Hoàng Liên trước khi cho vào lò nung cũng như khi mới ra lò. Ảnh: TL

Ước mơ từ mười năm trước ấy đã dẫn dắt ông chủ Minh Long bước vào một địa hạt vừa quen vừa lạ. Quen bởi ông đang sản xuất các mặt hàng phục vụ ngành ăn uống. Lạ, bởi “quốc yến” là tiệc chiêu đãi đi kèm với nhiều nghi thức và chuẩn mực ngoại giao đặc thù. Nhưng điều đó càng thêm thôi thúc ông tìm hiểu, nghiên cứu. Những tài liệu, bài viết, hình ảnh về “quốc yến” của nhiều sự kiện, ở nhiều đất nước cộng với sự nhạy cảm và mẫn cán của một chuyên gia gốm sứ càng neo vào ông một niềm tin: “Với những gì đang có và sẽ tiếp tục có Minh Long hoàn toàn có thể làm, thậm chí làm rất tốt nữa là khác!”. Và đó là tiền đề cho một dự án đặc biệt được khởi động, với một ê kíp 30 người cách nay hai năm để thực hiện một ước mơ.

Bằng một cử chỉ quen thuộc, muốn người đối diện được tai nghe mắt thấy, ông Minh bấm điện thoại kêu nhân viên mang ra các sản phẩm sắp đề cập trong câu chuyện. Ông tiếp: “Tôi không giấu diếm hoài bão là làm ra những sản phẩm làm rạng danh đất nước. Thậm chí có thêm thật nhiều loại hàng hóa mang dấu chỉ địa lý Việt Nam để khi nhắc tới người ta phải thán phục tài năng, sự khéo léo, đẳng cấp nghệ thuật và kỹ thuật tinh xảo của người Việt. Như việc nhắc đến Hà Lan là người ta nghĩ ngay đến hoa tulipe, Thụy Sĩ là đồng hồ, Đức là các hãng xe, Ý là thang máy”. Rồi ông chùng giọng khi nhìn lại bản đồ các ngành hàng dẫn đầu thế giới đang vắng bóng những thương hiệu Việt có sự đầu tư công nghệ, hàm lượng chất xám cao... 

Khi những sản phẩm được bày ra, mắt ông lại bừng sáng. “Tôi làm trước hết vì mê gốm sứ, ngay từ nhỏ”, ngắm nghía những đứa con tinh thần, ông chia sẻ. Trên bàn là bộ Hoàng Liên gồm 29 sản phẩm và Chén ngọc APEC, những sản phẩm gốm sứ đặc biệt này được chế tác theo phong cách tinh tế với hai màu chủ đạo là vàng nhạt và xanh cobalt, họa tiết là hình tượng loài hoa sen bình dị, kết hợp với dương xỉ. Ít ai biết, thời điểm khởi thảo bộ bàn ăn Minh Long vẫn chưa nhận được đơn “đặt hàng” từ Nhà nước. “Vì tôi đã có sẵn ý tưởng và nung nấu quyết tâm, nên khi nhận được nhiệm vụ, tôi không bị động”, người đàn ông cả một đời sống với đất, với khuôn đúc, với lửa lò và tình yêu gốm sứ, quả quyết.

Vậy là bắt tay vào việc. Với vai trò “tổng công trình sư”, ông chủ Minh Long cùng ê kíp của mình bắt đầu bước những bước đầu tiên của hành trình đầy tâm huyết với sáu tháng phác thảo ý tưởng và một năm ròng để thể hiện bằng thiết kế hình họa 3D. Với bộ Hoàng Liên, những hình dung tổng quan bắt đầu hiện thực hóa, từ chủng loại, kích cỡ, vị trí trên bàn tiệc với giai đoạn sản xuất sản phẩm mẫu để đánh giá và hiệu chỉnh. “Mất nửa năm - ông Minh kể - mỗi sản phẩm được nghiên cứu kỹ càng, trải qua hàng chục cuộc kiểm định khác nhau, đồng nghĩa với việc yêu cầu mọi chi tiết, dù nhỏ nhất cũng phải thật hoàn hảo”.

Chén ngọc APEC

Theo ông Minh, nguyên tắc của nghề gốm sứ là “Nhất liệu, nhì nung, tam hình, tứ trí”, vì vậy mà nguyên liệu không những phải tinh tuyển, phối trộn một cách khoa học mà còn phải kiểm định công phu trong phòng thí nghiệm của công ty. Mười sáu loại nguyên liệu khác nhau, tinh tuyển từ hơn mười quốc gia, trong đó 40% là đất từ các mỏ cao lanh tại Việt Nam. Cả ê kíp dường như lúc nào cũng trong tâm thế nhón gót, với tay cho những tuyệt phẩm gốm sứ đang dần hiện rõ hình hài.

Một đúc kết ngắn gọn của ông Minh sau khi bỏ qua những công việc không tên: “Có đến 30 công đoạn sản xuất quan trọng, được nung năm lần theo kỹ thuật nung liền khối (không dán keo, không bắt ốc) ở nhiệt độ 1.360 - 1.380 độ C”. Sản phẩm vốn tinh xảo, lại thêm sang trọng và quyền quý bởi ngay công đoạn dán nhãn trước khi nung, nối kết họa tiết chủ đạo là hoa sen cùng dương xỉ là vàng 24k nhập từ hãng Heraeus có lịch sử hơn 260 năm kinh nghiệm ở Đức. 

Nhưng không dừng lại ở đó, để có các sản phẩm gốm sứ hoàn mỹ phục vụ APEC, hệ thống máy móc hiện đại, đội ngũ kỹ thuật cùng các nghệ nhân giàu kinh nghiệm của Minh Long đã dành thêm 4 tháng nữa chăm chút, tỉ mẩn trang trí và dõi theo từng sản phẩm một ra lò, đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nhất về chất lượng, kỹ thuật và mỹ thuật. Lý giải về lựa chọn màu cho sản phẩm, ông Minh cho hay, chỉ có màu đỏ và vàng là phù hợp với phong cách cung đình, nhưng sử dụng màu vàng trên nền sứ sáng bóng cho vẻ đẹp trang nhã, sang trọng hơn: “Đây cũng là màu đạt hiệu quả thẩm mỹ nhất kết hợp với xanh cobalt - màu xanh đặc trưng, đắt giá nhất trên sứ từ xưa đến nay. Chỉ với hai màu, nhưng đó là cả quá trình chọn lọc, qua hàng trăm lần thử nghiệm”, ông Minh tiết lộ.

Những sứ giả văn hóa đặc biệt

Dù sản phẩm Minh Long từ xưa đến nay đều phải đảm bảo tiêu chí “bốn không, bốn có” (không biên giới, không thời gian, không giới tính, không tuổi tác và có văn hóa, có nghệ thuật, có phong cách, có hồn) nhưng với các sản phẩm phục vụ APEC, thêm nhiều ngoại lệ đặc biệt khác được đặt ra. Trong đó, theo ông Minh, nghệ thuật biểu đạt văn hóa Việt Nam trên từng sản phẩm phục vụ APEC là điều Minh Long đặc biệt chú trọng. Bởi đó là cầu nối, cũng là thứ ngôn ngữ truyền tải văn hóa hiệu quả nhất.

Bộ bàn ăn Hoàng Liên được chọn phục vụ tại tiệc chiêu đãi các nhà lãnh đạo APEC cùng phu quân, phu nhân. Ảnh: TL

Đầu tiên là ý tưởng cho Chén ngọc APEC. Ông Minh cho biết, với phương Tây nói đến cúp là nói đến sự cao quý. Cúp gắn đời sống và là văn hóa của họ. Và họ có hàng nghìn năm làm nên kỹ nghệ đã đạt đến một đẳng cấp cao: “Đã vậy cúp có dáng dấp, tỷ lệ cân đối, vừa mắt nên dễ chế tác. Còn mình là văn hóa chén, mà chén thì làm sao nâng thành biểu tượng? Cũng may, tôi đã nghĩ vấn đề này từ lâu. Nhờ đột phá với chén ngọc Thăng Long, tôi đã giải được bài toán này”.

Theo đó, Chén ngọc APEC lấy ý tưởng từ chén - một dụng cụ chính trong bữa ăn quen thuộc của người châu Á. Đặc biệt, chén được nâng bởi ba linh vật vừa rồng vừa phượng thời Lý - Trần, là biểu trưng cho nòi giống Tiên Rồng, cũng là chi tiết thể hiện sự đoàn kết của ba miền đất nước. Nắp đậy có ý nghĩa biểu tượng như là mái đình, trên đỉnh là một búp hoa sen - quốc hoa đặt ở vị trí cao quý nhất - mang thông điệp về sự phát triển đỉnh cao liên tục của đất nước.

Trong khi đó, bộ Hoàng Liên có điểm nhấn nổi bật là khay ăn chính có kích thước lớn và nắp đậy lấy ý tưởng từ biểu tượng “trời tròn - đất vuông”. Nắp đậy to tròn với núm sen vàng sang trọng, được thiết kế theo phong cách quyền quý. Các sản phẩm khác ngoài tính tiện dụng, trau chuốt về hình dáng cũng khoác lên màu sắc văn hóa. Như gàu rót xốt được cách điệu với chi tiết đầu rồng mỏ phượng ngậm ngọc từ bộ phận quai cầm của sản phẩm. Bộ ly kem bằng sứ nhưng mỏng, nhẹ là chế tác phá cách, được lấy cảm hứng từ vẻ ngoài kiêu sa của phái đẹp, thể hiện đẳng cấp tinh tế của người thưởng thức…

Nhận xét về chén ngọc APEC, nhà sử học Dương Trung Quốc nói: “Tôi cho rằng đây là chế tác hoàn toàn xứng đáng được chọn để làm quà tặng các nguyên thủ”. Ảnh: TL

Tốn nhiều chất xám nhất chính là ý tưởng về họa tiết chủ đạo cho chén ngọc và bộ bàn ăn. Văn hóa Việt thể hiện ở sự khắc họa tinh tế hoa sen, loài hoa tượng trưng cho sự tinh khiết và cao quý. Một biểu tượng khác cho lịch sử lâu dài của Việt Nam - đất nước ngàn năm văn hiến là hai chòm hoa và lá của cây dương xỉ - loài thực vật có sớm nhất, trường tồn không thay đổi theo thời gian. Và chi tiết này cũng phác họa hành trình của một người làm gốm sứ luôn trăn trở ước mơ thương hiệu quốc gia: “Tôi đã đi không dưới 60 nước, đã đặt chân đến 80% những hãng sứ lớn trên thế giới. Ngày nay sản phẩm Minh Long làm ra đẹp là nhờ đúc rút được tinh hoa gốm sứ thế giới. Ngay như chủ đề hoa sen, họa tiết của Minh Long cũng đặc biệt hơn nhờ sưu tầm, nghiên cứu thậm chí mua bản quyền của các họa sĩ nước ngoài để làm điều kiện sáng tạo thêm nữa”.

Nhận xét về họa tiết hoa sen trên Chén ngọc và bộ Hoàng Liên, nhà sử học Dương Trung Quốc nói: “Nếu để ý đến họa tiết này, người ta chắc chắn sẽ quan tâm và tìm hiểu về văn hóa Việt Nam, giúp cho việc nhận thức những giá trị truyền thống được đi sâu vào đời sống, trước hết là chính người dân Việt Nam, sau đó là giới thiệu và để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn bè quốc tế”. 

Nguyên Trang

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.