Sống tử tế: Từ đâu và từ ai?

Để không còn “cả họ làm quan, vẫn đúng quy trình”

02/02/2017 - 07:43 AM
LTS: Bộ máy nhà nước hiện nay có đến 4 triệu công chức, viên chức, những người nhận lương từ tiền thuế của dân. Về lý thuyết, họ là những người đại diện quyền lực của nhân dân để quản trị quốc gia. Thế nhưng, gần đây đã xuất hiện tình trạng cán bộ xa dân, nhũng nhiễu dân. Quyền thế, được một bộ phận cán bộ sử dụng như một công cụ tìm kiếm lợi bất chính. Tình trạng một bộ phận cán bộ chạy chức chạy quyền để ngồi vào những vị trí “béo bở” đã làm ảnh hưởng đến uy tín Nhà nước và niềm tin của nhân dân. Tình trạng xuống cấp đạo đức đó trong đội ngũ cán bộ tác động xấu đến đời sống xã hội và đã trở thành một vấn đề cần cấp bách giải quyết. Bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban tư pháp Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, dành cho Người Đô Thị cuộc trò chuyện về nguyên nhân và các giải pháp nhằm chấn chỉnh công tác bổ nhiệm và giám sát hoạt động của cán bộ công chức hiện nay.

Tại diễn đàn Quốc hội, bà là một trong những đại biểu lên tiếng cảnh báo về việc cần làm rõ dấu hiệu tiêu cực trong một số trường hợp lạm dụng quyền hạn, quy định để điều động, bổ nhiệm cán bộ không đủ điều kiện, tiêu chuẩn, phẩm chất, năng lực, gây hậu quả cho tổ chức, xã hội. Phần lớn, khi được báo chí chất vấn, những người liên quan giải trình đều khẳng định “đúng quy trình”. Vậy theo bà, vì sao “đúng quy trình” mà cho ra kết quả là cán bộ được bổ nhiệm thiếu phẩm chất, năng lực? Ai sẽ là người chịu trách nhiệm về tình trạng này? Và làm thế nào để quy được trách nhiệm cho những người ấy?

Trong công tác điều động, bổ nhiệm cán bộ thời gian qua, có một số trường hợp lạm dụng quy định để điều động, bổ nhiệm cán bộ không đủ điều kiện, tiêu chuẩn, phẩm chất, năng lực chưa thật sự tiêu biểu, thiếu kinh nghiệm thực tế là người thân, người trong gia đình; có trường hợp bổ nhiệm ồ ạt vào thời điểm chuyển giao nhiệm kỳ v.v.. đã gây nghi ngờ, bức xúc, bất bình trong dư luận…Tình trạng này cũng được xem là những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” mà Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã nêu. Một bộ phận cán bộ vướng vào “tư duy nhiệm kỳ”, tranh thủ bổ nhiệm người thân, người quen, người nhà dù không đủ tiêu chuẩn, điều kiện giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc bố trí, sắp xếp vào vị trí có nhiều lợi ích. Như vậy, quan điểm, chủ trương của Đảng rất rõ ràng trong việc cần ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng này.

Do vậy, tôi cho rằng Đảng, Nhà nước cần ghi nhận, xem xét kỹ các phản ánh của đại biểu Quốc hội và cử tri, chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền tổng kiểm tra, rà soát về công tác bổ nhiệm cán bộ ở các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, cả ở trung ương và các địa phương trong khoảng ba năm gần đây, đặc biệt là kiểm tra và yêu cầu người có trách nhiệm giải trình về các trường hợp cụ thể mà dư luận phản ánh, trên cơ sở đó Đảng và Nhà nước cần đánh giá tổng thể thực trạng và đề ra giải pháp khắc phục. Thực hiện kiến nghị này cũng đồng thời góp phần thiết thực thực hiện nghiêm Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII.

Chúng ta đã có Luật Cán bộ - công chức với những quy định khá chặt chẽ, theo bà vì sao việc thực thi luật này lại kém hiệu quả, chưa thu hút nhiều người có đức có tài? Và chúng ta cần làm gì cụ thể hơn để khắc phục?

Thời gian trước dường như chúng ta rất ít thấy các trường hợp sai phạm về bổ nhiệm, điều động cán bộ nhưng gần đây dư luận rộ lên tình trạng này.

Trước hết tôi cho rằng nguyên nhân chính của các trường hợp sai phạm là do chấp hành không đúng các quy định của Đảng, Nhà nước về bổ nhiệm cán bộ. Hầu hết các vụ việc thời gian qua, khi giải trình thì người có trách nhiệm đều khẳng định “đúng quy trình” nhưng kiểm tra một số vụ việc cho thấy là không đúng, không chấp hành nghiêm các quy định về điều động, bổ nhiệm cán bộ. Các trường hợp này các cơ quan có thẩm quyền đang và sẽ xử lý nghiêm minh.

Bà Lê Thị Nga phát biểu tại một kỳ họp quốc hội. Ảnh: TL

Ngoài ra, một nguyên nhân khác của tình trạng này là do quy định của pháp luật về điều động, bổ nhiệm cán bộ chưa chặt chẽ. Luật Phòng chống tham nhũng hiện hành ở khoản 3 Điều 37 chỉ quy định “Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị, em ruột của mình giữ chức vụ quản lý về nhân sự, kế toán - tài vụ, thủ quỹ, thủ kho trong cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc giao dịch mua bán vật tư, hàng hóa, ký kết hợp đồng cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đó”, nhưng lại chưa có quy định về việc cấm người đứng đầu bổ nhiệm người thân vào vị trí lãnh đạo trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý, dẫn đến thời gian qua, cử tri bức xúc phản ánh: tại một số địa phương có hiện tượng “cả họ làm quan” nhưng vẫn đúng quy trình. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là nếu đúng quy trình nhưng quy trình đó không phù hợp, gây bức xúc trong dư luận thì rõ ràng quy trình đó cần được nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung. Trên cơ sở kiểm tra, đánh giá thực trạng tình hình điều động, bổ nhiệm cán bộ, Đảng và Nhà nước cần đưa ra những giải pháp cụ thể, đặc biệt là sửa đổi, bổ sung về các quy định, quy trình điều động, bổ nhiệm cán bộ trong các văn bản của Đảng và pháp luật của Nhà nước như Luật Cán bộ - công chức, Luật Phòng chống tham nhũng và các văn bản luật có liên quan.

Trước hiện tượng “cả họ làm quan”, cha bổ nhiệm con, chồng bổ nhiệm vợ, anh bổ nhiệm em ở một số địa phương, đơn vị hiện nay, theo bà có nên nghiên cứu vận dụng tinh thần của Luật Hồi tỵ về việc bổ dụng quan lại (được ban hành đầu tiên dưới thời vua Lê Thánh Tông và được mở rộng triệt để hơn dưới thời vua Minh Mạng)?

Liên quan đến vấn đề này, một số cử tri cũng đã đề nghị Đảng, Nhà nước cần tổ chức nghiên cứu, tham khảo, tiếp thu những điểm tiến bộ, hợp lý của luật về hồi tỵ đã từng được một số triều đại trong lịch sử Việt Nam áp dụng có hiệu quả, theo đó, luật này được đặt ra để ngăn chặn tình trạng những người trong một đại gia đình làm quan trong cùng một địa phương dẫn đến dễ câu kết, bè phái, làm mất hiệu lực của cơ chế giám sát, kiểm soát quyền lực.

Trong quá khứ cũng như hiện tại, đều có những cán bộ liêm khiết, hết lòng vì dân vì nước; tùy mỗi vị trí, họ đã có những đóng góp cho cộng đồng, quốc gia, thậm chí có những người chấp nhận đương đầu với những rào cản thuộc về nguyên tắc, dám phá rào vì lợi ích chung của nhân dân, đất nước. Qua trải nghiệm của bà, ngoài công cụ pháp lý, chúng ta cần chú trọng điều gì để nuôi dưỡng hoài bão cống hiến, khơi dậy tinh thần vì dân, vì nước của những người trong bộ máy chính quyền, để họ thực sự là công bộc của dân?

Ngoài công cụ pháp lý, chúng ta cũng cần chú trọng đến việc đề cao văn hóa chính trị, văn hóa nêu gương của cán bộ, công chức, đặc biệt là những người đứng đầu: cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện nghiêm các quy định của Đảng và Nhà nước, đảng viên phải gương mẫu hơn quần chúng, cán bộ phải gương mẫu hơn nhân viên, cán bộ giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu; nuôi dưỡng và khích lệ tinh thần vì dân, vì nước, để cán bộ, công chức thực sự là công bộc của dân; đồng thời thường xuyên kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định của Đảng và Nhà nước về bổ nhiệm cán bộ.

Cán bộ là cái gốc của mọi việc, do đó, công tác cán bộ là một trong những công tác quan trọng hàng đầu, có vai trò quyết định thành công của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Việc hoàn thiện các quy định của Đảng và pháp luật cũng như việc kiểm tra, giám sát công tác điều động, bổ nhiệm cán bộ trên thực tế là những công việc cần đặc biệt quan tâm trong tình hình hiện nay.


 Luật Hồi tỵ được ban hành đầu tiên dưới thời vua Lê Thánh Tông, về việc bổ dụng đội ngũ quan lại phong kiến thời đó nhân dịp cải cách nền hành chính quốc gia. Bộ Lê triều Hình luật (còn gọi là Luật Hồng Đức) quy định: “Quan lại không được lấy vợ, kết hôn, làm thông gia ở nơi mình cai quản; cũng không được tậu đất, vườn, ruộng, nhà ở nơi mình làm quan lớn; không được dùng người cùng quê làm người giúp việc”.

Đến thời Minh Mạng, Luật Hồi tỵ triệt để hơn, được mở rộng phạm vi, đối tượng áp dụng và bổ sung những quy định mới, như: quan lại ở các bộ, trong kinh và ở các tỉnh, huyện hễ có bố, con, anh em ruột, chú bác, cô dì cùng làm một chỗ đều phải đổi đi chỗ khác; người có quan hệ thông gia, thầy trò cũng không được làm quan cùng một chỗ...


 Duy Thông thực hiện

» Công khai 9 địa phương, đơn vị có tình trạng 'cả nhà làm quan'

Viết phản hồi
(*)
(*)
Nội dung
CÁC TIN KHÁC