Tư vấn phong thủy: Lâu lâu ngoái nhìn

 23:18 | Thứ bảy, 26/11/2022  0
Lại dần đi vào các tháng cuối năm, thi công sắp hoàn thiện, nhà mới thiết kế xong, nhà cũ lo sửa sang đón tết… là nhịp quay đều đặn, vẫn lặp lại, như vòng Dịch lý xưa nay xoay vần nhân thế. Chuyện làm nhà lồng trong chuyện kiến trúc, chuyện phong thủy đi cùng văn hóa ứng xử. Cũ mà vẫn mới, quen mà vẫn như lạ, chính bởi tinh thần “ôn cố tri tân”, lâu lâu cũng cần ngoái nhìn, để có thể đi tiếp…

Việt Nam cũng như các nước có ảnh hưởng văn hóa phương Đông như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore… đều đặt phong thủy trong bối cảnh phát triển đương đại, thậm chí là công cụ dự báo tương lai qua hệ thống Trạch cát, Huyền không phi tinh. Do đó phong thủy bên cạnh khả năng tổ chức không gian, còn mang trong mình tính tổng kết, tích lũy và kế thừa.

Để định hướng đi tiếp, và đúc rút kinh nghiệm sao cho nơi sống của mỗi người, mỗi nhà được tốt hơn, rất nên nhìn lại các xu thế kiến trúc - nội thất nổi trội hiện nay qua vài nét sơ lược sau:

Nhiều giải pháp không gian mở, linh hoạt, không gian tích hợp hiện nay đều giảm tính bố cục thuần túy thẩm mỹ, mà thiên về định vị cấu trúc, cảm xúc. Điều này tương tự nguyên tắc phong thủy truyền thống vốn xem trọng cả Hình lẫn Thế, trong đó Hình là cận cảnh Thế là viễn cảnh, có thể chỉnh Hình nhưng rất khó sửa Thế, tạo Thế tốt sẽ tạo Hình tùy nghi. Nơi sống cần đẹp và có hình thức hấp dẫn, nhưng cần hơn cả vẫn là cách ứng xử tiện dụng và bền vững về nhiều mặt.

Ta thấy nhà xưa cơ bản là giống nhau về đại thể, chỉ khác biệt chi tiết, tương đồng toàn thôn xóm, làng mạc nhất quán cùng kiểu thức, nhưng khi đi vào từng nhà thì phong phú về nội thất và khác biệt trong sắp đặt tùy gia cảnh. Các công trình cầu kỳ, phô trương chỉ mang tính đơn lẻ.

Nhà nay chịu ảnh hưởng ít nhiều truyền thông và mạng xã hội, nên góp phần định vị nên một lớp gia chủ và nhà thiết kế biết “nhìn trước ngó sau” nhiều hơn khi làm nhà, tránh các lối mòn nhàm chán hay dị hợm quá mức.

Yếu tố lấy không gian hòa hợp làm giá trị cốt lõi, ít những biến đổi gay gắt mà thiên về tạo lập không gian trên nền tảng địa phương, xã hội cụ thể, đặc thù… giúp cho các nhà thiết kế Việt gần đây đạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế. Đa số đều hướng đến giá trị của sự “nhỏ mà tinh”, không cầu to lớn, chỉ mong hài hòa.

Hướng đi này rất tương đồng nếp nhà truyền thống Việt, thậm chí có lúc còn được định dạng là “căn tính Việt”, cho dù vẫn còn nhiều tranh luận và chưa có tổng kết mang tính khoa học toàn diện.

Hoàn thiện thô mộc, thủ công, tối giản được sử dụng như là đặc trưng của cách thức xây dựng tiếp nối kỹ thuật truyền thống.


Những kiểu nhà có không gian kế thừa dạng biệt thự cổ điển phong cách Đông Dương - nôm na là “nhà Tây”- đã có thời gian dài “làm mưa làm gió” nơi phố thị, và đến hôm nay vẫn được đại đa số gia chủ tuổi trung niên xem như mẫu mực, sang trọng. Tuy vậy khi áp dụng theo kiểu sao chép cứng nhắc vào nhà thời mới thì đem lại sự lệch pha về văn hóa và thẩm mỹ, chưa kể nội thất có sự khác biệt về tiện nghi sinh hoạt nhà xưa - nhà nay cách biệt cả thế kỷ.

Từng có thời gian kiểu nhà gọi là “tân cổ điển” bắt đầu phổ biến, mà sự khoe mẽ của nhà giàu mới nổi và sự trang trí cầu kỳ trên nền tảng kiểu thức cổ điển chuẩn Tây phương dường như khá gần nhau. Điều này đang dần được các thiết kế hiện đại điều chỉnh, trong đó đại dịch Covid và những “cú ngã ngựa” của các “đại gia kinh tế” góp phần làm chậm lại tốc độ bùng nổ của nhà “bánh kem” đắp chỉ tô vẽ tràn lan.

Nét xưa hồn cũ giờ đây được giới chuyên môn xử lý có tiết chế, cách tân hơn, gợi ý niệm chứ không tả thực, lược chi tiết, dùng bảng màu hiện đại biết phối trộn có cân nhắc các giá trị cũ và mới.

Tính kế thừa còn thấy được qua yếu tố hoàn thiện thủ công dần trở lại nơi quán xá, nhà ở, văn phòng… như điểm nhấn sáng tạo, rất gần với cách thức hoàn thiện của tiền nhân trước kia. Tô đá mài, uốn sắt nghệ thuật, vẽ lên tường và trần, ốp lát gạch bông, bao che bằng gạch hoa gió hoặc lam xi măng, lấy gỗ tận dụng làm bề mặt và đồ dùng… tất cả đều đã từng phổ biến một thời, nay đang được nhiều nhà thiết kế thế kỷ 21 phát huy trên cở sở học hỏi không ít những công trình cũ của thập niên 50 đến 70 thế kỷ trước vốn ngày càng trở nên hiếm hoi trong tiến trình đô thị hóa. 

Nhiều nhà có diện tích rộng, nhà vườn hiện nay cũng đang chuộng không gian nghỉ dưỡng tại gia nhiều hơn, tạo ra một phong thái dân dã, hoặc gợi nhắc quá khứ cung đình, nét đẹp vàng son một thuở, hoặc kiểu nhà đồng quê mang chất phong lưu nông nghiệp, như các resort. Nhưng về tổng thể thì nhà ở nói chung và resort nói riêng khác hẳn cấu trúc làng quê truyền thống, nên nếu chỉ biết thuần túy sao chép nhà xưa mà thiếu vắng các giải pháp mang tính đương đại và bền vững thì sẽ dẫn đến tình trạng lệ thuộc vào kiểu thức nhà, biến không gian thành nơi sắp đặt thuần túy, chất chồng đồ xưa vật cũ, khó mang được hơi thở đời sống cụ thể ở thời điểm hiện tại.

Kiểu làm không gian hoài niệm song hành đương đại như Nhật Bản hay Singapore làm được thực ra rất cần sự chắt lọc hình khối đi đến giản lược nhiều hơn, để trở về với tư duy “Vô Vi” trong triết lý của Lão Tử. 

Ngay ở kiểu nhà pha trộn cổ điển, sự tiết chế và hiện đại đang dần lấn át được các gò bó của kiểu thức lỗi thời.

Xu hướng thiết kế bền vững vẫn đang được nhắc đến nhiều, nhưng trên hết với đa số gia chủ và nhà thiết kế Việt chưa thực sự dư dả kinh phí lẫn không gian để áp dụng thì vấn đề giảm chi phí và tạo cá tính là xu hướng thu hút nhiều quan tâm. Thực tế cho thấy làm một ngôi nhà bền vững đúng các tiêu chuẩn quốc tế không hề rẻ chút nào, do đó giải pháp kiến trúc và nội thất tiết kiệm luôn song hành với những xử lý đơn giản, chủ động từ đầu mà ngôi nhà truyền thống Việt đã áp dụng xưa nay.

Cụ thể là một số giải pháp đơn giản mà hữu hiệu trong xử lý không gian nhà cửa thoáng mát mà cũng thật tiết kiệm, như nguyên tắc đơn giản là “bí đâu mở đó” để tăng thông thoáng, giúp cân bằng Âm Dương, đặc rỗng, đưa dương quang xuống sâu hơn trong điều kiện nhà ống bị vây bọc tứ phía. Hoặc dùng cấu trúc nhiều lớp khi lợp mái, làm mặt đứng để chống nóng đồng thời thông gió hiệu quả…

“Nhà sạch thì mát” hiện nay cũng không thuần vấn đề dọn dẹp vệ sinh nữa, mà giúp các thiết kế hiện đại hướng đến nhà “sạch” theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, về môi trường sạch lẫn thị giác sạch (phong cách tối thiểu, hiện đại, ít trang trí). Nhà sạch theo kiểu hiện đại không sa đà vào nhiều chủng loại vật liệu hay màu sắc, mà dựa trên một chủ đề cơ bản, kể một câu chuyện nhất quán, tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức dọn dẹp, bảo trì, đồng thời khẳng định cá tính riêng của chủ nhân.

Nhiều vị trí, chi tiết trong nhà ở vài năm gần đây đã biến đổi theo hướng “sạch” hơn để tiết kiệm mà lại gọn ghẽ hơn, thời trang hơn. Ví dụ như giảm bớt đóng trần giật cấp nhiều lần phức tạp và tốn kém, không chạy phào viền chỉ cầu kỳ nữa, thậm chí để lộ kết cấu và đường ống trên trần… đi cùng đèn led và đèn tiết kiệm điện, là khá phổ biến.

Hay việc bỏ hẳn các hốc lồi lõm trang trí không cần thiết, ốp lát rườm rà, tạo “khoảng trống có nghĩa” để tăng linh hoạt, thay vì phụ thuộc vào những đóng khung gò bó, khó thay đổi khi cơ cấu nhân khẩu trong gia đình biến động.

Chưa khi nào các công trình vừa và nhỏ lại có nhiều tìm tòi và dấu ấn riêng như hiện nay. Xét khoanh vùng trong kiến trúc và nội thất nhà ở, đó là những điểm sáng đáng quan tâm. Lâu lâu nhìn lại, nhiều thì có thể chiêm nghiệm đôi điều thuộc về hiện tượng, xu hướng, hay ít ra là nhận diện những biểu hiện đã có để góp phần cân nhắc, dự báo đôi điều ở thời điểm cuối năm cũ đầu năm mới.

Bài: ThS-KTS Hà Anh Tuấn - Ảnh: Khánh Phương

 

Nguồn Tạp chí Kiến Trúc & Đời Sống số 197
bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
bài viết cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.