Doanh nhân Phùng Thị Thu Thủy: Đồng hành cùng di sản áo dài Việt

Khi tình yêu văn hóa trở thành một lựa chọn dài hơi

Trong dòng chảy hiện đại hóa mạnh mẽ của đời sống đô thị, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp và các giá trị truyền thống đứng trước nhiều thách thức, câu chuyện về những con người âm thầm gìn giữ di sản trở nên đáng chú ý hơn bao giờ hết. Áo dài Việt Nam - biểu tượng văn hóa gắn liền với lịch sử, thẩm mỹ và căn tính dân tộc - cũng đang đứng trước những ngã rẽ của thời đại: vừa được tôn vinh trong các sự kiện, lễ hội, vừa đối diện nguy cơ bị giản lược thành hình ảnh trình diễn hay sản phẩm mang tính hình thức.

Chị Phùng Thị Thu Thủy (Phó chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam; Chủ tịch Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam TP.HCM). Ảnh: CTV

Trong bối cảnh đó, hành trình của doanh nhân Phùng Thị Thu Thủy được nhìn nhận như một lát cắt đặc biệt. Không ồn ào, không tuyên ngôn lớn tiếng, con đường chị chọn là sự bền bỉ và nhất quán. Mới đây, chị được trao quyết định giữ chức Phó chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam nhiệm kỳ 2025 - 2030, phụ trách khu vực TP.HCM và miền Nam, đồng thời tiếp tục đảm nhiệm vai trò chủ tịch Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam TP.HCM. Những trọng trách này không chỉ là sự ghi nhận cho những đóng góp trong nhiều năm, mà còn đặt chị vào vị trí của một người kết nối, tổ chức và đồng hành cùng di sản áo dài trong giai đoạn mới.

Từ tình yêu nghệ thuật đến mối duyên với áo dài

Với Phùng Thị Thu Thủy, áo dài không đến từ một chiến lược hay một quyết định mang tính thời điểm. Mối duyên ấy bắt đầu rất tự nhiên, từ tình yêu hội họa và nghệ thuật thị giác. Năm 2014, chị sáng lập Peony & Iris Art Gallery, lấy cảm hứng từ hoa mẫu đơn - biểu trưng cho vẻ đẹp kiêu sa - và hoa diên vĩ - đại diện cho trí tuệ, sự tự do và tinh thần khai phóng. Hai hình ảnh ấy hòa quyện, phản chiếu quan niệm thẩm mỹ mà chị theo đuổi: tôn vinh người phụ nữ Việt hiện đại - duyên dáng mà bản lĩnh, mềm mại nhưng không yếu đuối.

Từ không gian nghệ thuật ấy, áo dài dần trở thành một mạch chảy xuyên suốt. Những thiết kế áo dài vẽ tay độc bản trên lụa và tơ tằm truyền thống không chỉ được xem là trang phục, mà được tiếp cận như những tác phẩm nghệ thuật mang ký ức văn hóa. Chị từng chia sẻ rằng, khi hiểu áo dài như một phần của đời sống tinh thần người Việt, người làm văn hóa sẽ không thể vội vàng. “Áo dài với tôi không phải là một sản phẩm để khoe hay để chạy theo xu hướng. Mỗi chiếc áo đều mang theo một câu chuyện, và khi mình đã ý thức được điều đó, mình tự nhiên thấy cần phải giữ gìn”, chị Thu Thủy nói.

Không gian nghệ thuật như một điểm tựa văn hóa

Peony & Iris Art Gallery không chỉ là nơi trưng bày áo dài hay hội họa. Qua thời gian, không gian này dần trở thành điểm giao thoa giữa thời trang, mỹ thuật và nghệ thuật đương đại. Nhiều bộ sưu tập tranh giá trị của các họa sĩ nổi tiếng được giới thiệu tại đây, cùng với các triển lãm nghệ thuật mang tính đối thoại, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần cho cộng đồng yêu văn hóa.

Việc gallery được chọn làm văn phòng Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam TP.HCM là một dấu mốc đáng chú ý. Điều này cho thấy sự gắn kết giữa hoạt động cá nhân và trách nhiệm cộng đồng của chị Thu Thủy. Trên cương vị chủ tịch Câu lạc bộ, chị cùng các thành viên kiên trì tổ chức các hoạt động giao lưu, tọa đàm, trưng bày, từng bước xây dựng một cộng đồng gắn bó với áo dài không chỉ bằng cảm xúc, mà bằng hiểu biết.

Theo chị Thu Thủy, di sản chỉ thực sự sống khi được đặt trong đời sống đương đại. “Tôi luôn tin rằng áo dài không nên nằm yên trong tủ kính. Nó cần được mặc, được cảm, được đối thoại với thời đại hôm nay. Khi áo dài còn hiện diện trong đời sống, thì di sản vẫn đang thở”, chị Thu Thủy chia sẻ.

Chị Phùng Thị Thu Thủy và các thành viên Câu lạc bộ Di sản Áo dài Việt Nam TP.HCM. Ảnh: CTV

Trách nhiệm đại diện và vai trò kết nối khu vực phía Nam

Việc đảm nhiệm vai trò Phó chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam, phụ trách TP.HCM và miền Nam, đặt lên vai chị Thu Thủy một trách nhiệm lớn hơn. Đây là khu vực năng động, đa dạng về văn hóa, nơi áo dài xuất hiện trong nhiều không gian khác nhau: từ lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn cho đến đời sống thường nhật của đô thị.

Trong bối cảnh đó, công việc không chỉ dừng lại ở tổ chức sự kiện, mà còn là kết nối các nhà thiết kế, nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và cộng đồng yêu áo dài. Chị Thu Thủy thẳng thắn nhìn nhận rằng, thách thức lớn nhất không phải là thiếu người yêu áo dài, mà là làm sao để những tình yêu ấy có thể gặp nhau và đi cùng một hướng. “Khi mỗi người yêu áo dài theo một cách khác nhau, điều cần thiết là sự lắng nghe và tôn trọng. Di sản không thể được giữ bằng mệnh lệnh, mà bằng sự đồng thuận”, chị chia sẻ.

Làm văn hóa bằng tinh thần tự nguyện và vì cái chung

Điểm dễ nhận thấy trong hành trình của Phùng Thị Thu Thủy là tinh thần tự nguyện. Chị nhiều lần khẳng định, các hoạt động gắn với áo dài và văn hóa không xuất phát từ mục tiêu vụ lợi cá nhân. Với chị, đó là lựa chọn mang tính trách nhiệm.
“Tôi làm những việc này hoàn toàn bằng sự tự nguyện. Tôi không xem đây là con đường để mưu cầu lợi ích riêng hay xây dựng hình ảnh cá nhân. Đơn giản là tôi nghĩ mình đang làm một việc có ích cho cái chung, cho di sản mà thế hệ trước đã gìn giữ. Khi đã xác định như vậy, người ta sẽ không còn nôn nóng hay so đo thiệt hơn”, chị nói.

Chính suy nghĩ ấy giúp chị Thu Thủy kiên trì với con đường đã chọn, ngay cả khi các hoạt động văn hóa thường không mang lại hiệu quả tức thời. Theo chị, văn hóa là việc của đường dài, đòi hỏi sự kiên nhẫn và niềm tin. “Nếu hôm nay mình làm chậm hơn một chút nhưng đúng, thì ngày mai áo dài vẫn còn đó để thế hệ sau tiếp tục yêu và tiếp tục mặc”, chị chia sẻ.

Chị Phùng Thị Thu Thủy và gia đình nhạc sĩ Trần Tiến. Ảnh: CTV

Một cách tiếp cận lặng lẽ nhưng bền vững

Nhìn từ góc độ truyền thông, hành trình của Phùng Thị Thu Thủy cho thấy một cách tiếp cận thận trọng nhưng cần thiết. Trong bối cảnh nhiều hoạt động di sản có xu hướng thiên về trình diễn và hình thức, việc tập trung xây dựng không gian, cộng đồng và nhận thức lâu dài được xem là hướng đi mang tính nền tảng.

Các hoạt động do chị Thu Thủy và Câu lạc bộ Di sản Áo dài TP.HCM triển khai không nhằm tạo hiệu ứng truyền thông ngắn hạn, mà chú trọng chiều sâu và tính kết nối. Áo dài được đặt trong mối quan hệ với lịch sử, mỹ thuật, đời sống đương đại, thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp mang tính lễ nghi.

Giữ di sản bằng sự kiên nhẫn và niềm tin

Áo dài Việt Nam đã đi qua nhiều thế kỷ biến đổi và chắc chắn sẽ còn tiếp tục thích nghi với thời đại mới. Nhưng để sự thích nghi ấy không làm mất đi căn cốt, di sản cần những con người đủ hiểu, đủ yêu và đủ kiên nhẫn để đồng hành.

Hành trình của doanh nhân Phùng Thị Thu Thủy cho thấy, gìn giữ văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ những tuyên ngôn lớn. Đôi khi, đó là những lựa chọn lặng lẽ, bền bỉ và có trách nhiệm, được nuôi dưỡng từ tình yêu nghệ thuật và ý thức cộng đồng. Như chị từng nói, nếu mỗi người góp một phần nhỏ bằng sự chân thành, di sản sẽ không bị đứt gãy. Và chính niềm tin đó đang âm thầm giữ cho áo dài tiếp tục sống trong đời sống văn hóa Việt Nam hôm nay. 

Phạm An