50 năm TP.HCM mang tên Bác: Từ niềm tự hào lịch sử đến khát vọng của siêu đô thị mới

Trong không khí trang trọng sáng 2.7, Thành ủy - Hội đồng Nhân dân - Ủy ban Nhân dân - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026).

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại Lễ kỷ niệm.

Buổi lễ có sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương và các tầng lớp nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM. Ảnh: TTXVN

TP.HCM nhìn lại nửa thế kỷ mang tên Bác

Mở đầu lễ kỷ niệm là chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề "Thành phố Hồ Chí Minh - Sáng mãi tên Người", tái hiện chặng đường lịch sử và khơi dậy niềm tự hào về thành phố mang tên Bác.

Trình bày diễn văn tại lễ kỷ niệm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhắc lại dấu mốc cách đây đúng nửa thế kỷ, khi Quốc hội khóa VI quyết nghị để thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bí thư Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh: "Đó không chỉ là một quyết định có ý nghĩa lịch sử, mà còn là sự thể hiện tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu; đồng thời gửi gắm niềm tin, kỳ vọng và trách nhiệm đối với thành phố trên hành trình phát triển cùng đất nước".

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang phát biểu tại dự Lễ kỷ niệm. Ảnh: BTC

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, trong suốt 50 năm qua, thành phố luôn không ngừng tìm tòi những cách làm mới từ thực tiễn, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo động lực cho sự phát triển chung của cả nước. Cùng với những thành tựu về kinh tế - xã hội là sự bồi đắp những giá trị đã trở thành bản sắc của người TP.HCM: nghĩa tình, nhân ái, năng động, sáng tạo, khát vọng vươn lên và tinh thần đoàn kết vượt qua thử thách.

Nhắc đến những người đã đồng hành cùng thành phố trên chặng đường ấy, ông Trần Lưu Quang chia sẻ: "Điều mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM luôn trân trọng là trong suốt chặng đường ấy, thành phố chưa bao giờ bước đi một mình", đồng thời gửi lời tri ân cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, lực lượng vũ trang, kiều bào và bạn bè quốc tế... đã luôn sát cánh cùng TP.HCM.

Theo Bí thư Thành ủy, kỷ niệm 50 năm mang tên Bác không chỉ là dịp nhìn lại quá khứ mà còn là thời điểm để xác định rõ trách nhiệm trước một giai đoạn phát triển mới. Việc mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất giữa TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cùng với việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW đã mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có, tiếp tục khẳng định quan điểm xuyên suốt "TP.HCM vì cả nước, cả nước vì TP.HCM".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh Đảng, Nhà nước và các đại biểu dự Lễ kỷ niệm. Ảnh: BTC

Bí thư Thành ủy TP.HCM khẳng định: "Niềm vinh dự được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh phải được thể hiện bằng những kết quả cụ thể trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng quản trị đô thị, chăm lo tốt đời sống nhân dân và những đóng góp ngày càng thiết thực đối với sự phát triển chung của đất nước".

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, trước những vận hội mới, thành phố càng phải nuôi dưỡng khát vọng lớn hơn, quyết tâm mạnh mẽ hơn để tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu của cả nước. "Thành phố không chỉ mang tên Bác mà phải thực hiện cho được khát vọng và mong muốn của Bác; không chỉ giữ gìn danh hiệu ấy mà phải làm cho danh hiệu cao quý ấy ngày càng tỏa sáng bằng những thành tựu mới, những giá trị mới, những đóng góp mới cho sự phát triển", ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân, GS-BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ. Ảnh: BTC

Những câu chuyện nối liền các thế hệ

Tại sự kiện, hai đại diện công dân tiêu biểu của TP.HCM cũng đã mang đến góc nhìn gần gũi, giàu cảm xúc về chặng đường phát triển của thành phố trong suốt nửa thế kỷ qua. Hai bài phát biểu, một từ người đã dành cả cuộc đời cho ngành y và một từ nhà khoa học trẻ trở về sau những năm học tập ở nước ngoài, dù ở những hoàn cảnh khác nhau, họ đều gặp nhau ở một điểm chung: khát vọng đóng góp để thành phố mang tên Bác tiếp tục phát triển văn minh, hiện đại, nghĩa tình và bền vững.

Đại diện thế hệ đi trước, Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân, GS-BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ, xúc động nhớ lại hai dấu mốc đặc biệt của dân tộc: ngày đất nước thống nhất 30.4.1975 và ngày 2.7.1976, khi thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

"Tôi may mắn là chứng nhân của một giai đoạn lịch sử cách mạng", bà mở đầu bài phát biểu bằng ký ức về quyết định ở lại quê hương sau ngày đất nước thống nhất, gắn bó với một thành phố vừa bước ra khỏi chiến tranh và còn vô vàn khó khăn.

GS-BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ​​​​​​​ có bài phát biểu xúc động tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: BTC

Nữ giáo sư nhớ lại những năm tháng thiếu thốn ở Bệnh viện Từ Dũ, khi các y, bác sĩ phải chắt chiu từng đơn vị máu, từng chai dịch truyền để cứu sản phụ, đồng thời chăm sóc những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại Làng Hòa Bình: "Chúng tôi luôn tự nhủ rằng máy móc có thể thiếu, thuốc men có thể thiếu, nhưng trách nhiệm của người thầy thuốc thì chưa bao giờ được phép thiếu. Khi mỗi em bé cất tiếng khóc chào đời, đó là hạnh phúc của một gia đình, là tương lai của một đất nước".

Nhìn lại 50 năm đồng hành cùng thành phố, GS-BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng chia sẻ: "Mỗi bước trưởng thành của thành phố cũng là từng bước trưởng thành của tôi và của biết bao thế hệ người thầy thuốc đã lặng lẽ gìn giữ sự sống, chăm lo sức khỏe nhân dân", đồng thời khẳng định nếu được lựa chọn lại, bà vẫn sẽ tiếp tục gắn bó với TP.HCM, với ngành y và Bệnh viện Từ Dũ để truyền ngọn lửa cống hiến cho các thế hệ bác sĩ trẻ.

Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt, Trưởng nhóm Nghiên cứu, Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến, Đại học Quốc gia TP.HCM, Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025, đại diện thế hệ trẻ, phát biểu tại Lẽ kỷ niệm. Ảnh: BTC

Đại diện thế hệ trẻ, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt, Trưởng nhóm Nghiên cứu, Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến, Đại học Quốc gia TP.HCM, Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025, cho biết sau thời gian học tập ở nước ngoài, anh đã quyết định trở về làm việc, nghiên cứu khoa học với mong muốn đóng góp cho quê hương. Theo anh, hạnh phúc của người trẻ không chỉ đến từ những thành tựu cá nhân mà còn ở cơ hội mang tri thức và kinh nghiệm tích lũy được để phụng sự đất nước và thành phố.

"Tôi tự hào khi được sống trên mảnh đất hội tụ những dòng chảy văn hóa từ khắp mọi miền đất nước, luôn rộng mở đón nhận những con người mang theo ước mơ và khát vọng cống hiến. Và càng tự hào hơn khi trong suốt chặng đường phát triển của đất nước, TP.HCM luôn tiên phong đổi mới, sáng tạo, hội nhập, giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, khoa học công nghệ và trở thành nguồn cảm hứng để thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục bước đi trên con đường mà Bác Hồ và các thế hệ đi trước đã mở ra", Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025 xúc động chia sẻ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: BTC

TP.HCM phải viết tiếp một chương phát triển mới rực rỡ hơn

Trong không khí trang trọng, xúc động của lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đây là sự kiện chính trị, lịch sử và văn hóa có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc; là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tưởng nhớ công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tri ân các thế hệ cách mạng tiền bối, các anh hùng liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng cùng những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc và sự trưởng thành của Thành phố mang tên Bác.

Nhắc lại dấu mốc lịch sử ngày 2.7.1976, khi Quốc hội khóa VI quyết nghị chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là TP.HCM, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng đây không đơn thuần là một quyết định hành chính mà là sự kết tinh của tình cảm, lòng biết ơn của nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời gửi gắm niềm tin và trách nhiệm đối với một đô thị có vị trí đặc biệt trong sự phát triển của đất nước.

Nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: "Nhìn lại nửa thế kỷ qua, chúng ta có quyền tự hào sâu sắc về những thành tựu to lớn, toàn diện mà Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân TP.HCM đã đạt được. Từ một đô thị chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, đối mặt với muôn vàn khó khăn sau ngày đất nước thống nhất, Thành phố đã từng bước khôi phục sản xuất, ổn định đời sống Nhân dân, giữ vững thành quả cách mạng, xây dựng chính quyền, bảo đảm quốc phòng, an ninh, tạo nền tảng cho phát triển lâu dài".

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong gần 40 năm đổi mới, TP.HCM luôn là địa phương tiên phong với nhiều mô hình sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, qua đó góp phần hoàn thiện đường lối đổi mới của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Giá trị ấy không chỉ thể hiện qua tốc độ tăng trưởng mà còn ở vai trò mở đường, tạo sức lan tỏa từ thực tiễn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đánh giá TP.HCM tiếp tục giữ vững vị thế đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ, giáo dục, y tế, văn hóa và hội nhập quốc tế. Việc dẫn đầu cả nước về thu ngân sách, vượt mốc 800.000 tỷ đồng, cùng sự thay đổi mạnh mẽ của diện mạo đô thị, đặc biệt là việc đưa vào vận hành tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), là những dấu mốc phản ánh sức sống và năng lực phát triển của thành phố. Bên cạnh đó, bản sắc cởi mở, nghĩa tình, năng động và sáng tạo của người TP.HCM tiếp tục được bồi đắp qua từng giai đoạn phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Chúng ta phải xây dựng TP.HCM thành một siêu đô thị chiến lược, đa trung tâm, đa cực, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế". Ảnh: TTXVN

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, sau khi mở rộng không gian phát triển, TP.HCM đang hội tụ những lợi thế nổi bật về đô thị, công nghiệp, công nghệ, cảng biển, logistics, kinh tế biển, du lịch và nguồn nhân lực chất lượng cao... Đây là nền tảng để thành phố hướng tới mục tiêu trở thành một siêu đô thị chiến lược có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: "Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển của Thành phố đã mở rộng; quy mô lớn hơn, tiềm năng lớn hơn, yêu cầu quản trị cũng cao hơn. TP.HCM mới hội tụ những lợi thế rất quan trọng: trung tâm đô thị, tài chính, thương mại, dịch vụ; không gian công nghiệp, công nghệ, đổi mới sáng tạo; cửa ngõ cảng biển, logistics, kinh tế biển, du lịch, năng lượng; cùng nguồn nhân lực đông đảo có trí thức, có trách nhiệm, có nghĩa tình. Chúng ta phải xây dựng TP.HCM thành một siêu đô thị chiến lược, đa trung tâm, đa cực, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế".

Để hiện thực hóa khát vọng đó, điều quyết định là tư duy mới, thể chế mới, hạ tầng mới, quản trị mới, đội ngũ cán bộ mới và phương thức tổ chức thực hiện mới. "Việc đã rõ phải làm ngay, việc còn vướng phải khẩn trương tháo gỡ, việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chịu trách nhiệm. Không để chủ trương đúng chậm đi vào cuộc sống, không để trách nhiệm chung làm mờ trách nhiệm cá nhân, không để tiềm năng lớn bị níu lại bởi cách làm cũ", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị.

Sáu nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn phát triển mới

Từ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM tập trung thực hiện sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trong đó, TP.HCM phải tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thành phố trong sạch, vững mạnh, đoàn kết, kỷ cương, liêm chính, hành động, phục vụ Nhân dân. Cán bộ Thành phố phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy phát triển hiện đại, đạo đức trong sáng, năng lực thực thi cao; đề cao trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm người đứng đầu; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đồng thời bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Năm mươi năm qua, TP.HCM đã viết nên trang sử vẻ vang, rực rỡ tên vàng. Năm mươi năm tới, Thành phố phải viết tiếp một chương phát triển mới, lớn hơn, đẹp hơn, xứng đáng hơn, rực rỡ hơn." Ảnh: TTXVN

Bên cạnh đó, TP.HCM cần chuyển hóa thể chế và cơ chế đặc thù thành lợi thế phát triển, năng lực cạnh tranh và kết quả cụ thể, có thể đo đếm được: công trình hoàn thành, sản phẩm mới, dịch vụ công tốt hơn, việc làm nhiều hơn, môi trường đầu tư thuận lợi hơn và chất lượng sống cao hơn cho Nhân dân. Thành phố cần đi đầu trong cải cách hành chính, quản trị số, dữ liệu liên thông, dịch vụ công minh bạch; chủ động đề xuất cơ chế vượt trội về đô thị đặc biệt, trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thu hút nhân tài.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là quy hoạch không gian phát triển theo hướng đa trung tâm, hiện đại, xanh, thông minh, kết nối chặt chẽ với vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, cả nước và quốc tế. Hạ tầng phải đi trước một bước, nhưng phải có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả đầu tư; ưu tiên giao thông công cộng, đường sắt đô thị, vành đai, cao tốc, cảng biển, logistics, hạ tầng số, năng lượng, y tế, giáo dục, văn hóa, nhà ở, chống ngập và không gian xanh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu thành phố đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế dữ liệu làm động lực chủ yếu. Thành phố cần phát triển mạnh trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế biển, du lịch, y tế, giáo dục, công nghiệp văn hóa; tạo môi trường để doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển, người trẻ được sáng tạo và cống hiến.

Chăm lo tốt hơn đời sống Nhân dân, coi đây là mục tiêu cao nhất và thước đo thực chất nhất của phát triển. Người dân Thành phố phải được thụ hưởng môi trường sống an toàn hơn, giao thông thuận tiện hơn, nhà ở phù hợp hơn, trường học tốt hơn, bệnh viện tốt hơn, không gian văn hóa nhiều hơn, không gian xanh rộng hơn. Người lao động, công nhân, người nhập cư, người nghèo đô thị, người yếu thế phải được quan tâm bằng chính sách cụ thể, thiết thực và đến đúng đối tượng.

Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm hội nhập quốc tế năng động, có bản sắc, có trách nhiệm; đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh đô thị, an ninh con người. Thành phố càng mở cửa, càng hội nhập, càng phải giữ vững ổn định chính trị, kỷ cương pháp luật, môi trường hòa bình, an toàn, thân thiện.

Khép lại bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại tình cảm đặc biệt mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho đồng bào miền Nam và cho rằng đó vừa là niềm vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn lao của TP.HCM hôm nay: "Sinh thời, Bác Hồ kính yêu luôn dành tình cảm đặc biệt sâu nặng cho đồng bào miền Nam ruột thịt; Người từng nói: 'Miền Nam luôn ở trong trái tim tôi'. Tình cảm thiêng liêng ấy vừa là niềm vinh dự lớn lao, vừa là lời nhắc nhở sâu sắc đối với Thành phố mang tên Người hôm nay: phải không ngừng vươn lên, phát triển mạnh mẽ hơn, nhân văn hơn, nghĩa tình hơn, để xứng đáng với niềm tin yêu, sự kỳ vọng và niềm tự hào của cả nước".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời gửi gắm kỳ vọng về chặng đường phía trước: "Năm mươi năm qua, TP.HCM đã viết nên trang sử vẻ vang, rực rỡ tên vàng. Năm mươi năm tới, Thành phố phải viết tiếp một chương phát triển mới, lớn hơn, đẹp hơn, xứng đáng hơn, rực rỡ hơn. Chúng ta tin tưởng rằng, với truyền thống anh hùng, đoàn kết, năng động, sáng tạo, nghĩa tình; với sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng hành của cả nước và sức mạnh to lớn của Nhân dân, TP.HCM nhất định sẽ vươn lên mạnh mẽ, trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình, nơi tên gọi Hồ Chí Minh ngày càng tỏa sáng bằng thành tựu, văn hóa, con người, khát vọng và trách nhiệm với Tổ quốc".

Trọng Dân