Zalo AI Challenge 2026 khởi tranh: Khi AI không chỉ trả lời mà còn phải biết làm việc

Đó là hướng tiếp cận được đặt ra tại Zalo AI Challenge 2026, khởi tranh ngày 26.10 với chủ đề “Advancing AI Agents for Real Life” (Đưa AI tác nhân vào đời sống). Cuộc thi năm nay tập trung vào hai hướng phát triển: AI tác nhân giọng nói (Voice Agents) và AI tác nhân dữ liệu (Data Agents), với kỳ vọng đưa công nghệ từ khả năng trả lời câu hỏi sang thực hiện những nhiệm vụ cụ thể.

Khác với AI tạo sinh (Generative AI), vốn được biết đến qua khả năng trả lời câu hỏi và sáng tạo nội dung, AI tác nhân (Agentic AI) có thể tự lập kế hoạch, sử dụng công cụ và triển khai một chuỗi hành động để hoàn thành yêu cầu của con người. Khả năng này mở ra cách tương tác mới với công nghệ, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về mức độ hiểu đúng, tính chính xác và khả năng kiểm soát hành động.

Hai bảng đấu của Zalo AI Challenge 2026 hướng đến những vấn đề gần gũi trong sinh hoạt và công việc, qua đó thử thách khả năng ứng dụng của các giải pháp AI do cộng đồng phát triển.

Hai đề thi tương ứng với hai bảng đấu của Zalo AI Challenge 2026.

LifeMate: Giao việc cho AI bằng tiếng Việt

Giọng nói đang trở thành phương thức tương tác quan trọng giữa con người và AI trên điện thoại, ô tô, loa thông minh và các thiết bị gia dụng. Với AI tác nhân giọng nói, người dùng không chỉ trò chuyện hay đặt câu hỏi mà còn có thể giao nhiệm vụ bằng ngôn ngữ tự nhiên.

Chẳng hạn, một yêu cầu như “Tôi sắp về nhà, bật điều hòa phòng khách và đặt xe đón tôi” có thể bao gồm nhiều thao tác khác nhau. Hệ thống cần hiểu mong muốn của người dùng, xác định những việc phải làm, lựa chọn công cụ phù hợp rồi thực hiện theo trình tự cần thiết.

Đó là bài toán của bảng đấu LifeMate. Các đội thi phải xây dựng AI tác nhân có khả năng tiếp nhận yêu cầu bằng giọng nói và thực hiện hành động tương ứng, từ điều khiển thiết bị nhà thông minh, đặt xe, gọi đồ ăn đến thao tác trên những ứng dụng được kết nối.

Thách thức không chỉ nằm ở khả năng nhận diện lời nói. Hệ thống còn phải hiểu những cách phát âm và diễn đạt đa dạng của tiếng Việt, xác định chính xác yêu cầu, chia công việc thành các bước và hoàn thành nhiệm vụ được giao. Khi thông tin chưa đầy đủ, AI phải biết hỏi lại; khi không có ứng dụng phù hợp, hệ thống không được tự ý thực hiện hành động.

Để kiểm tra khả năng xử lý những tình huống gần với đời sống, đề thi sử dụng bộ dữ liệu huấn luyện gồm các yêu cầu bằng giọng nói tổng hợp và giọng người thật từ ba miền Bắc, Trung, Nam. Sự đa dạng này đặt ra yêu cầu đối với AI trong việc xử lý khác biệt về phát âm, cách dùng từ và cách diễn đạt giữa những người nói tiếng Việt.

Nếu được phát triển hiệu quả, các trợ lý dạng này có thể giúp việc sử dụng công nghệ thuận tiện hơn, đặc biệt với người cao tuổi, người còn hạn chế kỹ năng sử dụng thiết bị số hoặc những người cần thao tác rảnh tay khi lái xe, nấu ăn và làm việc nhà...

Thông qua LifeMate, Zalo AI Challenge 2026 hướng đến những giải pháp cho phép người dùng giao việc bằng lời nói thay vì tự thực hiện từng thao tác trên nhiều ứng dụng. Đây cũng là hướng tiếp cận gắn với nỗ lực đưa AI đến nhiều nhóm người dùng thông qua các tính năng tích hợp trong khung trò chuyện và những tiện ích quen thuộc.

Zalo AI Challenge đã và đang trở thành sân chơi quen thuộc của cộng đồng AI Việt Nam, nơi các kỹ sư, nhà nghiên cứu và tài năng trẻ có cơ hội thử sức, trao đổi kinh nghiệm và phát triển những ý tưởng công nghệ mới.  

DataMate: Tìm câu trả lời từ những bảng tính quen thuộc

Trong khi LifeMate giải quyết bài toán tương tác bằng giọng nói thì DataMate tập trung vào cách con người khai thác dữ liệu để phục vụ công việc và ra quyết định. Excel và các bảng tính đã trở thành công cụ quen thuộc với nhiều nhóm người dùng. Chủ cửa hàng theo dõi doanh thu, hàng tồn kho; giáo viên quản lý điểm số, tình hình học tập; nhân viên văn phòng tổng hợp số liệu phục vụ công việc. Tuy nhiên, có dữ liệu không đồng nghĩa với việc dễ dàng tìm được thông tin cần thiết.

Muốn biết mặt hàng nào bán chạy nhất trong tháng, khách hàng nào còn công nợ quá hạn hay khoản chi phí nào tăng bất thường, người dùng có thể phải mất nhiều thời gian tìm kiếm, lọc, tổng hợp và phân tích. Công việc càng phức tạp càng đòi hỏi kỹ năng sử dụng bảng tính và các công cụ chuyên sâu.

AI tác nhân dữ liệu mở ra một cách làm khác: người dùng đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên, còn hệ thống tự tìm kiếm, xử lý thông tin và đưa ra kết quả phù hợp. Thay vì phải thành thạo các công thức phân tích, người dùng có thể tiếp cận dữ liệu thông qua những câu hỏi trực tiếp về công việc của mình.

Tại bảng đấu DataMate, các đội thi phải phát triển AI tác nhân có khả năng trả lời chính xác câu hỏi bằng tiếng Việt dựa trên dữ liệu có sẵn. Hệ thống cần xác định thông tin liên quan, tổng hợp dữ liệu và thực hiện những bước phân tích cần thiết trước khi đưa ra câu trả lời.

Bài toán này trở nên phức tạp hơn khi dữ liệu thực tế thường phân tán, thiếu thống nhất hoặc chưa được chuẩn hóa. Với hộ kinh doanh và các tổ chức nhỏ, việc quản lý số liệu không phải lúc nào cũng được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ. AI vì thế phải hiểu đúng câu hỏi, tìm đúng dữ liệu và bảo đảm kết quả có căn cứ. Khi thông tin không đủ để kết luận, hệ thống phải biết từ chối thay vì tự suy đoán.

Khả năng đó có thể hữu ích với những hộ kinh doanh cần theo dõi tình hình bán hàng, giáo viên muốn phân tích kết quả học tập, nhân viên văn phòng cần tổng hợp số liệu hay các tổ chức nhỏ chưa có đội ngũ chuyên trách về phân tích dữ liệu.

Với DataMate, vấn đề không đơn thuần là tạo ra một công cụ có thể trả lời câu hỏi. Thử thách nằm ở việc giúp AI tìm được câu trả lời đáng tin cậy từ dữ liệu thực tế, đồng thời nhận biết giới hạn của thông tin đang có.

Từ thử thách công nghệ đến nhu cầu ứng dụng

Trải qua 7 mùa giải với 20 bài toán thực tiễn và hàng nghìn đội thi tham gia, Zalo AI Challenge đã trở thành sân chơi dành cho các kỹ sư, nhà nghiên cứu và tài năng trẻ trong lĩnh vực AI tại Việt Nam. Cuộc thi tạo cơ hội để người tham gia thử nghiệm giải pháp, trao đổi kinh nghiệm và phát triển ý tưởng công nghệ.

Chia sẻ về điểm mới của mùa giải năm nay, ông Nguyễn Minh Tú, Giám đốc Công nghệ Zalo, Trưởng Ban tổ chức Zalo AI Challenge 2026, cho biết: “Zalo AI Challenge 2026 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng khi đưa trí tuệ nhân tạo từ vai trò hỗ trợ sang thực thi thông qua hai thử thách AI tác nhân LifeMate và DataMate. Cuộc thi không chỉ đặt ra những thách thức về công nghệ mà còn hướng đến nhu cầu thực tiễn của người Việt, từ việc giao nhiệm vụ bằng giọng nói đến bình dân hóa công nghệ phân tích dữ liệu. Qua đó, Zalo mong muốn tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng công nghệ trong nước, thúc đẩy ứng dụng AI vào đời sống và góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ của Việt Nam”.

Ban cố vấn Zalo AI Challenge 2026.

Một điểm đáng chú ý của cuộc thi là cơ chế chấm điểm tự động và bảng xếp hạng cập nhật theo thời gian thực. Các đội có thể liên tục gửi lại giải pháp, kiểm tra kết quả, theo dõi thứ hạng và điều chỉnh phương pháp để tối ưu thuật toán. Việc đánh giá dựa trên các tiêu chí và bộ dữ liệu được thiết kế thống nhất nhằm tạo môi trường tranh tài minh bạch, công bằng, tương tự các nền tảng thi đấu AI quốc tế.

Ban cố vấn năm nay quy tụ chuyên gia nghiên cứu và phát triển AI từ doanh nghiệp và cơ sở đào tạo trong, ngoài nước. Trong đó có Giáo sư Nguyễn Lê Minh, Trưởng phòng thí nghiệm Học máy và Hiểu ngôn ngữ tự nhiên, Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Nhật Bản (JAIST); Phó Giáo sư, Tiến sĩ Quản Thành Thơ, Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật Máy tính, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.

Các chuyên gia đến từ Zalo AI tham gia ban cố vấn gồm Tiến sĩ Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Khoa học; Thạc sĩ Nguyễn Cảnh Hưng, Giám đốc Kỹ thuật; và Thạc sĩ Trần Văn Hòa, Trưởng bộ phận AI.

Zalo AI Challenge 2026 có tổng giải thưởng lên đến 12.000 USD. Mỗi đội quán quân nhận 3.500 USD, mỗi đội á quân nhận 2.500 USD; các đội chiến thắng còn có cơ hội nhận quà hiện vật từ ban tổ chức.

Trà My