Ai nên tầm soát ung thư?

 07:32 | Thứ sáu, 15/11/2019  0
Bệnh lý ung thư rất đa dạng. Và hiện nay những ung thư có thể tầm soát, được thế giới công nhận gồm có 5 loại ung thư: ung thư vú, ung thư đại tràng, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư cổ tử cung, ung thư phổi. Còn lại những ung thư khác, hiện nay chưa có phương tiện nào để người ta chứng minh rằng đó là phương tiện giúp tầm soát cho những ung thư còn lại. Như vậy, với 5 loại ung thư đó, các đối tượng nào nên đi tầm soát ung thư?

Tầm soát ung thư sẽ khám chuyên sâu hơn về bệnh lý ung thư. Như chúng ta thường nói, phòng bệnh hơn chữa bệnh, đối với việc tầm soát ung thư, có thể hiểu, tầm soát ung thư là một dạng phòng ngừa bệnh lý ung thư - đây là tiêu chuẩn được Hội ung thư đặt ra và được chia thành các cấp: Phòng ngừa cấp 1 (là không tiếp xúc với các nguyên nhân gây ung thư) và Phòng ngừa cấp 2 (là tầm soát ung thư).

Ảnh: TL


Đa số các trường hợp bệnh nhân ung thư khi nhập viện đều ở giai đoạn muộn, gần như 70 - 80% bệnh nhân đã ở giai đoạn ung thư tiến xa. Việc phát hiện ở giai đoạn muộn làm cho việc điều trị không được hiệu quả và làm cho thời gian sống còn của người bệnh giảm đi.
Nếu bệnh nhân đi tầm soát ung thư và phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm thì việc điều trị ung thư sẽ rất hiệu quả, thậm chí có thể giúp chúng ta giải quyết được căn bệnh ung thư.
Lứa tuổi càng lớn thì nguy cơ mắc ung thư càng cao. Vậy, những người ở độ tuổi từ 40 - 50 tuổi trở lên thì nên đi tầm soát ung thư.
Phương tiện tầm soát cho nhóm bệnh lý ung thư, như ung thư cổ tử cung như xét nghiệm HPV kèm với xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung sẽ thực hiện mỗi 5 năm/ lần hoặc chỉ dùng xét nghiệm phết cổ tử cung thì mỗi 3 năm thực hiện một lần.
Đối với trường hợp ung thư vú, chúng ta sử dụng chụp nhũ ảnh để tầm soát. Tuy nhiên, siêu âm không được sử dụng để tầm soát vì chúng không giúp làm giảm tỉ lệ tử vong do ung thư vú. Trước đây, người ta cũng đề nghị khám lâm sàng bằng tay cho bệnh nhân ung thư vú, nhưng việc này không được sử dụng để tầm soát vì không làm giảm được tỉ lệ tử vong. Vì vậy, trong giới ung bướu, chụp nhũ ảnh được chọn làm kỹ thuật tầm soát ung thư vú vì có thể phát hiện được những tổn thương rất nhỏ, thậm chí khám lâm sàng hay siêu âm cũng không thể phát hiện được.
Hay ung thư phổi, sử dụng phương pháp CT scan ngực liều thấp để giảm sự ăn tia cho người bệnh và đối tượng là những người từ 55 tuổi trở lên, có tiền căn hút thuốc lá hơn 30 pack-year một năm (tức số gói thuốc lá hút trong một ngày nhân với số năm hút) thì thuộc vào nhóm nguy cơ, phải tầm soát ung thư phổi bất kể là nam hay nữ.
Với ung thư đại tràng, chúng ta có phương pháp tìm hồng cầu trong phân, mỗi năm thử 1 lần và nội soi đại tràng cần 5 năm nội soi 1 lần để tầm soát ung thư đại trực tràng.

Hiện nay chỉ tầm soát được 5 loại ung thư. Nếu phụ nữ trên 30 tuổi và đã quan hệ tình dục thì nên tầm soát ung thư cổ tử cung. Còn đối với trường hợp ung thư vú, khi phụ nữ từ 40 - 50 tuổi trở lên nên đi tầm soát ung thư vú.
Đối với nam giới, những trường hợp hút thuốc lá từ 30 pack-year và 55 tuổi trở lên thì phải tầm soát ung thư phổi, kể cả nam và nữ.
Đối với ung thư đại tràng, trong độ tuổi khoảng từ 40 - 45 tuổi trở lên phải đi tầm soát ung thư đại tràng. Và những trường hợp có tiền căn gia đình bị đa polyp hoặc người thân bị ung thư đại tràng thì những người còn lại phải đi tầm soát sớm hơn chỉ định từ 5 - 10 năm.
Nếu một người ở độ tuổi 60 tuổi cũng nên đi tầm soát ung thư vì trên 65 tuổi sẽ hết chỉ định tầm soát.

Có những trường hợp chúng ta biết rằng bệnh lý ung bướu có liên quan về yếu tố gia đình, chẳng hạn như ung thư vú hoặc ung thư đại tràng.
Nếu một người có mẹ hoặc chị gái mắc bệnh ung thư vú, hoặc xét nghiệm tìm ra những gen liên quan về ung thư vú, ung thư buồng trứng thì những trường hợp này, chúng ta cần đi tầm soát sớm hơn, thậm chí sớm quy định tầm soát là từ  5 - 10 năm. Đây là nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao, khả năng xuất hiện ung thư vú sẽ xuất hiện cao hơn là những người không có mẹ hoặc chị em gái bị ung thư vú.
Trong trường hợp ung thư đại tràng cũng vậy, có những gen liên quan về yếu tố gia đình như ung thư đại tràng hoặc tiền căn gia đình có người mắc đa polyp đại tràng - đây là tổn thương tiền ung thư, vì tổn thương này cũng có thể gây ra ung thư đại tràng. Qua các nghiên cứu đã phát hiện, đa polyp đại tràng có yếu tố gia đình. Chính vì vậy, nếu chúng ta có người thân bị ung thư đại tràng hoặc đa polyp đại tràng thì chúng ta nên tầm soát sớm hơn từ  5 - 10 năm so với chỉ định tầm soát ung thư.

BS-CK2. Nguyễn Thiện Nhân

(khoa Ung bướu và Y học hạt nhân, Bệnh viện Nhân dân 115, TP.HCM)

Đồng hành cùng dự án

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

#không gian sống
*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.