Động đất 7,1 độ richter tại Nhật Bản: 13 người thiệt mạng, trong đó có một công dân Việt Nam

Các cơ quan đại diện Việt Nam lập tức cử cán bộ trực tiếp xuống hiện trường phối hợp với cơ quan chức năng sở tại và các bên liên quan để bảo hộ công dân, hỗ trợ gia đình nạn nhân và thăm hỏi bà con lao động tại khu vực ảnh hưởng.

Cơ quan khí tượng Nhật Bản khuyến cáo người dân cần chú ý dư chấn động đất có thể xảy ra trong 1-2 tuần tới. Công dân Việt Nam tại Kumamoto cần theo dõi, tuân thủ các hướng dẫn, cảnh báo của chính quyền sở tại, của các cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản và các hội đoàn người Việt Nam.

Đoạn đường cao tốc Kyushu ở Yatsushiro, tỉnh Kumamoto, bị hư hại. Ảnh: Kyodo

Thương vong và nổ lớn tại trung tâm thương mại

Tính đến 8g30 sáng thứ Tư (ngày 29.7.2026), Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi xác nhận đã có 13 người tử vong sau trận động đất xảy ra vào chiều tối hôm qua. Nhiều trường hợp khác bị thương (trong đó có thương vong do vụ nổ tại trung tâm thương mại Aeon Mall Kumamoto ở thị trấn Kashima và sự cố sập ống khói nhà máy giấy Nippon Paper Industries tại thành phố Yatsushiro), một số nạn nhân rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn hô hấp.

Theo đoạn video ghi lại, một khu vực của trung tâm thương mại, nơi có khoảng 200 cửa hàng, bị xé toạc trong vụ nổ, làm lộ ra các dầm thép và mảnh vỡ vương vãi khắp bãi đậu xe. Kazuya Tsurunaga, một người dân địa phương nói ông đã bị choáng váng bởi vụ nổ khi đang dọn dẹp bát đĩa bị vỡ do động đất bên trong một quán rượu cách trung tâm thương mại Aeon khoảng 300 mét.

Một phát ngôn viên của nhà điều hành trung tâm thương mại Aeon cho biết khách hàng và nhân viên đã được sơ tán ngay sau trận động đất ban đầu và nguyên nhân chính xác của vụ nổ sau đó vẫn chưa rõ. Các nhà chức trách đang điều tra khả năng xảy ra vụ nổ khí gas, đài truyền hình NTV đưa tin.

Lực lượng cứu hộ tìm kiếm nạn nhân tại Aeon Mall Kumamoto. Ảnh: Kyodo

Hạ tầng sụp đổ, các tập đoàn lớn tạm dừng hoạt động

Theo báo chí địa phương, lực lượng cứu hộ đã đưa nhiều nạn nhân ra khỏi trung tâm thương mại Aeon Mall Kumamoto và khu vực nhà máy giấy; một số người vẫn đang mất tích hoặc nghi bị mắc kẹt dưới các công trình sập.

Theo thống kê ban đầu, nhiều nhà dân cũng bị sập với người bị kẹt bên trong, ít nhất 8 vụ hỏa hoạn bùng phát và nhiều đoạn đường cao tốc, quốc lộ bị rạn nứt nghiêm trọng. Khoảng 48.040 hộ gia đình tại Kumamoto bị mất điện cục bộ. Một phần tường đá thuộc di tích Lâu đài Kumamoto bị sụt vỡ.

Các tập đoàn bán dẫn và công nghệ lớn như TSMC (JASM), Sony, Fujifilm, Honda và Tokyo Electron đã tiến hành sơ tán nhân viên hoặc tạm dừng hoạt động các nhà máy trong khu vực để kiểm tra an toàn và phòng ngừa dư chấn.

Các đài truyền hình tại Tokyo đưa tin về thiệt hại do động đất. Ảnh: Reuters

Diễn biến địa chấn và phản ứng ứng phó khẩn cấp

Trận động đất có độ lớn 7,1 (độ sâu khoảng 16 km) xảy ra vào lúc 16g27 ngày 28.7.2026 (14g27 cùng ngày theo giờ Việt Nam), ghi nhận mức chấn động tối đa là cấp 7 trên thang đo địa chấn Nhật Bản tại thành phố Uki và thị trấn Hikawa. Tâm chấn của trận động đất nằm cách thành phố Kumamoto, thành phố lớn nhất ở miền trung Kyushu với dân số khoảng 700.000 người, khoảng 20 km về phía nam.

Ngay sau khi sự cố xảy ra, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã triệu tập một nhóm ứng phó khẩn cấp để đánh giá quy mô thiệt hại và triển khai các biện pháp cứu hộ; đồng thời phát đi khuyến cáo người dân tránh xa vùng bờ biển và đề phòng nguy cơ dư chấn lớn trong vòng một tuần tới.

Một căn nhà bị thiệt hại sau động đất tại Yatsushiro, Kumamoto. Ảnh: Kyodo

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) ban hành cảnh báo sóng thần khẩn cấp cho các vùng biển Ariake và Yatsushiro thuộc các tỉnh Kumamoto, Fukuoka, Saga, Nagasaki. Sau khi theo dõi và đánh giá mực nước biển, lệnh cảnh báo này đã được dỡ bỏ vào khoảng 18g00 cùng ngày.

Một quan chức của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết, người dân ở những khu vực cảm nhận được những rung chấn mạnh nhất phải cảnh giác với các trận động đất mạnh hơn nữa trong khoảng một tuần, cũng như nguy cơ sạt lở đất.

Nỗ lực cứu hộ xuyên đêm và kiểm tra an toàn hạ tầng

Cảnh sát, Cảnh sát PCCC và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) đã triển khai xuyên đêm các hoạt động tìm kiếm, cứu nạn tại các điểm nóng (như trung tâm thương mại Aeon Mall, nhà máy bị sập ống khói, các khu vực sạt lở/sập nhà). Khoảng 300.000 người dân được hướng dẫn di chuyển đến các trung tâm sơ tán.

Một ống khói bị sập tại nhà máy Nippon Paper Industries ở Yatsushiro, tỉnh Kumamoto. Ảnh: Kyodo

Cơ quan Quản lý Quy chế Hạt nhân Nhật Bản và Chánh Văn phòng nội các Nhật Bản Minoru Kihara xác nhận các nhà máy điện hạt nhân trong khu vực không ghi nhận bất kỳ bất thường nào. Đường băng Sân bay Aso Kumamoto tạm thời đóng cửa từ 16g40 để kiểm tra. Công ty đường sắt JR Kyushu chủ động tạm dừng toàn bộ các tuyến tàu cao tốc Shinkansen và tàu địa phương trong khu vực.

Nằm trên "vành đai lửa" gồm các núi lửa và rãnh đại dương bao quanh một phần lưu vực Thái Bình Dương, Nhật Bản chiếm 1/5 số trận động đất trên thế giới có cường độ từ 6,0 trở lên. Một chuỗi trận động đất lớn ở Kumamoto cách đây 10 năm đã khiến 275 người thiệt mạng và 2.739 người khác bị thương, theo thống kê chính thức, và làm hư hại hàng nghìn tòa nhà, bao gồm cả tường thành của lâu đài thành phố, một địa điểm du lịch hàng đầu.

Bộ Ngoại giao Việt Nam triển khai công tác bảo hộ công dân

Ngay sau khi xảy ra trận động đất, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản đã khẩn trương liên hệ với các cơ quan chức năng sở tại thông qua Ban Quốc tế các tỉnh Kumamoto, Kagoshima, Oita, Miyazaki cũng như các hội đoàn người Việt Nam trong khu vực bị ảnh hưởng để nắm tình hình, sẵn sàng triển khai các biện pháp bảo hộ kịp thời.

Tính đến cuối tháng 10.2025, có khoảng 7.000 người Việt Nam tại tỉnh Kumamoto, trong đó có 6.000 lao động. Riêng khu vực ảnh hưởng trực tiếp (tỉnh Kumamoto, Nagasaki và lân cận) có khoảng 1.300 thực tập sinh và lao động Việt Nam. Các nghiệp đoàn và công ty tiếp nhận xác nhận hiện sức khỏe và chỗ ở của bà con lao động vẫn an toàn. Cộng đồng du học sinh tại Kumamoto, Fukuoka cũng đã kết nối và xác nhận thông tin an toàn.

Thông qua các hội đoàn người Việt Nam (đặc biệt tại thành phố Uki và thị trấn Hikawa thuộc tỉnh Kumamoto - tâm chấn động đất), các cơ quan đại diện Việt Nam đã gửi lời thăm hỏi, động viên bà con giữ bình tĩnh, tuyệt đối tuân thủ và chấp hành các hướng dẫn sơ tán của chính quyền địa phương; đồng thời duy trì liên lạc chặt chẽ với phía Nhật Bản để kịp thời phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh.

Cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản tiếp tục phối hợp với cơ quan chức năng sở tại theo dõi sát diễn biến tình hình và giữ kết nối với các hội đoàn để bảo hộ công dân gặp nạn hoặc hỗ trợ yêu cầu khẩn cấp.

Lan Chi tổng hợp