Giao tiếp với trẻ dậy thì: cha mẹ nên làm gì?

 13:31 | Thứ sáu, 15/09/2023  0
Phụ huynh nên đồng hành với trẻ như một người bạn để lắng nghe, cảm thông, động viên trong khi vẫn thiết lập giới hạn và kỷ luật hơn là trách mắng, đánh phạt, làm đau thân thể của trẻ vốn rất mong manh trong giai đoạn này.

Một số phụ huynh có con trong lứa tuổi dậy thì, từ 13 đến 18 tuổi, cảm thấy khó khăn trong giao tiếp với con. Họ cảm thấy bức xúc và lúng túng khi trẻ đến giai đoạn thay đổi tâm sinh lý làm cho mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái bị ảnh hưởng.

Mặc dù việc học tập và các sinh hoạt khác chiếm đa số thời gian của trẻ, phụ huynh vẫn nên dành thời gian hằng ngày để chia sẻ ý kiến, suy nghĩ và cảm xúc với trẻ.

Minh họa: Hữu Khoa


Làm sao để cải thiện mối quan hệ với trẻ vị thành niên?

Buổi tối, phụ huynh nên dành thời gian để lắng nghe con nói về những sinh hoạt của trẻ, để xem trẻ có cảm thấy thích thú hoặc gặp khó khăn gì trong các sinh hoạt trong ngày. Phụ huynh đừng chỉ quan tâm đến điểm học của trẻ vì hiện nay áp lực học tập đang là gánh nặng cho học sinh. Phụ huynh nên lưu ý về tính khí và cảm xúc của trẻ.

Phụ huynh nên nói chuyện trực tiếp với trẻ, thay vì nói về trẻ với người khác. Nên đặt câu hỏi mở, ví dụ “Hôm nay có những điều gì làm con cảm thấy thích thú?” để trẻ có thể đối thoại với phụ huynh. Phụ huynh có thể tranh thủ thời gian đưa con đến trường hoặc xếp hàng trả tiền trong siêu thị để nói chuyện với con. Cũng có thể cùng con tham gia sinh hoạt thể thao, trò chơi, hoặc bàn luận về thời sự, ví dụ như kết quả trận bóng đá hoặc một phim truyện.

Nên dùng từ ngữ nào để nói với trẻ vị thành niên?

Trẻ vị thành niên thường giao tiếp như người lớn. Trẻ hiểu được ngôn ngữ trừu tượng. Tuy nhiên, giao tiếp không chỉ là dùng và hiểu từ ngữ, mà còn là suy nghĩ về bản thân, các bạn cùng trang lứa và hình ảnh của những người có thẩm quyền.

Trẻ muốn sống tự lập và xây dựng nhân thân dựa trên những mẫu gương sống xung quanh trẻ. Trẻ bắt đầu quan tâm đến các vấn đề luân lý như tình yêu, tình bạn, tình dục, sự sống, sự chết, thành công, thất bại… Trẻ cần trao đổi với người lớn về những vấn đề đó.

Phụ huynh có thể làm gì khi trẻ gặp khó khăn?

Khó khăn trong ngôn ngữ thường được phát hiện sớm hơn, như trẻ chậm nói từ lúc trẻ được 18 tháng tuổi. Tuy nhiên, cũng có trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp với thầy cô, bạn bè hoặc có chứng nói lắp, ảnh hưởng đến học tập và quan hệ xã hội. Phụ huynh nên cho trẻ khám âm ngữ để chuyên viên có cách điều trị cho trẻ.

Nếu chứng nói lắp kéo dài và kèm theo các vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng giọng nói như nói khàn, vừa nói vừa thở, hoặc gay gắt, thì phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra tai mũi họng. Nếu không phát hiện vấn đề y khoa, mà trẻ có những thay đổi hành vi, như thách thức, chống đối người lớn hoặc sa sút học tập, thì phụ huynh nên nhờ chuyên viên tâm lý giúp đỡ.

Với những thay đổi thể chất và tâm lý của tuổi dậy thì, trẻ vị thành niên có thể trải qua cơn khủng hoảng về nhân thân, tư duy, hành vi và cảm xúc. Phụ huynh nên đồng hành với trẻ như một người bạn để lắng nghe, cảm thông, động viên trong khi vẫn thiết lập giới hạn và kỷ luật hơn là trách mắng, đánh phạt, làm đau thân thể của trẻ vốn rất mong manh trong giai đoạn này.

Mọi cách ứng xử bạo lực của người lớn sẽ vô tình làm cho cơn khủng hoảng của trẻ vị thành niên càng trầm trọng hơn. Trên hết mọi sự, gương sống mẫu mực của cha mẹ rất quan trọng và ảnh hưởng sâu sắc trong việc hình thành nhân cách của trẻ vị thành niên.

BS Phạm Ngọc Thanh

(nguyên Trưởng đơn vị tâm lý, bệnh viện Nhi đồng 1, TP.HCM)

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
Cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.