Thị dân sống khỏe: Đối diện ung thư

Nhạc sĩ Quốc Bảo vượt thoát u tuyến yên

 12:00 | Thứ năm, 31/12/2020  0
Chia sẻ với báo chí tại sự kiện ra mắt album đầu tay của học trò - ca sĩ Trini mới đây, nhạc sĩ Quốc Bảo cho biết sau 8 năm kiên trì điều trị căn bệnh u tuyến yên, sức khỏe của anh đã cải thiện rất nhiều, tạo hứng khởi để anh thực hiện dự án đĩa than kỷ niệm 30 năm viết nhạc sắp tới.

Sức khỏe là thứ đầu tiên cần để tâm 

Quốc Bảo sinh năm 1967, tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng: Em về tinh khôi, Còn ta với nồng nàn, Bình yên, Bài tình cho giai nhân, Ngồi hát ca bềnh bồng, Tình ca phố... Năm 2012, hai mắt anh có biểu hiện nhìn mờ, không thể đọc sách hay sáng tác, cơ thể đột ngột mệt mỏi…, “Khi đang chấm thi Bước nhảy hoàn vũ, tôi bỏ dở dang bay về TP.HCM gấp vì mắt đau. Lúc đó, các em bên chương trình có thăm hỏi, còn định phỏng vấn, nhưng tôi từ chối thông tin rộng rãi vì mình bệnh chứ có phải làm gì hay đâu mà quảng cáo. Bệnh mà được thương hại thì còn tủi thân hơn…”, Quốc Bảo nhớ lại.

Kết quả chẩn đoán ban đầu nhận định Quốc Bảo có thể bị u tuyến yên hoặc cũng có khả năng bị tăng nhãn áp gây giảm thị lực. Sau khi làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để có kết quả chuẩn xác, bác sĩ kết luận Quốc Bảo bị u tuyến yên dạng lành tính. Anh bắt đầu tạm ngừng các công việc để tập trung trị liệu từ tháng 9.2019. “Sau khi nhập viện tôi được điều trị bằng thuốc một thời gian, may mắn không phải phẫu thuật. Bây giờ sức khỏe của tôi hồi phục khoảng 80%, thị lực cải thiện trở lại, chứng đau đầu cũng giảm dần…”, Quốc Bảo kể. 

Chia sẻ thêm trên VnExpress, Quốc Bảo cho biết cơn bạo bệnh đã làm thay đổi suy nghĩ và lối sống của anh. “Ngày trước, tần suất làm việc của tôi kinh hoàng lắm. Một ngày, tôi có thể thức đến khuya để viết năm, sáu ca khúc. Có tuần, tôi chỉ ngồi mãi để sáng tác, quên cả ăn uống. Những chuyện đó giờ tôi không dám làm nữa. Nhiều lúc tôi nhủ thầm, mình viết nhạc 30 năm rồi, muốn viết được thêm 10, 15 năm nữa, sức khỏe là thứ đầu tiên cần để tâm. Giờ tôi viết nhạc với tâm thế thanh thản vì không còn chạy theo cuộc đua tạo hit. Nếu trước đây, tôi thích viết về những xinh, trầm, ngoan thì hiện tại, mảng sáng tác chủ yếu của tôi là bình yên. Tôi trở lại với yoga như một liệu pháp cân bằng về thể chất lẫn tâm hồn. Ngoài ra, tôi hướng đến Phật giáo như một chỗ dựa tinh thần. Tôi sống vì hiện tại, không bị quá khứ ràng buộc, cũng không vọng tưởng về những điều chưa xảy đến”, Quốc Bảo nói.

Lành, dữ u tuyến yên

Liên quan đến căn bệnh u tuyến yên của nhạc sĩ Quốc Bảo, đã từng có một số bài báo khẳng định đây là căn bệnh lành tính, không phải ung thư. Tuy nhiên, một chuyên gia đang cố vấn dự án “Thị dân sống khỏe: Đối diện ung thư” của Người Đô Thị cho rằng nhận định như thế chưa chuẩn xác, bởi u tuyến yên tuy phần lớn thường gặp là bệnh lành tính nhưng vẫn có một số ít trường hợp mắc u tuyến yên ác tính (ung thư), như căn bệnh hiểm nghèo đã cướp đi mạng sống của ca sĩ Wanbi Tuấn Anh năm 2013, lúc anh mới 26 tuổi, được xác định là u tuyến yên ác tính hiếm gặp trong não, với trung bình 1 triệu người thì có 1 người mắc phải.

Nhạc sĩ Quốc Bảo và học trò - ca sĩ Trini tại buổi ra mắt album, ngày 18.9 tại TP.HCM. Ảnh: Anh Tuấn

Chuyên gia này dẫn chứng tại Quyết định số 3879 của Bộ Y tế ngày 30.9.2014 ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nội tiết - chuyển hóa” áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xác định: U tuyến yên chiếm khoảng 10% các khối u trong não, khối u có thể lành hoặc ác tính, tiết hoặc không tiết hormone. Tùy theo kích thước khối u mà phân loại u nhỏ (đường kính < 10mm), hoặc u lớn (≥ 10mm). Khối u tiên phát thường gặp nhất phát sinh từ tế bào thùy trước tuyến yên...

Giống phần lớn các khối u trong sọ hoặc khối u khác, nguyên nhân gây bệnh u tuyến yên hiện chưa rõ. Một số ít trường hợp có tính di truyền như gia đình bị bệnh khổng lồ (gigantism)...  Quyết định số 3879 của Bộ Y tế ghi nhận u tuyến yên có thể phát sinh do: tăng sinh một dòng tế bào tuyến yên; đột biến các gen gây ung thư hoặc các gen kìm hãm sinh u, hầu hết là ác tính, nhưng ít gặp; một số đột biến khác liên quan với u tuyến yên như hoạt hóa đột biến gen, gặp 40% các u tuyến tiết GH, đột biến điểm gen tiểu đơn vị alpha của protein G làm tăng AMP vòng, do vậy tăng tiết GH và tăng sinh tế bào, đột biến gen H-ras đã xác định được trong các ung thư tuyến yên do di căn.

Gen biến đổi khối u tuyến yên gặp rất nhiều trong hầu hết các typ khối u tuyến yên, đặc biệt u tiết prolactin. Ngoài ra, các đột biến tự thân, các yếu tố của vùng dưới đồi có thể kích thích và duy trì sự phát triển các tế bào u tuyến đã bị biến đổi. Hiện nay cũng đang có những ý kiến về hệ thống các yếu tố phát triển nguyên bào sợi, rối loạn điều hòa các protein kiểm soát chu chuyển tế bào và mất mạng lưới reticulin có vai trò quan trọng trong hình thành khối u tuyến yên...

BS-CK2. Nguyễn Xuân Thắng (Phó khoa Khám bệnh và nội khoa kiêm Trưởng Đơn nguyên Nội trú nội bệnh, Bệnh viện đa khoa quốc tế Vinmec Central Park) cho biết, tuyến yên là tuyến hình hạt đậu nhỏ nằm ở đáy não, hơi phía sau mũi và giữa hai tai. Mặc dù có kích thước nhỏ nhưng tuyến này ảnh hưởng gần như tất cả các phần của cơ thể. Các hormone (nội tiết tố) do nó tạo ra giúp điều chỉnh các chức năng quan trọng, như tăng trưởng và sinh sản. “U tuyến yên là khối u tăng trưởng bất thường phát triển trong tuyến yên. Những khối u tuyến yên nằm trong số những khối u nội tiết hay gặp nhất, chỉ đứng sau u tuyến giáp”, BS. Thắng nói. 

Nhận biết và cảnh giác 

Theo PGS-TS-BS. Đỗ Kim Quế (Phó giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, TP.HCM), nhiều nghiên cứu đã đúc kết, cứ 10 người trưởng thành thì sẽ có một người bị u tuyến yên. Đây là một trong bốn loại u trong sọ thường gặp nhất, gồm: u di căn não, u màng não, u tế bào thần kinh đệm và u tuyến yên. 

Tuyến yên có nhiều loại tế bào tuyến khác nhau. Y văn chia u tuyến yên thành hai nhóm chính: nhóm tăng tiết (là những u tuyến yên xuất phát từ những tế bào tiết ra nội tiết tố như u tế bào tuyến tiết prolactin, u tế bào tiết nội tiết tố tăng trưởng…) và nhóm không tăng tiết (là những u tuyến yên xuất phát từ tế bào tuyến không tiết nội tiết tố. Khối u phát triển to dần, chèn ép những tế bào tuyến lành bên cạnh, làm giảm hoặc rối loạn tiết nội tiết tố. Khối u to có thể chèn ép các cấu trúc não liền kề gây hội chứng chèn ép như các khối u trong sọ khác). 

Dấu hiệu bị u tuyến yên phụ thuộc nhiều vào loại nội tiết tố khối u tiết ra, kích thước, vị trí và mức độ phát triển. Nhìn chung, thường gây ra ba nhóm:

Dấu hiệu rối loạn nội tiết: Người bệnh có thể bị tăng tiết prolactin gây rối loạn kinh nguyệt, vô kinh và vô sinh ở nữ; giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương ở nam. Tăng nội tiết tố tăng trưởng có thể chẩn đoán ngay người bệnh, dựa vào quan sát khuôn mặt do hội chứng khổng lồ như mặt to, trán dô, môi dày, mũi to, da thô, tứ chi to…

Dấu hiệu rối loạn nhìn: như trường hợp của nhạc sĩ Quốc Bảo là có biểu hiện của rối loạn thị giác, do khối u tuyến yên nằm ngay ở hố yên, phía dưới giao thoa thị giác. Khối u lớn chèn ép gây rối loạn nhìn như nhìn mờ, chỉ nhìn được một phía trong hay phía ngoài. U xâm lấn có thể gây lác mắt, nhìn đôi, tê bì mặt… do chèn ép dây thần kinh số 3, 4, 5. 

Dấu hiệu khối u chèn ép gây tăng áp lực trong sọ: U chèn ép trong sọ gây tăng áp lực như đau đầu, nôn, buồn nôn, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê.

TS-BS. Phạm Anh Tuấn (Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, TP.HCM) cho biết, khi khám bệnh nếu nghi ngờ bệnh nhân có bệnh lý u tuyến yên, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm như chụp cắt lớp vi tính sọ não, MRI sọ não có tiêm chất cản từ, làm các xét nghiệm đánh giá nội tiết... Thực tế có một số bệnh nhân phát hiện u tuyến yên tình cờ khi chụp MSCT scan sọ não, chụp MRI sọ não… Tùy vào loại u tuyến yên và tùy tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, bác sĩ sẽ lựa chọn điều trị nội khoa bằng thuốc hoặc phẫu thuật, xạ trị. Phần lớn các u tuyến yên là lành tính nhưng khi tăng trưởng có thể chèn ép các thần kinh, mạch máu quan trọng, cần phẫu thuật lấy u. Một số bệnh nhân sau phẫu thuật phải duy trì điều trị về mặt nội tiết. “Nhiều trường hợp u tuyến yên có thể chữa lành bằng phẫu thuật. Hiện nay khoảng 90% u tuyến yên có thể phẫu thuật nội soi lấy u qua đường mũi...”, TS. Tuấn cho biết.

Để phòng ngừa u tuyến yên, mọi người cần có chế độ ăn uống hợp lý, đầy đủ chất dinh dưỡng, ăn nhiều rau củ quả. Hạn chế sử dụng các chất kích thích, rượu, bia, thuốc lá... Ngủ đủ giấc. Giữ tinh thần luôn thoải mái, tránh stress. Có chế độ luyện tập thể dục thể thao đều đặn. Khám sức khỏe định kỳ… “Đi khám ngay nếu thấy xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng giống với bệnh u tuyến yên hoặc trong gia đình có người bị u tuyến yên. Do cơ địa và tình trạng bệnh lý có thể khác nhau ở mỗi người nên việc thảo luận với bác sĩ để được chỉ định phương pháp chẩn đoán, điều trị và xử lý là cần thiết”, BS. Thắng lưu ý. 

Hữu Đức - Hoàng Khải

Đồng hành cùng dự án

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.