“Rừng núi dang tay nối lại biển xa…”

 08:58 | Thứ hai, 03/09/2018  0
Không biết khi sáng tác ca từ trên, “người hát rong” họ Trịnh có nghĩ rằng, rồi một ngày, “Nối vòng tay lớn” sẽ được những người bạn từ bên kia Thái Bình Dương, trình diễn ngay tại thành phố Đà Nẵng - mảnh đất đầu sóng ngọn gió, biểu tượng của cuộc đấu tranh vì độc lập, chủ quyền, vì sự hội nhập toàn diện của Việt Nam ra với thế giới?

Trong buổi giao lưu (tháng 3.2018) ở khu vực hoạt động văn hóa dưới chân cầu Rồng (Đà Nẵng), ban nhạc của Hạm đội 7 hải quân Mỹ đã hát “Nối vòng tay lớn” thu hút hàng trăm người dân theo dõi, cỗ võ. Ảnh: TL

Những ngày “Tết Độc lập” năm nay, cả nước tuy vẫn thấm thía giá trị của hòa bình - thống nhất nhưng dấu ấn của bất định vẫn cứ đeo đẳng khôn nguôi. Từ Hội nghị hai năm trước (8.2016), Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã khái quát các điều kiện quốc tế của ta: “Ở bên ngoài, môi trường chiến lược của nước ta đã và đang nổi lên nhiều thách thức chưa từng có, tác động trực tiếp đến các lợi ích an ninh và phát triển”.

Tại Hội nghị Ngoại giao lần này (8.2018), Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục đánh giá: trước đây ta nhận định về tình hình thế giới thay đổi nhanh chóng, diễn biến rất phức tạp, cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị; Môi trường đối ngoại những năm tới sẽ còn phức tạp, khó lường. Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ thị cho đội ngũ làm công tác đối ngoại: “cần thường xuyên theo dõi sát các diễn biến và dự báo đúng chiều hướng phát triển của tình hình bên ngoài và nhất là đánh giá thật kỹ các tác động đến Việt Nam, để không bị động, bất ngờ và có đối sách đúng”.

Xung đột thương mại sẽ tới đâu?

Một trong những diễn biến khó lường nhất chính là xung đột thương mại đang ngày càng leo thang giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Các cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Trung trong tuần qua nặng về chi tiết nhưng không đạt mấy tiến bộ. Khi các nhà đàm phán Mỹ nêu ra những trường hợp nhiều công ty Mỹ bị tổn hại bởi các tập tục của Trung Quốc thì Trung Quốc lập luận rằng họ đã tuân thủ các nghĩa vụ của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Hai ngày đàm phán ở Washington do các quan chức cấp thứ trưởng dẫn đầu chẳng làm được gì mấy để giải quyết tranh chấp thương mại - công nghiệp - tài chính ngày càng trầm trọng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Các cuộc thương thuyết kết thúc vào ngày 23.8 mà không ra được thông cáo chung.

Cuộc đàm phán lần thứ tư này được nối lại vào lúc hai bên tiếp tục thực hiện lời đe dọa áp đặt thuế quan lên hàng hóa của nhau. Bắc Kinh đã đệ đơn khiếu nại lên WTO về thuế quan của Mỹ. Trong đàm phán, các nhà thương thuyết Trung Quốc nhiều lần viện dẫn điều mà họ nói là Bắc Kinh tuân thủ các qui định của WTO, một lập luận chẳng mấy gây ấn tượng đối với phía Mỹ.

Một trong các nguồn tin mô tả phản ứng của Mỹ: “Chúng tôi không quan tâm đến WTO chừng nào quý vị còn cho phép tình trạng dư thừa sản lượng, phá hoại các ngành công nghiệp và đánh cắp tài sản trí tuệ. Chúng tôi sẽ không chịu bó tay…”.

Nhưng tất nhiên, thương mại không phải là nguồn gốc duy nhất dẫn đến sự căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Trung Quốc gần đây đã tự thừa nhận các hoạt động quân sự hoá của mình trên Biển Đông và Hoa Kỳ vẫn chưa có một chiến lược ngăn chặn hiệu quả. Đạo luật về chi tiêu quốc phòng năm 2019 (mang tên Thượng nghị sĩ John Sidney McCain III vừa qua đời ngày 26.8.2018), đã được Tổng thống  Donald Trump phê duyệt, là một trong những nỗ lực mới nhất của Mỹ ngăn chặn các hành động phi pháp của Trung Quốc trên Biển Đông.

Liệu chính quyền Trump có kết nối các vấn đề thương mại với các biện pháp hữu hiệu hơn nhằm góp phần chống lại sự bành trướng trên các vùng biển đảo mà Bắc Kinh cưỡng chiếm của Việt Nam hay không? Bởi vì, theo đạo luật mới, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ công bố nhiều hơn hành vi bức hiếp của Bắc Kinh ở Biển Đông. Các hoạt động quân sự và bồi đắp đảo của Trung Quốc trong khu vực cũng phải được thông báo ngay lập tức cho Quốc hội Mỹ và công bố rộng rãi để nắm rõ hơn về hoạt động của Trung Quốc.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Ngoại trưởng Mike Pompeo.  Ảnh: Giang Huy

Nhộn nhịp bang giao Mỹ - Việt

Như một sự ngẫu nhiên đầy ý nghĩa, chuyến thăm Việt Nam của Thứ trưởng Ngoại giao Andrea Thompson, phụ trách Kiểm soát vũ khí và An ninh quốc tế (15—17.8), rơi đúng vào thời điểm Hội nghị Ngoại giao Việt Nam (từ 13 đến 17.8). Vì vậy, Thứ trưởng Andrea Thompson đã đánh giá rất cao việc Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh tuy bận rộn tại hội nghị quan trọng với các đại sứ, nhưng vẫn rời phòng họp để gặp gỡ và làm việc với đoàn. 

Các cuộc trao đổi xoay quanh những vấn đề về an ninh hàng hải và hợp tác quốc phòng trong quan hệ song phương, về những kỳ vọng từ phía Việt Nam trong hợp tác quốc tế với Mỹ và các nước. Hai bên cũng trao đổi về thế mạnh của Việt Nam, đều khẳng định cả hai có lợi ích chung đối với việc xây dựng một Việt Nam mạnh, độc lập và thịnh vượng.

Thứ trưởng Andrea Thompson nhắc lại tầm quan trọng nhân chuyến thăm của tàu sân bay Carl Vinson hồi tháng 3.2018 và bàn về khả năng Việt Nam có thể đào tạo và trang bị lực lượng của mình. Thứ trưởng Andrea Thompson cho biết, 100 triệu USD là tổng của một loạt hợp đồng và thỏa thuận, trong đó bao gồm các hạng mục từ an ninh hàng hải, đào tạo, duy trì, mua sắm trang thiết bị của tàu tuần duyên. Như vậy là có khoảng 3-4 hợp đồng mua sắm. Một số khác là mua bán thương mại trực tiếp. Quan hệ quốc phòng hay các hợp đồng mua bán vũ khí đều là nội hàm của "mối quan hệ chiến lược dài hạn”. Đấy là những lợi ích quan trọng nhất, nên các trao đổi liên quan đôi lúc phải kéo dài có khi hàng tháng.

Thứ trưởng Ngoại giao Andrea Thompson: “Chúng ta thấy Tổng thống Trump, các Bộ trưởng Ngoại giao, Bộ trưởng Quốc phòng đều đã tới Việt Nam. Tôi chỉ có cương vị khiêm tốn, nhưng thế là Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ cũng tới đây… Vậy là các yếu nhân của chúng tôi đều đã đến Việt Nam. Tất cả cho thấy Việt Nam quan trọng như thế nào với Mỹ”.

Vai trò Việt Nam đối với FOIP

Chuyến thăm Việt Nam nói trên của Thứ trưởng Ngoại giao Andrea Thompson đã diễn ra chỉ sau hơn một tháng, tiếp theo chuyến thăm chính thức của tân Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo đến Hà Nội. Khi tiếp Ngoại trưởng Pompeo chiều 8.7.2018 tại trụ sở Trung ương Đảng, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đánh giá, chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ tuy ngắn ngủi nhưng rất quan trọng.

Một quan chức cao cấp tháp tùng đoàn ngoại trưởng, quyền Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách Quan hệ công chúng Heather Nauert cho truyền thông biết: Ngoại trưởng Mỹ và các nhà lãnh đạo Hà Nội đã thảo luận và thúc đẩy các biện pháp nhằm tăng cường“các mối quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ”. Hai bên cũng nhấn mạnh các ưu tiên song phương và đa phương nhằm cổ võ cho hoà bình, an ninh và thịnh vượng tại khu vực Ấn Thái Dương (FOIP).

Quả thật, nếu nhìn trên bình diện cấp vùng, chúng ta thấy Tổng thống Trump, các Bộ trưởng Ngoại giao, Bộ trưởng Quốc phòng, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa kỳ đều đã tới thăm Việt Nam. Như vậy là những nhân vật quan trọng từ hành pháp Hoa Kỳ đã tới đây. Nhìn toàn cục, cũng theo đánh giá từ phía Mỹ, đã có nhiều đoàn của lãnh đạo cấp cao Hoa Kỳ thăm các quốc gia trong vùng. Tổng thống, Phó Tổng thống, các Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng đều đã tới Đông Nam Á, thăm ASEAN. Nếu nhìn vào các tuyên bố từ lãnh đạo các phái bộ ấy, phần nào có thể hình dung mức độ cam kết của Mỹ đối với khu vực.

Mùa hè qua, tại diễn đàn An ninh hàng năm (ARF) ở Singapore, Ngoại trưởng Mike Pompeo đã công bố sáng kiến hỗ trợ quốc phòng cho khu vực, với 300 triệu USD, trong đó có nhắc đến Việt Nam. Đây sẽ là thời điểm quan trọng để Việt Nam thể hiện vài trò của mình trong sáng kiến dành cho khu vực Ấn Thái Dương tự do và rộng mở (FOIP), một khi Mỹ sẽ làm rõ kế hoạch chi tiết đối với từng nước. Khi sáng kiến ấy được triển khai, điểm nhấn đối với Việt Nam sẽ là vấn đề an ninh hàng hải. Ngoài ra, còn có quan hệ hợp tác đa phương để duy trì các các tuyến giao thương hàng hóa trên biển. 

Đinh Hoàng Thng

bài viết liên quan
Loading...
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.