Voọc Cát Bà trước nguy cơ mất nhà

 03:45 | Thứ tư, 03/05/2017  0
LTS: Dự kiến trong tháng 5.2017, tập đoàn Sun Group sẽ khởi công tuyến cáp treo Cát Hải và các điểm đến Phù Long, Vườn quốc gia Cát Bà, di chỉ Cát Đồn. Điều này đang gây ra nhiều lo ngại sẽ tàn phá cảnh quan môi trường và hệ sinh thái của Khu bảo tồn nghiêm ngặt dành riêng cho Voọc Cát Bà, loài linh trưởng nguy cấp nhất Việt Nam, nguy cấp thứ 2 châu Á và thế giới - hiện chỉ còn lại 56 cá thể tại đây, tính đến tháng 4.2017.

Trong khi đó, Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà chưa hề được tham vấn hay nhận được bất kỳ thông tin gì, kể cả Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), liên quan đến các dự án sắp tới trong khu vực Vườn quốc gia nói chung và khu Bảo tồn nghiêm ngặt dành riêng cho Voọc Cát Bà nói riêng.

Hoạt động xây dựng cáp treo trên nằm trong giai đoạn 1 của Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tại đảo Cát Bà do tập đoàn Sun Group thực hiện và đã được Ban thường vụ Thành ủy Hải Phòng thông qua, bao gồm nhiều hạng mục: trung tâm giải trí giai đoạn 1 Cái Giá; khu nghỉ dưỡng, sân golf và suối nước nóng Xuân Đám; khu trung tâm thị trấn Cát Bà và khai thác cảnh quan đảo Cát Ông, đảo Khỉ…

 Một đàn Voọc Cát Bà - Ảnh: Neahga Leonard

Voọc Cát Bà hay còn biết là Voọc Đầu Vàng (tên khoa học Trachypithecus poliocephalus) đã từng có mặt khắp nơi trên Đảo Cát Bà. Trong kí ức của những người dân sống lâu năm trên đảo Cát Bà, Voọc Cát Bà là loài vật vô cùng hiền lành, thường kéo nhau từng đàn xuống đến tận vườn nhà dân để hái hoa quả, và dạn người đến mức trẻ nhỏ có thể nghịch túm lấy đuôi chúng.

Song nạn săn bắt đã khiến loài vật đặc hữu của Đảo Cát Bà này giảm xuống con số vô cùng ít ỏi vào năm 2000, chỉ khoảng trên dưới 40 cá thể.

Phân bố trên tổng diện tích khoảng 2.000 ha thuộc Vườn Quốc gia Cát Bà, thành phố Hải Phòng, 56 cá thể Voọc Cát Bà còn lại ngày nay vẫn phải tiếp tục đối mặt với nhiều nguy cơ, trong đó nguy cơ lớn nhất là chúng có thể mất đi ngôi nhà duy nhất của mình bởi các dự án phát triển du lịch treo sắp được triển khai trên Đảo Cát Bà.

Ngôi nhà duy nhất của Voọc Cát Bà

Có mặt tại Bến Bèo lúc 5 giờ sáng, đoàn khách đặc biệt người Đức do ông Jörg Adler, người thành lập Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà vào năm 2000 và những người bạn tài trợ cho Voọc Cát Bà, được cán bộ Vườn quốc gia Cát Bà và Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà đưa đi thăm Voọc Cát Bà trên 3 chiếc xuồng cao tốc.

Những người lái xuồng được lưu ý giữ tốc độ chậm và không tăng tốc đột ngột khi đi qua làng nổi Bến Bèo, nơi người dân đã sống bằng nghề nuôi thủy hải sản còn đang ngủ. Ngày nay, di chuyển bằng tàu xuồng là cách duy nhất để có thể quan sát được Voọc Cát Bà.

Thời tiết tháng 3 với với mưa phùn, độ ẩm cao và hiếm hoi có ánh nắng mặt trời từ sáng sớm khiến cho việc tìm và quan sát được Voọc Cát Bà trở nên vô cùng khó khăn. Tuy nhiên, sau khoảng 10 phút, các con tàu cao tốc cỡ nhỏ đã dừng trước một hang ngủ của Voọc Cát Bà mà cán bộ Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà đã quan sát và biết là chúng đã về đây ngủ từ chiều hôm trước.

Một, hai, ba rồi bốn chú voọc lần lượt bước ra khỏi hang ngủ của đàn. Tiếp đến là một đôi voọc đặc biệt khiến tất cả mọi người đều trở nên phấn khích, đó là một cặp mẹ con nhà voọc. Cá thể voọc non mới sinh với bộ lông màu cam bám chặt vào bụng mẹ trong hầu hết thời gian di chuyển là một trong những cá thể non nhất quần thể Voọc Cát Bà.

Những vách núi cheo leo trên Đảo Cát Bà là sinh cảnh sống duy nhất của Voọc Cát Bà – Ảnh: Neahga Leonard

“Đây là một trong các đàn sinh sản của quần thể Voọc Cát Bà. Đàn này bao gồm 8 cá thể, trong đó có một cá thể mới sinh đầu tháng 2 vừa rồi. Chúng tôi đang rất lo ngại về tình trạng con non sinh ra mà không sống sót được với tất cả các đàn voọc trong quần thể voọc ở đảo Cát Bà. Bởi vậy, chúng tôi phải thường xuyên giám sát, theo dõi sự di chuyển và số lượng cá thể trong các đàn.”, Ông Neahga Leonard, Giám đốc Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà cho biết.

Sau khoảng 30 phút ra khỏi hang ngủ, những chú voọc này đã di chuyển lên đỉnh núi và sang phía bên kia của dãy núi, nơi chúng có thể tìm được nguồn thức ăn là lá cây và chồi non dồi dào hơn.

Đảo Cát Bà, với diện tích bề mặt 140 km2, cũng là hòn đảo lớn nhất thuộc Quần đảo Cát Bà và nằm tiếp giáp với Vịnh Hạ Long. Thành phố Hải Phòng hiện đang trong quá trình xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Quần đảo Cát Bà là di sản thiên nhiên thế giới mở rộng của di sản thiên nhiên thế giới Hạ Long vì những giá trị về cảnh quan tương đồng của hai khu vực này.

Quần đảo Cát Bà đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới vào năm 2004.

voọc Cát Bà

Quần đảo Cát Bà – Ngôi nhà duy nhất của Voọc Cát Bà - Ảnh: Pieter Levelink

Nhiễu động từ hoạt động du lịch

Mỗi ngày, những chiếc tàu du lịch đưa du khách đến thăm quan Hang Sáng Tối và những khu vực khác thuộc khu vực Bảo tồn nghiêm ngặt dành riêng cho Voọc Cát Bà ở phía Đông Bắc của Đảo Cát Bà. Trong số đó, có những tàu mở nhạc với loa công suất lớn làm nền cho khách du lịch nhảy từ trên mạn thuyền xuống nước, đã gây ra nhiễu động không nhỏ đối với những đàn Voọc Cát Bà và những loài động vật khác sống ở đây.

Theo báo cáo của Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà, những hoạt động du lịch nhộn nhịp diễn ra ở đây, đặc biệt vào mùa cao điểm với hàng trăm khách du lịch mỗi ngày đã không chỉ xả xuống vùng biển này một lượng rác thải lớn, mà còn gây ra sự nhiễu loạn, làm thay đổi hành vi tự nhiên của những đàn voọc ở đây.

Cũng theo ông Neahga Leonard, các hoạt động du lịch như thăm quan, ngắm cảnh hay chèo kayak ở khu vực này cũng như những nơi khác trên đảo cần phải được quy định và quản lý chặt chẽ hơn. Nằm liền kề với Khu bảo tồn nghiêm ngặt và trong khu vực Vạn Tà, đây là nơi có tầm quan trọng đặc biệt đối với cả khu vực và quần thể voọc. Những người hướng dẫn du lịch, điều hành tàu du lịch và cả những người quản lý đều cần phải ý thức hơn về vẻ đẹp đặc biệt và sự nhạy cảm của khu vực này. Đó là một khu vực đã được bảo vệ bởi những cơ chế bảo vệ cao nhất theo luật pháp Việt Nam.

Phát triển du lịch có đe dọa cuộc sống của Voọc Cát Bà?

Từ cuối năm 2016 đến nay, việc tập đoàn Sun Group sẽ đầu tư và làm thay đổi hoàn toàn diện mạo Đảo Cát Bà, biến Cát Bà thành một hòn đảo du lịch mang tầm quốc tế, đã luôn là chủ đề bàn luận sôi nổi của người dân trên đảo Cát Bà.

Theo các bản tin địa phương, quy mô của dự án này bao gồm 5 ga cáp treo với tổng độ dài 21km, trong đó có một ga cáp treo ở vị trí ngay gần trung tâm hành chính của Vườn quốc gia  Cát Bà, ba sân golf Xuân Đám, Khe Sâu và Vườn Quốc gia Cát Bà, khu vui chơi giải trí Cái Giá, đầu tư khai thác du lịch ở thị trấn Cát Bà, Đảo Cát Ông, Đảo Khỉ, hang Quả Vàng, Gia Luận, vịnh Lan Hạ, làng Việt Hải…

voọc Cát Bà

Hoạt động du lịch gây nhiều nhiễu loạn ở khu vực Hang Sáng Tối – Thuộc Khu Bảo tồn nghiêm ngặt. Ảnh: Trần Mạnh Hà

Dự án được đánh giá có ý nghĩa quan trọng thúc đẩy ngành du lịch của thành phố Hải Phòng, đánh thức những tiềm năng to lớn của Cát Bà, và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội của huyện đảo Cát Hải.

Tuy nhiên, những dự án phát triển du lịch có quy mô lớn, dựa vào thiên nhiên như dự án này luôn chứa đựng những nguy cơ tiềm ẩn, đe dọa cảnh quan môi trường, hệ sinh thái. Dư luận có quyền nghi ngờ liệu những đánh giá môi trường có được thực hiện một cách tỉ mỉ và cẩn trọng? Lý do, trong khi có thông tin dự án đã được thành ủy Hải Phòng phê duyệt và chính thức triển khai vào khoảng đầu tháng 5.2017, nhưng cho đến nay, những người quan tâm vẫn không thể tiếp cận để hiểu hơn về dự án ngoài mấy bản tin và đoạn clip ngắn ngủi quảng bá cho dự án.

Clip do đài truyền hình Hải Phòng thực hiện.

Còn đối với những người làm công tác bảo tồn, môi trường, dự án này có khả năng đe dọa tàn phá hệ sinh thái ở những địa điểm có tầm quan trọng đặc biệt như: trung tâm vườn quốc gia, nơi Sun Group sẽ xây một ga cáp treo và một trong ba sân golf; khai thác du lịch ở Hang Quả Vàng, một địa điểm nằm ngay chính trong Khu bảo tồn nghiêm ngặt dành riêng cho Voọc Cát Bà.

“Dù vậy cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa hề nhận được bất kỳ thông tin gì liên quan đến các dự án sắp tới trong khu vực Vườn quốc gia Cát Bà và Khu bảo tồn nghiêm ngặt dành riêng cho Voọc Cát Bà, kể cả Báo cáo đánh giá tác động môi trường. Chúng tôi không được tham vấn, tham gia bất cứ cuộc thảo luận, họp hành gì liên quan”, ông Neahga Leorarn cho biết.

Ông Neahga Leonard cho rằng, dự án cần được đòi hỏi có bước lập kế hoạch cẩn thận, tham vấn và tính đến những lo ngại của tất cả các bên có liên quan từ giai đoạn đầu. Nếu thực hiện vội vã và không tính đến những nguy cơ đối với môi trường, các hoạt động này có thể phá vỡ chính những tài nguyên mà chúng ta hướng đến nhằm hưởng lợi.

Đối với đảo Cát Bà, đây là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm vì sự có mặt của nhiều loài động thực vật đặc hữu, trong đó có Voọc Cát Bà, loài linh trưởng nguy cấp nhất của Việt Nam. Chúng đã trở thành biểu tượng của hòn đảo này. Bởi vậy các hoạt động phát triển phải được thực hiện cẩn trọng để đảm bảo rằng loài Voọc Cát Bà còn có tương lai. Các hoạt động phát triển du lịch đề xuất thực hiện trong và liền kề với Khu bảo tồn nghiêm ngặt đặt loài động vật này vào hiểm họa mất đi ngôi nhà duy nhất của mình.

“Chúng tôi ủng hộ các hoạt động du lịch, phát triển trong vùng, nhưng các hoạt động này cần phải được thực hiện với tinh thần có trách nhiệm với môi trường. Nếu được thực hiện một cách thông minh, du lịch và phát triển có thể đóng góp vào nền kinh tế của địa phương, mang lại lợi ích cho người dân, và có thể đóng vai trò như một công cụ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên trong khu vực”, ông Neahga Leonard nói.

Theo ông Đỗ Xuân Thiệp, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Cát Bà, các hoạt động phát triển du lịch nếu được thực hiện trong phạm vi những Khu bảo tồn nghiêm ngặt cần phải được cân nhắc, tính toán tỉ mỉ để hạn chế tối đa tác động đối với các loài động thực vật và không xâm phạm, xâm hại đến cảnh quan tự nhiên ở các khu vực này, đảm bảo duy trì tính bền vững của những khu bảo tồn này theo quy định của pháp luật.

Lê Thị Ngọc Hân (Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà)


Vườn Quốc gia Cát Bà có tổng diện tích cả trên rừng và dưới biển 17.362 ha, là nơi chứa đựng nhiều giá trị độc nhất vô nhị về đa dạng sinh học, cảnh quan, địa chất, địa mạo với 1.588 loài thực vật, 343 loài động vật trên cạn gồm 58 loài thú, 205 loài chim, nhiều loài bò sát, lưỡng cư và 1131 loài sinh vật biển.

Đặc biệt hơn nữa, những vách núi nằm ven biển nơi đây còn là ngôi nhà tuyệt đẹp duy nhất của loài Voọc Cát Bà, loài linh trưởng luôn có mặt trong Sách đỏ Việt Nam và danh sách 25 loài linh trưởng nguy cấp nhất thế giới của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên thế giới từ năm 2000, vì số lượng ít ỏi đến mức báo động và vùng sống hạn hẹp.


 » Để voọc Sơn Trà còn đất sống

» Linh trưởng Sơn Trà trước nguy cơ tuyệt chủng

» Đừng để Sơn Trà bị “băm nát” và thu hẹp

» Nguyên Bí thư Thành ủy Hội An - Nguyễn Sự: Đừng “ăn mặn” ở Cù Lao Chàm

» Tản mạn vùng bờ biển miền Trung

» Vụ bán đảo Sơn Trà: 2 ý kiến chênh nhau của Thành ủy và UBND Đà Nẵng

» Sơn Trà và bài toán được - mất

 

bài viết liên quan
TAGS
Loading...
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.