Dự án chống ngập 10.000 tỉ đồng: Cần vận hành đồng bộ để phát huy hiệu quả chống ngập

Tại họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội chiều 29.10, do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cùng Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tổ chức, phóng viên đặt vấn đề về lộ trình phối hợp vận hành các cống, cửa xả, kênh rạch, cũng như thứ tự ưu tiên xử lý điểm ngập trong khu vực hưởng lợi...

Trả lời vấn đề này, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết dự án hiện chưa được nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng. Dù vậy, Thành phố đã triển khai các công việc liên quan nhằm chuẩn bị điều kiện để hệ thống thoát nước vận hành đồng bộ khi dự án được đưa vào khai thác.

Theo Sở Xây dựng, thực hiện chỉ đạo của UBND Thành phố tại Công văn số 66/UBND-DA ngày 4.7.2025, Sở được giao rà soát, đề xuất lắp đặt van ngăn triều tại những vị trí cống, cửa xả chưa có van; lắp đặt hệ thống ngăn triều tại các kênh, rạch thuộc phạm vi quản lý; đồng thời nâng cấp, sửa chữa đê, kè xuống cấp, chưa đạt cao trình phòng, chống ngập... Các công việc này nhằm bảo đảm hệ thống thoát nước có thể phối hợp với các cống kiểm soát triều của dự án, hạn chế nguy cơ những vị trí chưa được kiểm soát làm ảnh hưởng đến hiệu quả chung.

Thủ tướng Lê Minh Hưng kiểm tra thực địa Dự án "Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM, có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu – Giai đoạn 1" vào chiều 13.10. Ảnh: TTXVN

Trong giai đoạn 2025-2026, Sở Xây dựng chỉ đạo Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật rà soát toàn bộ cống, cửa xả, kênh rạch thuộc phạm vi quản lý trong vùng hưởng lợi. Những cửa xả chưa có van sẽ được xem xét lắp đặt bổ sung; các van hư hỏng được sửa chữa hoặc thay thế.

Với những vị trí nằm ngoài phạm vi quản lý của Sở, cơ quan này phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương theo dõi, đôn đốc doanh nghiệp thực hiện cam kết tự đầu tư nâng cao trình bờ, kè và lắp đặt van ngăn triều tại cống, cửa xả trong khuôn viên khu đất của mình. Mục tiêu là khép kín tuyến kiểm soát triều, tránh để các vị trí chưa được xử lý làm giảm hiệu quả của dự án.

Khi công trình được nghiệm thu, bàn giao, Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật sẽ phối hợp với đơn vị vận hành dự án để điều phối đồng bộ van ngăn triều, trạm bơm, cửa xả của hệ thống thoát nước với các cống kiểm soát triều. Việc vận hành phải tuân thủ quy trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời chia sẻ dữ liệu mực nước và quan trắc phục vụ điều tiết.

Trung tâm là đơn vị được UBND Thành phố giao tổ chức đặt hàng vận hành dự án theo Công văn số 3543/UBND-ĐT ngày 2.5.2026.

Ưu tiên xử lý điểm ngập trong vùng hưởng lợi

Theo Sở Xây dựng, việc hoàn thành dự án trong phạm vi 570 km², cùng các công trình khép kín lưu vực bảo vệ của hệ thống cống kiểm soát triều, sẽ góp phần giải quyết các vị trí ngập do triều tại khu vực phía Nam và trung tâm Thành phố trước sáp nhập. Các công trình cũng có tác động hỗ trợ tiêu thoát nước tại những khu vực khác nằm trong phạm vi được bảo vệ.

Để xác định các vị trí cần xử lý, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND Thành phố ban hành Kế hoạch số 402/KH-UBND ngày 24.7.2026 về thoát nước, chống ngập năm 2026 và Kế hoạch số 537/KH-UBND ngày 2.10.2026 về giải quyết tình hình ngập nước trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030. Hai kế hoạch đã xác định các vị trí ưu tiên cần giải quyết.

Như vậy, bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát triều, công tác xử lý điểm ngập còn được triển khai theo các kế hoạch riêng của Thành phố. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào việc phối hợp giữa các công trình kiểm soát triều với hệ thống thoát nước và tiến độ xử lý những vị trí được xác định cần ưu tiên.

Một nội dung khác được quan tâm là năng lực vận hành sau khi dự án được bàn giao. Theo Sở Xây dựng, nhà đầu tư đã cam kết bố trí nhân sự trực tiếp vận hành công trình tham gia đào tạo và được cấp chứng chỉ theo quy định.

Tại Văn bản số 610/026/CV/TN ngày 12.5.2026, nhà đầu tư cam kết tổ chức vận hành trong 3 năm, kéo dài thời gian bảo hành công trình thêm 36 tháng, đồng thời đào tạo, tập huấn và chuyển giao công nghệ. Nội dung chuyển giao bao gồm quy trình vận hành cống, trạm bơm, âu thuyền, hệ thống SCADA, quan trắc, bảo trì và xử lý sự cố.

Nhà đầu tư cũng phối hợp Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị và Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật tiếp nhận danh sách nhân sự tham gia đào tạo. Đây là một phần công việc chuẩn bị để lực lượng vận hành có thể tiếp nhận công nghệ và thực hiện các quy trình kỹ thuật khi công trình được đưa vào sử dụng.

Về lịch đóng, mở cống để người dân chủ động ứng phó với triều cường, Sở Xây dựng cho biết việc này được thực hiện theo quy trình vận hành hệ thống và các cụm công trình thuộc dự án, do Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu với vai trò cơ quan chuyên môn về thủy lợi. Vì vậy, nội dung lịch vận hành thuộc chức năng xem xét, trả lời của cơ quan này.

Các vấn đề về thời gian chờ qua âu thuyền, thứ tự ưu tiên, tác động đến vận tải thủy, đơn vị điều phối và cảnh báo triều cho phương tiện cũng do Sở Nông nghiệp và Môi trường xem xét theo chức năng, nhiệm vụ.

Trọng Dân