Dùng thuốc theo đơn cũ, đơn của người khác: họa không lường!

 17:18 | Chủ nhật, 05/09/2021  0
Bệnh của người này có vẻ na ná giống người kia nhưng cách và thuốc dùng chữa trị lại hoàn toàn khác nhau, dùng nhầm có khi là nguy hiểm. Cần xem mỗi người là một “cá nhân” trong dùng thuốc.

Báo chí vừa đưa tin một bệnh nhân đã lấy thuốc của người thân (là mẹ, những tưởng người cùng chung huyết thống thì phản ứng đối với thuốc giống nhau) uống, nhằm làm làm giảm triệu chứng đau mình có giống na ná. Chẳng ngờ người này bị sốc phản vệ do thuốc (một trường hợp dị ứng rất trầm trọng) phải nhâp viện để cấp cứu. Đây là trường hợp tự ý dùng đơn thuốc kê cho người khác, mặc dù là người thân, những tưởng dùng thế là an toàn mà không an toàn chút nào.

Bệnh của người này có vẻ na ná giống người kia nhưng cách và thuốc dùng chữa trị lại hoàn toàn khác nhau. Ảnh: TL


Hiện nay cũng có nhiều người thường tự ý dùng thuốc với những kiểu như sau có khi bị tai biến do dùng thuốc rất đáng tiếc:

Khá nhiều người sau khi được bác sĩ chữa khỏi bệnh một thời gian dài thì bệnh có vẻ như tái phát với các triệu chứng na ná giống như trước, thế là họ tự ý dùng lại đơn thuốc cũ, mua thuốc dùng y chang như trước đây. Đặc biệt, nhiều bà mẹ hay làm chuyện này cho con mình. Tức bà mẹ hay dùng lại đơn thuốc cũ mà bác sĩ đã ghi đơn cho trẻ trước đây và nay trẻ bị bệnh trở lại.

Một số người khác thì dùng đơn thuốc cũ của người khác khi thấy người đó đã bị bệnh có vẻ giống như bệnh của mình hiện giờ và tìm cách mua thuốc để tự sử dụng những mong sẽ hết bệnh như người có đơn thuốc đã được chữa khỏi.

Ngoài ra, còn có vấn đề tự dùng thuốc qua thông tin trên mạng internet. Như nhiều người lo lắng về sức khỏe của mình là cứ vào mạng để tìm bệnh, thấy trường hợp nào giống như các triệu chứng mình có là cứ y như đơn thuốc trên mạng mua về sử dụng, không cần đến bác sĩ.

Những trường hợp nêu trên nằm trong vấn đề “tự dùng thuốc” nói chung, trong đó có tự dùng đơn thuốc cũ. Nguy hiểm là thuốc đó thuộc loại bán theo đơn (nên lưu ý kháng sinh và thuốc loại glucocorticoid - thường gọi tắt là corticoid - ở nhiều nước phải bán theo toa, còn ở ta còn bán khá thoải mái), và tự ý dùng thuốc ở người hoàn toàn mù tịt về thuốc.

Xin nêu một trường hợp tự ý dùng thuốc rất sai lầm xảy ra khá phổ biến ở miền Nam nước ta trước năm 1975, đó là người bị cảm sơ sài nhưng lại dùng kháng sinh cloramphenicol (tên biệt dược nổi tiếng trước đây là Tifomycine) để tự chữa trị thường xuyên nên sau một thời gian bị thiếu máu bất sản (loại rối loạn rất nặng do cơ thể không sinh ra được tế bào máu) và dẫn đến tử vong.

Tóm lại, việc “tự dùng thuốc” luôn hàm chứa mối đe dọa nguy hiểm vì nó có thể trở thành “sự lạm dụng thuốc một cách tự ý mà lại không có sự hiểu biết kèm theo”, có thể đưa đến tác hại không lường trước được. Tự dùng thuốc có khi trở thành rất nguy hiểm vì dùng thuốc không đúng che lấp dấu hiệu “cấp cứu ngọai khoa” (tức là phải được nhập viện để được mổ gấp).

Thí dụ, khi bi đau bụng không rõ nguyên nhân mà vội dùng thuốc chống co thắt để giảm đau, bụng hết đau như bệnh vẫn còn (như viêm ruột thừa, có thai ngoài tử cung…), người bệnh không đi bệnh viện để được phát hiện bệnh, mổ cấp cứu kịp thời và có khi hậu quả rất đáng tiếc.

Tự dùng thuốc cũng có thể làm cho bệnh nhẹ trở thành bệnh nặng vì không được chữa trị bằng thuốc đúng cách.

Việc dùng đơn thuốc của người khác (nhất là đơn thuốc tham khảo trên mạng), thậm chí là dùng đơn thuốc của chính mình dùng từ lâu để tự chữa bệnh là việc làm sai. Bởi vì, một đơn thuốc luôn có nghĩa: đó là dành cho một cá nhân cụ thể được dùng trong một thời điểm cụ thể. Bệnh của chính mình bây giờ có vẻ giống như trước kia nhưng bây giờ có thể đã tiến triển ở mức độ nặng hơn mà thuốc dùng theo đơn thuốc cũ không còn hiệu quả.

Bệnh của người này có vẻ na ná giống người kia nhưng cách và thuốc dùng chữa trị lại hoàn toàn khác nhau, dùng nhầm có khi là nguy hiểm. Cần xem mỗi người là một “cá nhân” trong dùng thuốc. Bởi vì, dùng cùng chung một thứ thuốc, người này có thể khỏi bệnh nhưng người khác thì không khỏi, hay người này thì bị tác dụng phụ có hại nặng nề, nhưng người khác thì không việc gì.

Cũng xin có lời khuyên là đừng bao giờ lấy thông tin trên internet để chẩn đoán bệnh, tự vào các địa chỉ thông tin về thuốc để tìm thuốc “thích hợp” (“thích hợp” do đã được quảng cáo rất nghệ thuật nhằm nghe xuôi tai, chiều nào cũng lọt), rồi mua thuốc trên mạng hoặc đến nhà thuốc hỏi mua về tự uống, thậm chí mua theo lối truyền tay để dùng tự chữa bệnh.

Khi bị rối loạn và ngỡ là mình có bệnh, cách tốt nhất là đến bác sĩ (nếu là bác sĩ chuyên khoa càng tốt) để được khám, hướng dẫn và chỉ định cách điều trị. Đối với đơn thuốc cũ của người khác, dù là người thân của mình, hoàn toàn không được dùng nó để tự chữa trị cho mình. Còn đơn thuốc cũ của chính mình dùng đã lâu cũng vậy, nếu bệnh trở lại cũng không nên tự ý dùng trở lại mà tốt nhất nên đi tái khám ở bác sĩ đã chữa bệnh trước đây. Vì chỉ có bác sĩ mới có đủ thẩm quyền cho dùng đơn thuốc cũ hoặc phải thay bằng đơn thuốc mới.

PGS-TS-DS. Nguyễn Hữu Đức

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.