Tài trợ lập quy hoạch Khu Hòa Bình - Đà Lạt và khoảng trống pháp luật

 11:24 | Thứ năm, 27/08/2020  2
Tiếp tục các góp ý đa chiều đồ án quy hoạch chi tiết Khu trung tâm Hòa Bình của Đà Lạt và phương án kiến trúc khu vực đồi Dinh Tỉnh trưởng đang lấy ý kiến, Người Đô Thị trao đổi với TS. Nguyễn Hồng Hạnh (Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế xây dựng và Đô thị; nguyên Phó Cục trưởng Cục Phát triển Đô thị, Bộ Xây dựng), đồng thời đăng tải quan điểm của Bộ Xây dựng liên quan đến quy định tài trợ kinh phí lập quy hoạch xây dựng.

LTS: Sau bài viết của PGS-TS-KTS. Nguyễn Hồng Thục: “Có hay không việc tư nhân hóa đất di sản - đất công ở Đà Lạt?”, Người Đô Thị nhận được nhiều phản hồi của chuyên gia, kiến trúc sư, nguyên lãnh đạo ngành xây dựng, doanh nhân, bạn đọc… Phần lớn đồng thuận với cách đặt vấn đề trong bài viết, và cung cấp thêm thông tin liên quan đến lợi ích nhóm trong hoạt động tài trợ kinh phí thiết kế đồ án quy hoạch ở một số tỉnh, thành khác.  

Chúng tôi cũng nhận được một số tài liệu, văn bản của chuyên gia ở Đà Lạt cung cấp nhằm phản biện những phát ngôn trên truyền thông của chính quyền Đà Lạt mới đây phủ nhận đã có nhà đầu tư được lựa chọn từ trước để thực hiện dự án Trung tâm thương mại Hòa Bình và Khách sạn Đồi Dinh. Chúng tôi chưa bình luận gì về những tài liệu, văn bản này.

Để có góc nhìn đa chiều liên quan hoạt động tài trợ kinh phí lập đồ án quy hoạch đô thị nói chung, và đồ án “Quy hoạch chi tiết và thiết kế đô thị, tỉ lệ 1/500 khu vực trung tâm Hòa Bình” nói riêng, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Hồng Hạnh (Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế xây dựng và Đô thị; nguyên Phó Cục trưởng Cục Phát triển Đô thị, Bộ Xây dựng).

TS. Nguyễn Hồng Hạnh

Thưa TS. Nguyễn Hồng Hạnh, từ thực tiễn tham gia công tác quản lý xây dựng, bà có thể cho biết quan điểm về việc một doanh nghiệp tài trợ kinh phí thiết kế đồ án quy hoạch rồi sau đó trở thành nhà đầu tư của một số khu vực đắc địa trong đồ án thiết kế thì có bất thường không, cụ thể ở đây là trường hợp liên quan đến quy hoạch Khu Hòa Bình ở Đà Lạt?

Trước hết, tôi muốn nhấn mạnh rằng, Đà Lạt là một thành phố có bề dày văn hóa được kết tinh bởi sự phong phú, đa dạng, hài hòa giữa hiện đại và cổ điển trong mối tương ứng với môi trường thiên nhiên tươi đẹp và độc đáo.

Một thành phố chỉ nghe tên đã gợi lên biết bao ký ức đẹp đẽ, lãng mạn của những con người, hoặc rất bình dị hoặc rất nổi tiếng, ở mọi miền đất nước.

Một thành phố với những giá trị lịch sử, văn hóa của cả một cộng đồng với bao thế hệ đã gây dựng nên, do vậy chúng ta ngày nay cần phải biết trân trọng và giữ gìn.

Về câu hỏi “một doanh nghiệp tài trợ kinh phí để thiết kế đồ án quy hoạch, rồi sau đó trở thành nhà đầu tư của một số khu vực đắc địa trong đồ án thiết kế đó thì có bất thường không”?, theo tôi, để nói bình thường hay bất bất thường thì cần phải có gì đó làm chuẩn để đánh giá. Hoặc, nếu nói theo cách thông thường  “bình thường” nghĩa là việc đó thường xuyên xảy ra và không có gì ảnh hưởng đến ai, chẳng có gì để người ta phải mấy quan tâm. Còn "không bình thường" hay bất thường, là những việc làm đã hoặc sẽ gây ra ảnh hưởng hoặc tổn hại đến một cộng đồng dân cư, một cộng đồng xã hội, hoặc cộng đồng nghề nghiệp,… do đó sẽ có nhiều người phải quan tâm và nêu ra các ý kiến như bạn hỏi tôi.

Có ý kiến cho rằng khi doanh nghiệp bỏ nhiều tiền ra tài trợ thực hiện đồ án quy hoạch thì nếu họ có được những ưu đãi đầu tư từ quy hoạch đó cũng là chuyện bình thường, bởi thực tiễn có những doanh nghiệp làm ăn tử tế, năng lực vốn mạnh, chỉ định họ thì chính quyền vẫn an tâm hơn là giao cho bất kỳ doanh nghiệp nào khác. Vấn đề là trong quá trình lập quy hoạch, chính quyền phải thật sự độc lập, khách quan, khoa học, không bị bất kỳ một lợi ích nhóm nào chi phối đồ án quy hoạch. Bà nghĩ sao về ý kiến này?

Có thể nói thế này, để triển khai thực hiện đồ án quy hoạch đô thị sau khi được phê duyệt rất cần nguồn lực của xã hội, mà nói rõ ra đó là nguồn vốn của các doanh nghiệp đầu tư xây dựng các công trình để phát triển đô thị, và từ đó mang lại diện mạo mới, sức sống mới cho đô thị.

Còn về tính độc lập, khách quan, khoa học của công tác lập quy hoạch thì đã có quy định để đảm bảo tính khách quan rồi, đó là quy định lấy ý kiến trong Luật Quy hoạch đô thị 2009. Tuy nhiên, cần biết rằng, trong thực tế đồ án quy hoạch đô thị không chỉ mang tính khoa học đơn thuần mà nó là một khoa học tổng hợp về kinh tế – xã hội – kỹ thuật và kết hợp với yếu tố nghệ thuật nữa.

Do vậy đóng góp ý kiến cho một đồ án quy hoạch là không hề đơn giản, bởi ý kiến đó cần phải đánh giá được cái đúng sai, cái hay dở của định hướng, tổ chức không gian cho phát triển đô thị trong tương lai; vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ truyền thống văn hóa lịch sử,… Hay chi tiết hơn, đó là tính chất, chức năng của từng khu vực, mật độ dân cư, hệ số sử dụng đất, tầng cao trung bình, cái đẹp xấu,… của đô thị, các khu vực đô thị theo các giai đoạn khác nhau. Như vậy, nếu người được hỏi để lấy ý kiến không có chuyên môn thì sẽ rất khó cho họ trả lời thuyết phục.

Về câu hỏi “có lợi ích nhóm chi phối đồ án quy hoạch” không, tôi cho rằng nếu trong quá trình lập quy hoạch, việc xây dựng ý tưởng, giải pháp quy hoạch mà có quan điểm của cá nhân, tổ chức nào đó được lồng ghép vì lợi ích của chính họ, không vì lợi ích chung của đô thị, không vì lợi ích cộng đồng thì đồ án quy hoạch đó thực sự cần phải xem xét lại.

Phát biểu trên báo chí, Sở Xây dựng Lâm Đồng cho biết kinh phí lập đồ án quy hoạch được Công ty cổ phần địa ốc Đại Quang Minh tài trợ theo biên bản ghi nhớ giữa UBND tỉnh với Công ty ngày 5.6.2016. Việc tài trợ này là phù hợp theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Luật Quy hoạch đô thị năm 2009 và khoản 2 Điều 19 Luật Xây dựng năm 2014 "Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài tài trợ kinh phí để lập quy hoạch đô thị".

Tuy nhiên, với bản tin trên báo Lâm Đồng đã đăng cách nay hơn 4 năm, dư luận cho rằng trong trường hợp tài trợ kinh phí quy hoạch Khu Hòa Bình cần phải hiểu đó là vai trò tài trợ của nhà đầu tư đã được lựa chọn trước khi chấp bút đồ án quy hoạch. Bà có nhận xét gì về các ý kiến này?  

Việc tổ chức, cá nhân tài trợ cho cơ quan nhà nước lập quy hoạch, đã được quy định trong Luật như bạn nhắc đến. Tuy nhiên, có một ý thế này, tại khoản 2, điều 4 Luật Quy hoạch đô thị 2009 và Nghị định số 37/2010/NĐ-CP cũng chỉ rõ rằng: “Kinh phí phục vụ công tác lập và tổ chức thực hiện quy hoạch đô thị từ nguồn kinh phí của tổ chức, cá nhân thực hiện dự án đầu tư xây dựng được tính vào tổn mức đầu tư của dự án”, tức là họ phải có trách nhiệm bỏ kinh phí lập quy hoạch chi tiết trong phạm vi dự án đầu tư xây dựng của họ.

Vậy, khi tổ chức, cá nhân tài trợ kinh phí cho cơ quan quản lý nhà nước địa phương để lập quy hoạch thuộc phạm vi quản lý của địa phương đó, thì có thể hiểu theo một cách tích cực đó là sự đóng góp để giúp giảm bớt chi ngân sách cho cơ quan nhà nước ở địa phương.

Tuy nhiên, nếu bên cạnh mặt tích cực đó thì liệu có mặt tiêu cực gì không? Và sự tài trợ ở đây có thực sự là vô tư, không vụ lợi không? Và nếu không vô tư, có vụ lợi thì điều đó có gây ra tổn hại cho cộng đồng dân cư và cộng đồng xã hội không và ảnh hưởng, tổn hại như thế nào?

Đồ án quy hoạch đô thị không chỉ mang tính khoa học đơn thuần, do vậy việc góp ý kiến cho một đồ án quy hoạch là không hề đơn giản. Ảnh: Người dân Đà Lạt xem triển lãm phối cảnh đồ án khu Hòa Bình sáng 15.3.2019. Ảnh: Nguyễn Vinh


Từ những ồn ào liên quan đến quy hoạch đô thị ở Đà Lạt, theo bà các địa phương cần có ứng xử như thế nào với việc tài trợ kinh phí lập đồ án quy hoạch để tránh những điều tiếng không hay cho chính quyền và cả doanh nghiệp? Pháp luật liên quan đến việc này có cần sửa đổi?

Trước tiên, ở phương diện là cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, thì cần thực hiện quy định của luật pháp một cách chính xác nhất, nội dung nào còn chưa được quy định cụ thể thì nên cẩn trọng khi áp dụng. Đồng thời cần biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến những người có chuyên môn.

Tại sao người ta có nhiều ý kiến? Là bởi vì người ta thấy việc làm này còn có những chỗ không hợp lý nhiều hoặc ít trong mối liên quan đến các quy định, hoặc chưa phù hợp với quan điểm phát triển chung theo chính sách pháp luật và mong muốn của cộng đồng trong quá trình phát triển và bảo tồn các giá trị của đô thị.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Luật Quy hoạch đô thị năm 2009: "Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài tài trợ kinh phí để lập quy hoạch đô thị". Tuy nhiên, tôi cho rằng các quy định của Luật cần phải được quy định chi tiết tại văn bản dưới luật như Nghị định của Chính phủ hoặc Thông tư của Bộ quản lý ngành, để đảm bảo việc thực thi luật có hiệu quả trong thực tế áp dụng.

Cụ thể ở đây cần có quy định rõ hơn kinh phí tài trợ sẽ được phép tài trợ cho loại đồ án quy hoạch cấp nào, không được phép tài trợ cho loại đồ án quy hoạch cấp nào. Hoặc quy định việc tài trợ đó cần đảm bảo tính không vụ lợi của cá nhân, tổ chức tài trợ thì có lẽ sẽ không tốn nhiều công sức, giấy mực như đồ án quy hoạch Khu Hòa Bình của Đà Lạt.

Theo TS-KTS. Ngô Viết Nam Sơn cả 3 phương án kiến trúc khu vực đồi Dinh Tỉnh trưởng đang trưng bày, lấy ý kiến đều không ổn, bởi quy hoạch chi tiết khu trung tâm Hòa Bình - Đà Lạt vốn dĩ đã là một quy hoạch sai lầm về bảo tồn và phát triển đô thị. Ảnh: BTC


Trước khi các quy định pháp luật được rà soát, điều chỉnh thì theo bà, chính quyền tỉnh Lâm Đồng nên làm gì để có thể thực hiện được quy hoạch chi tiết và thiết kế đô thị, tỉ lệ 1/500 khu vực trung tâm Hòa Bình thuyết phục dư luận?

Hiện nay đã có rất nhiều kiến trúc sư, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng gửi kiến nghị về việc xem xét lại quy hoạch khu trung tâm thành phố Đà Lạt, thì UBND tỉnh Lâm Đồng cũng nên nghiên cứu những ý kiến này. Đó là những ý kiến tôi cho là khách quan, bởi họ đâu có lợi ích cá nhân gì ở Đà Lạt. Và nên chăng cần có phương án để nghiên cứu lại đồ án quy hoạch này.

Cần phải lấy ý kiến rộng rãi trong giới kiến trúc, quy hoạch, cộng đồng dân cư và các nhà khoa học, văn hóa, lịch sử,... Khi đã nhận được sự đồng thuận với bản quy hoạch ấy thì mới phê duyệt và làm cơ sở triển khai thực hiện.

Còn việc doanh nghiệp đã bỏ kinh phí ra tài trợ, cho dù có theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Luật Quy hoạch đô thị năm 2009, thì đối với những khu vực trọng yếu, nhạy cảm về di sản, văn hóa, lịch sử như Khu Hòa Bình của Đà Lạt, chính quyền nên có một ứng xử khác, cần có trách nhiệm hoàn lại cho người ta và nên dùng tiền ngân sách địa phương cho việc nghiên cứu quy hoạch theo đúng quy định pháp luật.

Xin cảm ơn những trao đổi của bà!

Lệ Quyên (thực hiện)

Bộ Xây dựng sẽ đề xuất bổ sung quy định liên quan tài trợ kinh phí lập quy hoạch 

Trước Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV, Bộ Xây dựng có nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh An Giang gửi tới Quốc hội, theo văn bản số 223/BDN ngày 15.6.2020 của Ban Dân nguyện - Ủy ban Thường vụ Quốc hội, với nội dung: 

“Căn cứ Khoản 2 Điều 19 Luật Xây dựng năm 2014: “Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài tài trợ kinh phí để lập quy hoạch xây dựng”, thì việc các nhà tài trợ cho công tác lập quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị là cần thiết và phù hợp.

Do quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị, xây dựng không quy định trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch chung, quy hoạch phân khu cho chủ đầu tư dự án, chủ thể này chỉ có trách nhiệm lập quy hoạch chi tiết đối với khu vực được giao đầu tư dự án; việc giao chủ đầu tư lập quy hoạch chung, quy hoạch phân khu là các quy hoạch tác động đến cộng đồng dân cư cần thực hiện như thế nào để đảm bảo tính khách quan, minh bạch mà hiện nay các văn bản dưới Luật chưa hướng dẫn?

Kiến nghị Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương sớm ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện đối với việc tài trợ kinh phí cho công tác lập quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị để tỉnh An Giang triển khai thực hiện theo quy định”.

Về kiến nghị trên, Bộ Xây dựng mới đây đã có công văn trả lời như sau:

Theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị năm 2009, Luật Xây dựng năm 2014 thì Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài tài trợ kinh phí để lập quy hoạch xây dựng. Đồng thời, cũng quy định cụ thể trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch xây dựng, đô thị đối với từng cấp đồ án quy hoạch.

Theo đó, đối với quy hoạch chung, quy hoạch phân khu thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện; không quy định chủ đầu tư lập các quy hoạch này (chủ đầu tư chỉ lập quy hoạch chi tiết khu vực được giao đầu tư).

Do đó, việc tổ chức lập đồ án quy hoạch sử dụng vốn tài trợ cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Cơ quan tổ chức lập quy hoạch phải phù hợp với quy định về trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch tại Điều 19 Luật Quy hoạch đô thị; Điều 22, Điều 24, Điều 29 Luật Xây dựng và sửa đổi bổ sung tại Điều 28, Điều 29 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật có liên quan đến quy hoạch.

- Lựa chọn đơn vị tư vấn; lập, thẩm định, lấy ý kiến, phê duyệt nhiệm vụ và đồ án quy hoạch cần tuân thủ quy định pháp luật về đấu thầu, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị; đảm bảo công khai, minh bạch.

Bộ Xây dựng ghi nhận ý kiến của cử tri để phối hợp với các Bộ, ngành nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc hướng dẫn, bổ sung các quy định về sử dụng kinh phí do tổ chức, cá nhân tài trợ tuân thủ các quy định pháp luật về quy hoạch, đấu thầu, đảm bảo tính khách quan, công khai, minh bạch.

Xem tuyến bài: Quy hoạch Đà Lạt gây tranh cãi 

bài viết liên quan
TAGS
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

#
*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.