Trách nhiệm của thuỷ điện là rõ ràng

 10:11 | Thứ năm, 21/11/2013  0

Những cơn lũ kinh hoàng đang hoành hành ở miền Trung trong điều kiện mưa không nhiều như những năm xảy ra các trận lũ lịch sử trước đây. Nước không ở trên trời rơi xuống, thì chỉ có thể từ trong hồ chứa chảy ra. Ai cũng hiểu phải là những hồ thuỷ lợi, thuỷ điện thì mới có khả năng xả những lượng nước lớn, gây ngập lụt, chứ ao, hồ con con xả nước thì chẳng thấm vào đâu.

Có thể hơi quá khi cho rằng thuỷ điện đang làm giàu trên lưng, nếu không muốn nói là trên sinh mệnh của những người dân sống ở hạ du. Nhưng những thiệt thòi của bà con do kiểu ứng xử “sống chết mặc bay” của nhiều chủ doanh nghiệp thuỷ điện là rõ ràng. Trong mùa khô, để tích nước, không ít doanh nghiệp đã chặn dòng chảy, khiến vùng hạ du bị khô hạn. Đến mùa mưa, lấy lý do bảo đảm an toàn hồ đập, doanh nghiệp mở cửa xả biến vùng hạ du thành biển nước.

Những bất hợp lý trong quy hoạch thuỷ điện được cho là nguyên nhân chính của tình cảnh này. Bởi vậy, cần rà soát mạng lưới thuỷ điện hiện hữu cùng với quy hoạch tổng thể về phát triển thuỷ điện trong dài hạn để có biện pháp điều chỉnh hợp lý. Điều quan trọng là, về phương diện kỹ thuật vận hành, phải tổ chức các nhà máy thuỷ điện thành một hệ thống được đặt dưới sự điều hành chung của một cơ quan nào đó. Việc tích nước, xả nước của từng nhà máy phải được thực hiện trên cơ sở những tính toán chặt chẽ, không để mạnh ai nấy làm, chỉ mong được việc cho mình và bỏ mặc người khác trong khó khăn.

Nhưng có xem lại quy hoạch và thực hiện những điều chỉnh cần thiết thì, suy cho cùng, cũng chỉ đạt được các điều kiện cần về bảo đảm sự dung hoà giữa mong muốn có được cuộc sống bình yên của bà con vùng hạ du với yêu cầu vận hành bình thường của nhà máy thuỷ điện. Để mọi người đạt được điều mình trông đợi, điều quan trọng là mỗi người phải biết tôn trọng quyền sống và quyền mưu cầu lợi ích của người khác.

Hồ Định Bình (Vĩnh Thạnh – Bình Định) xả lũ. Ảnh: Xuân Dũng

Nguyên tắc sống sơ đẳng trong không gian xã hội đòi hỏi chủ sở hữu những nguồn nguy hiểm như hồ thuỷ điện phải tổ chức việc khai thác công dụng của tài sản với thái độ thận trọng. Tự do của mỗi người bao hàm sự tôn trọng đối với tự do của mọi người. Với nguyên tắc ấy, thì một kiểu ứng xử không trái luật, thậm chí hoàn toàn đúng luật, nhưng lại trực tiếp tạo ra tổn thất cho người khác, cũng có thể dẫn đến việc quy trách nhiệm bồi thường của người thực hiện hành vi.

Một số ý kiến cho rằng các doanh nghiệp thuỷ điện xả nước trong chừng mực cho phép theo quy định của pháp luật và cũng đã có thông báo trước cho người dân trong thời gian hợp lý, đủ để chuẩn bị ứng phó, tránh thiệt hại. Về phần mình, nhiều người dân nói rằng họ không hề nhận được thông báo đó.

Thực ra, có thông báo hay không và có xả nước trong phạm vi hạn mức quy định hay không, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm về hậu quả thiệt hại xảy ra cho người dân. Đơn giản, giới hạn xả nước theo luật định không phải là giới hạn của sự cho phép. Trong giới hạn đó, doanh nghiệp vẫn phải dè chừng, thận trọng. Nếu có nhận được thông báo xả nước của doanh nghiệp, thì nhiều lắm, người dân chỉ phải cảnh giác, chứ không có bổn phận phải thay đổi, làm xáo trộn nề nếp sản xuất, sinh hoạt hàng ngày. Họ mà bị thiệt hại do xả nước trong lúc đang sản xuất, sinh hoạt bình thường, thì dứt khoát doanh nghiệp thuỷ điện phải bồi thường.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện, phó hiệu trưởng đại học Kinh tế - Luật, đại học Quốc gia TP.HCM

41 người chết, 10 chiếc cầu bị cuốn phăng 

Mưa kéo dài từ đêm 15 đến chiều 16.11 xuống địa bàn các tỉnh từ Thừa Thiên - Huế đến Bình Định và Kon Tum đã gây ra trận lụt lịch sử ở khu vực này. Trước đó, bản tin của trung tâm Khí tượng thủy văn trung ương ngày 15.11 dự báo cơn áp thấp nhiệt đới hậu bão số 15 “đi sâu vào các tỉnh Phú Yên – Bình Thuận”. Theo trung tâm Phòng chống lụt bão miền Trung – Tây Nguyên, thời điểm này, nhiều hồ thuỷ điện khu vực miền Trung nước dâng cao lên mức báo động 3 buộc phải "xả tràn" để đảm bảo an toàn. Theo đó, riêng trong ngày 16.11, đã có tới 15 hồ thuỷ điện tại miền Trung và Tây Nguyên đồng loạt xả tràn, với chín hồ xả với lưu lượng lớn từ trên 650m3/giây tới 2.500m3/giây.

Quan chức tại một số địa phương cho biết có nhận được thông báo xả lũ nhưng chỉ vài giờ trước khi nước nhấn chìm các khu dân cư. Một số địa phương khác lại không nhận được thông báo, như phản ảnh của bà Nguyễn Thị Bích Sinh, chủ tịch UBND xã Phước Hiệp (Tuy Phước, Bình Định): đợt xả này, UBND xã không nhận được thông báo của thuỷ điện.
Người dân ở miền Trung cho rằng lượng mưa trong những ngày đó không lớn bằng những trận mưa gây nên trận lũ lịch sử năm 1999; chính các hồ thuỷ điện đồng loạt xả lũ với lượng lớn đã khiến người dân vùng hạ du miền Trung trở tay không kịp.

41 người chết, 10 chiếc cầu bị cuốn phăng, hai quả núi lớn đổ ập xuống đường khiến giao thông tê liệt, hàng trăm ngàn ngôi nhà chìm trong nước... tính đến thời điểm 19.11.2013.

 

bài viết liên quan
TAGS
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.