Zalo đưa AI đến gần hơn với người yếu thế và lao động phổ thông

Khi công nghệ dần trở thành một phần hạ tầng thiết yếu của đời sống, câu chuyện không còn dừng ở việc ứng dụng có nhiều tính năng hay không, mà là có bao nhiêu người thực sự sử dụng được những công nghệ đó. Đó cũng là hướng đi mà Zalo theo đuổi trong vài năm gần đây, khi liên tục bổ sung các tính năng hỗ trợ tiếp cận dành cho người khuyết tật, người cao tuổi và lao động phổ thông - những nhóm người thường gặp nhiều rào cản trong môi trường số.

Đại diện Zalo chia sẻ về khả năng tiếp cận trên nền tảng tại sự kiện “Build Accessible Experiences on iOS”.

Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thế giới hiện có khoảng 1,3 tỷ người khuyết tật, tương đương 16% dân số toàn cầu. Tại Việt Nam, Điều tra người khuyết tật năm 2023 do Tổng cục Thống kê công bố cho thấy tỷ lệ người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên là 6,11%.

Tuy nhiên, tỷ lệ người khuyết tật tiếp cận Internet chỉ khoảng 33%, thấp hơn rất nhiều so với mức 83% của phần còn lại trong xã hội. Khoảng cách này phản ánh một thực tế rằng nhiều nền tảng công nghệ vẫn chưa thực sự thân thiện với những người có hạn chế về thị giác, thính giác hay khả năng thao tác.

Trước thực trạng này, khái niệm “thiết kế bao trùm” (inclusive design) và “thiết kế hỗ trợ tiếp cận” (design for accessibility) đang trở thành xu hướng quan trọng của ngành công nghệ. Thay vì xây dựng sản phẩm cho số đông theo cách truyền thống, các nền tảng số buộc phải tính đến sự đa dạng trong hành vi và nhu cầu sử dụng ngay từ giai đoạn thiết kế đầu tiên.

Với Zalo, thay đổi này được thể hiện khá rõ qua cách ứng dụng tích hợp các công nghệ hỗ trợ người dùng đặc thù vào những thao tác giao tiếp hàng ngày.

Nguyễn Việt Tiến, học sinh lớp 10 tại Hà Nội, là một trong khoảng 2 triệu người khiếm thị và người mù tại Việt Nam đang sử dụng tính năng VoiceOver trên điện thoại để tiếp cận thông tin.

Thông qua tính năng này, người dùng có thể chạm vào màn hình để nghe thiết bị đọc nội dung hiển thị. Trên Zalo, VoiceOver giúp người khiếm thị tự đọc tin nhắn, trả lời bạn bè, gọi điện hay tham gia trò chuyện mà không cần phụ thuộc vào người khác.

Việt Tiến chia sẻ: “Vai trò cốt lõi của công nghệ không chỉ là hỗ trợ kỹ thuật, mà là tạo ra sự công bằng trong cơ hội tiếp cận thông tin, giáo dục và việc làm cho những người yếu thế”.

Không chỉ tập trung vào người khiếm thị, Zalo cũng phát triển các tính năng hỗ trợ người khiếm thính và người cao tuổi - nhóm người thường gặp khó khăn trong quá trình liên lạc trực tuyến.

Người cao tuổi bật tính năng Call Caption để dễ dàng theo dõi cuộc trò chuyện.

Trong đó, tính năng Phụ đề cuộc gọi (Call Caption) cho phép hiển thị lời nói của người đối diện thành văn bản theo thời gian thực trong lúc video call. Giải pháp này giúp người dùng dễ theo dõi nội dung trò chuyện hơn khi âm thanh nhỏ, không rõ hoặc môi trường xung quanh có nhiều tiếng ồn.

Song song đó, tính năng Big font size hỗ trợ tăng kích thước chữ trên giao diện để người cao tuổi có thể đọc nội dung dễ dàng hơn mà không phải thao tác phức tạp.

Một nhóm người dùng khác cũng được Zalo chú ý là lao động phổ thông, đặc biệt những người thường xuyên phải thao tác nhanh trên điện thoại trong lúc làm việc.

Tính năng soạn tin nhắn bằng giọng nói (Dictation) cho phép người dùng nói trực tiếp để chuyển đổi lời nói thành văn bản thay vì gõ phím thủ công. Theo Zalo, hiện có khoảng 8,2 triệu người sử dụng tính năng này mỗi tháng.

Giải pháp này đặc biệt hữu ích với tài xế công nghệ hoặc người dùng không quen gõ bàn phím điện thoại, giúp tiết kiệm thời gian thao tác và duy trì liên lạc thuận tiện hơn trong công việc hàng ngày.

Đáng chú ý, phần lớn các tính năng kể trên đều được vận hành dựa trên AI. Theo ước tính, khoảng 30% người dùng Zalo đang sử dụng các tính năng AI mỗi tháng.

Thay vì chỉ xuất hiện trong các công cụ phức tạp hay môi trường công việc chuyên biệt, AI trên Zalo được đưa vào những thao tác quen thuộc như nghe, đọc, nhắn tin hay gọi điện - nơi công nghệ có thể tạo ra thay đổi trực tiếp với trải nghiệm sống của người dùng.

Tính năng Dictation trên ứng dụng Zalo.

Trong sự kiện “Build Accessible Experiences on iOS” diễn ra tại Singapore nhân ngày Nhận thức toàn cầu về khả năng tiếp cận (GAAD), ông Nguyễn Hữu Đức, quản lý sản phẩm tại Zalo, cho biết nền tảng này sẽ tiếp tục đầu tư thêm các tính năng hỗ trợ khả năng tiếp cận (accessibility) cho nhiều nhóm người dùng khác nhau.

“Trong tương lai, Zalo sẽ tiếp tục đầu tư và hoàn thiện thêm nhiều tính năng giúp tăng cường khả năng tiếp cận của nhiều nhóm người dùng trong xã hội - đặc biệt là các nhóm yếu thế, như các tính năng Soạn tin nhắn văn bản bằng giọng nói (Dictation), Chuyển tin nhắn âm thanh thành văn bản (Voice to Text), Đọc văn bản (Text to Speech), tăng cỡ chữ lớn cho người dùng, hay phụ đề cuộc gọi (Call Caption). Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là hỗ trợ tốt hơn cho người khuyết tật mà còn là làm cho sản phẩm trở nên dễ tiếp cận với mọi người dùng trong cuộc sống hàng ngày”, ông Đức chia sẻ.

Tr.My