TP.HCM: Dự án kênh 9.000 tỷ đồng chậm tiến độ vì vướng mặt bằng, thiếu vật liệu, cạn nguồn nhựa đường

Ông Võ Viết Cường, Phó trưởng ban dự án 4, chia sẻ tại họp báo. Ảnh: T.D.

Ông Võ Viết Cường, Phó trưởng ban dự án 4 (Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM), cho biết đây là dự án hạ tầng trọng điểm với tổng mức đầu tư 9.030 tỉ đồng, được phê duyệt từ năm 2022 và điều chỉnh vào cuối năm 2025. Tuyến kênh dài 32,7 km, đi qua 17 phường, xã, kết nối liên vùng với Long An, Bình Dương, Đồng Nai qua các tuyến sông lớn. Toàn bộ dự án được chia thành 10 gói thầu xây lắp và đã ký hợp đồng đầy đủ.

Sau hơn hai năm thi công kể từ ngày khởi công 23.2.2023, khối lượng hoàn thành được nghiệm thu đạt khoảng 67%. Trong đó, các hạng mục kè bờ bằng cừ SW cùng hệ thống cống, cửa xả gần như hoàn tất, đạt 98%. Riêng phần đường giao thông và hạ tầng mới đạt khoảng 57%.

Dù vậy, nhìn tổng thể, tiến độ 10 gói thầu vẫn chậm so với kế hoạch ban đầu.

Theo ông Cường, nguyên nhân trước hết nằm ở những yếu tố khách quan. Hiện vẫn còn 10 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng, thậm chí có tình trạng cản trở thi công, khiến một số đoạn không thể triển khai. Bên cạnh đó, các vị trí bãi đổ đất chưa được chấp thuận cũng khiến công tác đào nền, nạo vét kênh rơi vào thế “bí đầu ra”.

Áp lực lớn hơn đến từ câu chuyện vật liệu. Nguồn cát, đá khan hiếm, giá tăng cao đã tác động trực tiếp đến kế hoạch của các nhà thầu. Trong tổng nhu cầu của dự án, cát trong nước chỉ đáp ứng một phần nhỏ từ các mỏ ở Bến Tre, phần còn lại phải nhập khẩu từ Campuchia.

Chi phí vì thế bị đội lên đáng kể. Tại một số vị trí, giá cát vận chuyển đến công trường lên tới khoảng 400.000 đồng/m³, bình quân toàn dự án hơn 500.000 đồng/m³, cao hơn nhiều so với đơn giá trong hợp đồng ký từ năm 2023. Những gói thầu gần cảng trung chuyển có lợi thế hơn, nhưng mặt bằng chung vẫn là chi phí cao.

Tiến độ cụ thể của từng gói thầu. Nguồn: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM

Lý giải nguyên nhân vì sao không mua vật liệu từ các cửa hàng trên thị trường, đại diện chủ đầu tư nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc về truy xuất nguồn gốc. Vật liệu đưa vào công trình phải xác định rõ từ mỏ khai thác cụ thể, đáp ứng tiêu chuẩn cho bê tông. Nếu không chứng minh được nguồn gốc, vật liệu sẽ không được chấp nhận, dù có sẵn trên thị trường.

Không chỉ cát, nguồn nhựa đường, thành phần chính của bê tông nhựa, cũng rơi vào tình trạng khan hiếm mà nguyên nhân là do gián đoạn nguồn cung ứng vì xung đột quân sự tại Trung Đông. Theo ông Cường, dự án cần hơn 180.000 tấn bê tông nhựa, nhưng đến nay mới đáp ứng được khoảng 30%. Nhiều nhà cung cấp thông báo phải đến tháng 5 hoặc tháng 6 mới có thể giao hàng theo các đơn đã ký, khiến tiến độ thi công mặt đường tiếp tục bị kéo giãn.

Bên cạnh các yếu tố khách quan, chủ đầu tư cũng thẳng thắn chỉ ra hạn chế từ phía nhà thầu. Một số đơn vị chưa chủ động trong tổ chức thi công, thiếu phối hợp trong liên danh, chưa chuẩn bị tốt nguồn vật tư, nhân lực, thiết bị, nhất là trong bối cảnh thị trường vật liệu biến động, dẫn đến bị động và chậm trễ.

Trước tình hình này, Ban Quản lý dự án cho biết đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp. Trọng tâm trước mắt là phối hợp với các địa phương để xử lý dứt điểm các trường hợp vướng mặt bằng. Dù đã được lãnh đạo thành phố và các sở ngành quan tâm chỉ đạo, nhưng theo đánh giá, cần những biện pháp quyết liệt hơn để “gỡ điểm nghẽn” này.

Song song đó, việc sớm chấp thuận các bãi đổ đất được xem là điều kiện then chốt để nối lại chuỗi thi công. Khi có đầu ra cho đất đào, các hạng mục nền đường và nạo vét mới có thể tăng tốc.

Về vật liệu, dự án kiến nghị hỗ trợ chỉ định mỏ đá để đảm bảo nguồn cung, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu cát từ Campuchia. Đây được xem là giải pháp thực tế trong bối cảnh nguồn cung trong nước hạn chế.

Một mũi khác là siết lại kỷ luật thi công. Ban quản lý cho biết đã và đang tăng cường kiểm tra công trường, phối hợp tư vấn giám sát lập biên bản chi tiết từng vị trí, đồng thời liên tục theo dõi năng lực vật tư, nhân công, thiết bị của nhà thầu. Các văn bản nhắc nhở, cảnh báo được phát hành thường xuyên, đi kèm các cuộc họp trực tiếp với những nhà thầu chậm tiến độ.

Trong trường hợp không cải thiện, chủ đầu tư sẽ áp dụng chế tài theo hợp đồng, thậm chí điều chuyển khối lượng sang các nhà thầu khác trong liên danh có năng lực tốt hơn.

Về mốc thời gian, ông Cường cho biết mục tiêu đặt ra là đến ngày 30.9.2026 sẽ hoàn thành cơ bản và thông xe 6 gói thầu. Bốn gói còn lại dự kiến hoàn thành trong khoảng từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 11.2026. Nếu các nút thắt được tháo gỡ đúng kế hoạch, toàn tuyến sẽ được thông xe vào cuối năm 2026, phục vụ nhu cầu đi lại của người dân.

Trọng Dân