Hà Nội sống chung với COVID-19 theo cách nào?

 11:28 | Thứ năm, 23/09/2021  0
Hà Nội đang tập trung cao trong công tác phòng chống dịch. Trung tuần tháng 9.2021, thành phố tổng lực tấn công dịch bệnh bằng cách tiêm chủng và xét nghiệm toàn thành phố, nhiều nơi số ca mắc mới đã giảm và dần nới lỏng giãn cách. Phải chăng làn sóng COVID-19 lần thứ 4 đang có dấu hiệu bị đẩy lùi?

Hy vọng là như vậy nhưng không thể chủ quan mà cần bình tĩnh xem xét lại những vấn đề rất cần chú ý qua thống kê của CDC Hà Nội từ 20.8 đến 21.9:

Số ca lây nhiễm trong khu cách ly chiếm tỷ trọng lớn nhưng chưa rõ nguyên nhân lây chéo hay lây từ người lấy mẫu test nhanh?


Hàng ngày CDC cập nhât các ca F0, nhưng thông tin trình bày chưa theo định dạng (fomart) thống nhất. Lọc tin mới thấy các ca F0 mới  trong khu cách ly, phong toả phần nhiều có thời gian tiếp xúc của các F1 với F2 trong  3-5 ngày, nhưng rất nhiều trường hợp trên 10 ngày, có trường hợp 27 ngày và có lây trên xe từ khu cách ly về nhà. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế: chủng virus  mới có thời gian ủ bệnh 2-14 ngày, phổ biến là 5-7 ngày. Như vậy khả năng lây chéo trong khu cách ly, qua xe chở đi về và lây qua người lấy mẫu test rất tiềm tàng. Bỏ qua theo dõi chính xác nguồn lây ngay trong khu cách ly sẽ là lỗ hổng truy vết nguồn lây và làm  “cuộc chiến” chống dịch trở nên mơ hồ và vô tình để bệnh dịch lây lan.

Có vài ví dụ có thể minh chứng về hạn chế trong công tác chống dịch tại Hà Nội cần khắc phục. Trường hợp ổ dịch phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng có 2 F0 phát bệnh sau 12 ngày tự báo. Phường khẩn trương khoanh vùng, xét nghiệm cả phố, kết quả  4.000 mẫu đều âm tính. Phường vận động gia đình hai nhà liền kề đi cách ly, cho dù không phải là F1, F2… trong đó 3 người tại một gia đình ở đường Bà Triệu đã xét nghiệm 3 lần tại phường  + 1 lần tại khu cách ly - kết quả âm tính, phường vẫn “ép” đi cách ly vì lý do: nguy cơ cao vì có thể có luồng  gió từ nhà bên cạnh thổi lên...

Đi cùng ô tô khách là 9 người khác, trong đó có 5 người ở cùng nhà với F0 tại Vĩnh Tuy, họ được CDC công bố là F0 sau đó vài ngày. Tại khu cách ly có 3 người ở riêng căn hộ đóng kín chỉ tiếp xúc duy nhất 1 lần với nhân viên lấy mẫu test trong khu và lây nhiễm phát bệnh sau 12h. Tuy vậy cán bộ y tế vẫn dò hỏi và CDC thông báo các F0 này lây nhiễm của F0 tại nhà, trong khi họ đã khỏi bệnh về nhà còn người lành thành F0. Thông tin thực tế cung cấp cho Y tế phường nhưng bị bỏ qua. Người viết đã gặp lại  nhiều F0 trong bệnh viện do lây lây chéo cùng phòng và có khả năng cao là từ người lấy mẫu test.

Trường hợp ổ dịch phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân. Sau khi phát hiện ổ dịch, phường đóng rào bên ngoài, còn các F0, F1 sinh hoạt trong ngõ. Khi Chủ tịch thị sát thì việc này mới được chấn chỉnh. Rồi Thủ tướng đi thực địa thì bộ máy chống dịch địa phương mới củng cố tăng cường và khẩn trương đưa hàng trăm người đi cách ly ngay trong đêm tại Hòa Lạc. Trong nhà không sao, lên xe cùng F1 và F0 không ai biết. Tại khu cách ly, sau nhiều lần test xuất hiện thêm F0. Đáng chú ý có những bệnh nhân rất cao tuổi (80-90 tuổi) có bệnh nhân 76 tuổi có sẵn bệnh nền, ở nhà còn được người nhà quan tâm hỗ trợ, nay vào viện một mình rất hoang mang. 

Truyền thông hàng ngày cho biết nhiều F0 đã được phát hiện từ khu cách ly/phong tỏa. F0, F1 đã được tập trung cách ly - coi đó là thành tích  công tác phòng dịch kiên quyết hiệu quả, các cấp quản lý yên tâm vì đã bóc tách F0 ra khỏi cộng đồng và địa phương mình trở thành “vùng xanh” ngoạn mục. Tuy nhiên cũng nên quan tâm những người lành bị đưa vào khu cách ly sẽ diễn biến bệnh tật thế nào. Chưa thấy có thống kê theo dõi, thông tin nào cho biết tại sao F0 xuất hiện nhiều và bao nhiêu người lành bị lây nhiễm thành F0, làm ảnh hưởng tới sức khoẻ, tính mạng của họ và lãng phí nguồn lực cho chi phí cách ly và điều trị? 

 Tối ngày 1.9.2021, UBND quận Thanh Xuân (Hà Nội) tổ chức di dời khoảng 150 người dân ra khỏi ổ dịch COVID-19 ở ngõ 328 và 330 Nguyễn Trãi. Nguồn: TTXVN


Hà Nội phòng chống dịch bằng cách phủ kín vắc xin, xét nghiệm. Chuẩn bị hơn 120 ngàn chỗ cách ly, 15 ngàn giường chữa bệnh… Có thể coi đây là “trận đánh” cao điểm tập trung trong 1-2 tháng, tổng chi phí có thể lên đến hàng chục ngàn tỷ đồng, nhưng nếu kéo dài thì cần một chiến lược mới linh hoạt với nhiều bên liên quan tham gia thay vì tập trung hết vào ngân sách và nhân lực thành phố. Cả hệ thống quản lý căng mình lên chống dịch, nhưng chỉ sau một cuộc họp chiều ngày 21.9, hàng vạn người Hà Nội bung chốt, ra đường nhân Tết Trung thu cho thấy những khẩu hiệu “nới lỏng nhưng không buông lỏng” chỉ có ý nghĩa truyền thông.

Phương pháp chia ba vùng kiểm soát chặt sự đi lại cho thấy hạn chế là “giấy đi đường” không phản ánh dịch bệnh, còn các chốt cũng không có gì đảm bảo sẽ chặt 24/7 hoàn toàn khi dựa vào sức người  kéo dài không ai đảm bảo sẽ không mệt mỏi, chủ quan, lơi lỏng... Ngày 15.9 Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm việc với Hà Nội, thành phố cho biết  vẫn duy trì việc cách ly F1 tập trung, đã cơ bản kiểm soát được dịch, các ca bệnh mới ghi nhận trong những ngày gần đây chủ yếu khu cách ly, khu phong toả… Thứ trưởng đã đề nghị Hà Nội xây dựng phương án cách ly F1 tại nhà, cách ly, điều trị, chăm sóc sức khoẻ của F0 tại nhà; lên phương án xây dựng, thiết lập các trạm y tế lưu động.

Phải chăng Hà Nội cần một cách tiếp cận  mới trong giai đoạn sống chung với dịch bệnh, thành phố không nên “gom” hết F0 đi chữa, F1 vào khu cách ly, để người lành dễ thành F0.

Chia sẻ trách nhiệm toàn xã hội và ứng dụng công nghệ trong phòng chống dịch bệnh

Hà Nội đang đẩy nhanh tiến độ tiêm vắc xin, cấp căn cước công dân gắn chíp. Hai việc này kết hợp với nhau để cấp thẻ giám sát cá nhân có khả năng lây bệnh theo 3 mức/3 màu. Việc quản lý đi lại từ cấp giấy đến kiểm tra tại các chốt của Hà Nội cần đẩy mạnh tự động hóa/giảm tiếp xúc. Đi lại phức tạp nhất là người giao hàng thì đã có ứng dụng (app) kiểm soát chặt. Mỗi số máy di động đã là một mã số định danh, người đi làm có giờ/tuyến cố định, quẹt điện thoại di động qua cổng đọc tự động là xong. Điện thoại di động có sẵn chức năng  định vị GPS lại có sự hỗ trợ của hệ thống camera giám sát giao thông, an ninh hiện đại do Hà Nội có sẵn, nay có thể bổ trợ thêm flycam di động, tham chiếu số xe máy ô tô, phân tích hành vi nhờ trí tuệ nhân tạo (AI), camera nhiệt...

Bên cạnh các giải pháp ứng dụng công nghệ trong quản lý hành chính thì các giải pháp tài chính cũng cần chú trọng: phạt tiền nặng những trường hợp vi phạm. Ví dụ như tại Đức, chỉ những người đã tiêm chủng, phục hồi sau nhiễm hoặc có kết quả âm tính với nCoV được phép tới nhà hàng, bệnh viện và các địa điểm trong nhà và phạt tiền nặng các trường hợp vi phạm. Pháp và Italy cũng yêu cầu xuất trình chứng nhận tiêm chủng, phục hồi sau nhiễm và xét nghiệm âm tính đối với người dân khi tham gia các hoạt động thường ngày như đi lại, ăn uống, vui chơi. Các chủ nhà hàng Pháp không kiểm tra chứng nhận y tế của khách hàng trước khi vào có thể bị phạt tới 10.600 USD và một năm tù.

Việc xét nghiệm đại trà bằng vốn ngân sách có thể thay thế bằng cách chia sẻ tới từng cá nhân, tổ chức có nhu cầu đi lại. Họ liên tục phải chứng minh có “thẻ xanh” bằng mã QR ba màu. Bài học thành công tại nhiều thành phố lớn ở Trung Quốc là giám sát an toàn dịch bệnh từng cá nhân qua chứng chỉ QR code ba màu, phủ toàn xã hội, từ nhân viên công quyền đến người ăn xin.

Trong đó, mã QR màu đỏ là người dương tính hoặc thuộc diện nghi nhiễm. Phải tự giãn cách và chữa chạy, xét nghiệm giảm dần nguy cơ để đổi thành mầu vàng; Mã QR màu vàng là người tiếp xúc gần với người có mã QR đỏ sẽ nhận mã QR màu vàng. Bị hạn chế ra ngoài và phải xét nghiệm để chuyển thành mầu xanh; Mã QR màu xanh là người không xuất hiện trong dữ liệu dịch bệnh. Họ là những người khỏe mạnh, ít nguy cơ nhiễm virus và có thể ra ngoài bình thường.

Trần Huy Ánh

___________

Tác giả ghi chép trong thời gian cách ly tại khu cách ly Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội. Trở thành F0 và  điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm từ ngày 13.8 đến 14.9.

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
bài viết cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.