Huế: một thập kỷ mò mẫm cho du lịch đêm

Sự thất bại của những phố đi bộ

Huế ban ngày là một đô thị không hẳn náo nhiệt, nhưng có nhiều nơi, nhiều địa điểm cho du khách lựa chọn trong lịch trình của mình. Nhưng khi mặt trời xuống núi, Huế không có gì mới để “chiêu đãi” họ. 

Để có những sản phẩm du lịch về đêm nhằm thu hút, giữ chân khách ở lại lâu hơn với cố đô, năm 2017, chính quyền tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là thành phố Huế) quyết định mở cửa “Đại Nội về đêm”. Nhưng, qua 5 tháng mở cửa, chỉ có gần 80.000 lượt khách tham quan, trong đó 50.000 khách là người địa phương được miễn phí trong tuần đầu. Thu không đủ bù chi, “Đại Nội Huế về đêm” phải dừng lại. Lý do được đưa ra là chưa có chương trình ấn tượng, hấp dẫn, công tác quảng bá còn nhiều hạn chế.

Khi “Đại Nội Huế về đêm” đóng cửa, chính quyền mở một khu phố đi bộ trên nền móng khu “phố Tây”, với các tuyến đường Võ Thị Sáu - Chu Văn An - Phạm Ngũ Lão. Mục đích hướng đến của chính quyền là để Huế có một không gian cho người dân, du khách vui chơi, xóa bỏ danh xưng “thành phố đi ngủ sớm”. Nhưng rồi sau một thời gian, không gian phố đi bộ dần trở thành khu “phố nhậu”.

Phố đi bộ Hai Bà Trưng được đầu tư gần 100 tỷ đồng, nhưng chỉ đông đúc trong những ngày đầu khai trương.

Giữa tháng 4.2022, một con phố đi bộ mới mang tên “phố đêm Hoàng thành Huế” được cắt băng khai trương. Người ta thiết kế những sản phẩm ở con phố này với các gian hàng bán đồ thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, và các chương trình nghệ thuật. 

Con đường Lê Huân nằm bên hông Đại nội Huế được lựa chọn để mở phố đi bộ, cứ ba ngày cuối tuần sẽ cấm xe qua lại. Nhưng chỉ một thời gian ngắn, con phố lâm vào cảnh đìu hiu, vắng khách. Chính quyền tỉnh Thừa Thiên - Huế tiếp tục cắt băng khai trương một con phố đi bộ khác: “Phố đi bộ Hai Bà Trưng” được đầu tư gần 100 tỷ đồng, với việc lát đá hết toàn bộ tuyến thay cho nhựa đường trước kia. Cây xanh được thay thế. Nhưng rồi, tuyến phố chỉ thu hút khách những ngày đầu khai trương, dần dần về sau vắng khách, đìu hiu, thiếu những thiết chế văn hóa, trò chơi…

“Huế không thiếu tài nguyên để phát triển du lịch đêm, mà đang thiếu những sản phẩm có câu chuyện và trải nghiệm đủ hấp dẫn để du khách chủ động tìm đến. Lợi thế của Huế chính là sự trầm lắng, sâu sắc và có chiều sâu văn hóa. Huế nên phát triển những trải nghiệm nhỏ, tinh tế thay vì chỉ tập trung vào các chương trình quy mô lớn” - bà Ngô Hoàng Anh, Giám đốc Công ty iVietnam nói.

Quẩn quanh: đi đâu, chơi gì, ở đâu, ăn gì?

Đêm xuống, khi Ngọ Môn đóng cửa, lăng tẩm cài then, du khách ở Huế chỉ biết lang thang dọc hai bờ sông Hương. Trục sông Hương là một địa điểm thú vị vào ban ngày, ở đây người dân và du khách có thể tản bộ, hóng gió, bơi lội. Đêm xuống, một số người ra hóng gió, vui chơi. Hết ngồi lại đi, đi mỏi lại ngồi. Nhưng thời tiết Huế không phải lúc nào cũng chiều lòng để khách tản bộ, vui chơi bên bờ sông.

Huế có đầy đủ danh lam thắng cảnh, cung điện đền đài, sông, biển và đầm phá, nhưng đêm xuống muốn tạo một địa điểm nào đó cho khách chơi, giải trí là một bài toán khó với chính quyền địa phương.

Tầm 21 giờ, đường phố Huế bắt đầu vắng, bờ sông Hương cũng thưa dần người. Huế dần chìm vào giấc ngủ sớm. Những du khách muốn thức lâu hơn với phố xá chẳng biết đi đâu nếu không tấp đại vào một quán nhậu.

Phố đi bộ Hai Bà Trưng hiện tại vắng người qua lại.

Chủ tịch UBND Thành phố Huế, ông Lê Trí Thanh yêu cầu các cấp, ngành đơn vị liên quan phải trả lời được những câu hỏi của du khách khi đến Huế: đi đâu, chơi gì, ăn gì, mua gì và lưu trú ở đâu?

Những câu hỏi trên của Chủ tịch Thành phố không phải bây giờ mới được đặt ra. Nó đã được hỏi từ các đời lãnh đạo trước và đến bây giờ vẫn tiếp tục nêu ra trong các cuộc họp.

Trong cuộc họp ngày 15.9.2026 với các sở ngành liên quan, Chủ tịch Thành phố đã nghe báo cáo về phương án được đề xuất sẽ hình thành chuỗi sản phẩm “Đêm Huế - Sáng Huế”, bổ sung các hoạt động trải nghiệm vào buổi tối và sáng sớm. Trước mắt, ngành du lịch nghiên cứu xây dựng, thử nghiệm các sản phẩm như “Huế thức giấc bên sông Hương”, “Bình minh Hoàng thành”, “Ăn sáng như người Huế”, “Bình minh Tam Giang” và “Làng nghề thức giấc”.

Một thập kỷ chính quyền thành phố Huế vẫn mải miết đi tìm sản phẩm du lịch cho đêm xuống, nhưng vẫn chưa định hình được thứ gì. Nhiều thử nghiệm hoặc là đã thất bại, hoặc vật vờ hoặc biến tướng sang một hình thức khác.

Khu vực chợ Đông Ba, đường Bạch Đằng đang được xây dựng ý tưởng để khai thác tuyến phố đêm. Địa điểm này nếu được làm phố đêm, sẽ là tuyến phố thứ 5 của thành phố chỉ trong vòng 10 năm. Nhiều người thắc mắc: không biết có kinh nghiệm nào được rút ra từ sự thất bại của các tuyến phố trước?

Bà Ngô Hoàng Anh cho rằng, trước khi mở phố đêm Đông Ba - Bạch Đằng, Huế nên trả lời ba câu hỏi: Khách đến đây để làm gì? Khách có thể ở đây bao lâu? Khách có thể chi tiền cho những trải nghiệm gì?

“Huế cần biến khu vực này thành một hệ sinh thái trải nghiệm về đêm mang bản sắc riêng, nơi du khách không chỉ đi bộ, mà có lý do để ở lại, trải nghiệm và chi tiêu”, bà Anh nói.

Chính quyền thì đã quyết tâm đưa du lịch thành mũi nhọn. Du khách đến Huế, khi hoàng hôn xuống họ cần một trải nghiệm mới, nhưng mọi thứ hiện tại vẫn đang nằm ở ý tưởng, phương án và tiếp tục nghiên cứu. 

Quyết tâm đưa du lịch thành mũi nhọn nhưng Huế vẫn chưa định hình được gì cho du lịch đêm.

Tiến sĩ Trần Đình Hằng - Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung tại Huế, cho rằng phố đêm không đơn thuần là không gian mua bán sau ngày dài tham quan, mà là một “chợ đêm” đặc thù nhằm giải quyết bài toán cốt lõi: tối ưu hóa thời gian lưu trú và chi tiêu của du khách dựa trên “sinh kế di sản” bền vững. Phố đêm Huế cần được kiến tạo thành một phức thể liên hoàn, kết hợp hài hòa giữa yếu tố “đô” (cung đình) và “thị” (dân gian). 

Ông Hằng cho rằng, với trường hợp Phố đêm Hoàng thành, không gian quanh Đại Nội cần được phân khu theo tính chất đặc hữu: trục Lê Huân tôn vinh ẩm thực truyền thống và thời trang nữ; trục Đặng Thái Thân kết hợp y lý cung đình (Bình An Đường, Thái Y Viện) với giáo dục, cổ vật; trục Đoàn Thị Điểm quy tụ văn hóa khoa bảng, đường sách và mỹ nghệ tinh xảo; còn trục 23 Tháng 8 dành trọn cho lễ nghi, điển lễ trang trọng, tránh thương mại hóa xô bồ. 

“Song song với hạ tầng tiện ích và số hóa dữ liệu, khâu then chốt nhất nằm ở yếu tố con người: đào tạo người bán hàng thành những “sứ giả văn hóa”. Để phố đêm thoát khỏi nguy cơ “đầu voi đuôi chuột”, Huế cần thực thi chính sách đãi ngộ, “trải thảm đỏ” thu hút và nuôi dưỡng nghệ nhân, biến di sản thành động lực kinh tế bền vững cho cố đô”, Tiến sĩ Trần Đình Hằng chia sẻ. 

Bài và ảnh: Nguyễn Đắc Thành