Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Nên đặt Thủ đô hành chính tại Hòa Lạc?

Đề xuất đặt Thủ đô hành chính mới tại Hòa Lạc là ý kiến của một số chuyên gia tại tọa đàm Quy hoạch thành phố Hà Nội – tầm nhìn 100 năm từ góc tiếp cận an ninh phi truyền thống diễn ra sáng nay, 7.4, tại Hà Nội.

Sự kiện do Viện An ninh phi truyền thống, Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội và Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp tổ chức.

Nên di dời trung tâm hành chính?

Phát biểu tại tọa đàm, PGS. Mai Trọng Nhuận, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia về khoa học địa chất và môi trường cho hay các nghiên cứu của Nhật Bản chỉ ra Hà Nội đang ở dưới hai “quả bom nước” là đập thủy điện Hòa Bình và Sơn La. Bên cạnh đó là sông Hồng với lịch sử 367 lần vỡ đê.

Vì vậy, về quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, ông Nhuận cho rằng phải nâng cao khả năng chống chịu, thích nghi của Hà Nội theo hướng phải đảm bảo an toàn ngay cả khi sự cố xấu nhất xảy ra, ví dụ như vỡ đập thủy điện, hơn là mong đợi an toàn. Để đáp ứng yêu cầu đó, vùng đất an toàn cho toàn bộ hệ thống cơ quan chính trị đầu não quốc gia, an ninh quốc phòng phải có độ cao trên 30m. Đó là tiêu chí đầu tiên để cho trung tâm hành chính mới.

Tiêu chí thứ hai là trong bối cảnh không thể lường trước như hiện nay, chúng ta phải có hệ thống tàu điện ngầm. Nước Nga là một ví dụ điển hình về hệ thống tàu điện ngầm 2 tầng, có khối lượng hầm khổng lồ để trú ẩn an toàn. Việc xây dựng các hệ thống ngầm ở nền đất yếu như trung tâm Hà Nội hiện nay sẽ tốn gấp nhiều lần so với khu vực Hòa Lạc.

Theo đó, ông Nhuận cho rằng cần phân định rõ Thủ đô lịch sử và Thủ đô hành chính. Trong đó Thủ đô lịch sử là khu vực phố cổ hiện nay, phải khôi phục, tái tạo lại hệ thống sông, hồ để nơi đây trở thành thành phố sông nước cổ kính. Với Thủ đô hành chính nên đặt tại Hòa Lạc.

Nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cũng cho rằng cần phải có bộ tiêu chí để lựa chọn Thủ đô hành chính mới để tránh chi phối lợi ích.

Chia sẻ về vấn đề này, Trung tướng, GS-TS. Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, cho rằng Hà Nội phải có vùng thoát lũ rất lớn để đảm bảo an toàn. Cho rằng hệ thống cơ quan đầu não và quân đội vẫn ở khu vực trung tâm Ba Đình như hiện nay nhưng ông Yêm đề xuất nên di dời các cơ quan cấp bộ lên khu vực cao ráo.

Theo ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, giai đoạn 2002-2008, Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ xây dựng phương án đổi mới Thủ đô. Khi đó đã có phương án đưa trung tâm hành chính lên Hòa Lạc vì địa hình cao ráo.

Là người tham gia 7 trên tổng số 9 lần quy hoạch của Hà Nội, PGS-TS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cho hay vấn đề trung tâm hành chính Hà Nội đặt ở đâu là điều đã được nói đến nhiều lần. Từ năm 1982, các chuyên gia quốc tế đã tư vấn Việt Nam nên dời khu vực trung tâm hành chính. Tuy nhiên, UNESCO đã góp ý Việt Nam nên giữ cố đô.

Ông Nghiêm cho hay để trả lời câu hỏi trung tâm hành chính đặt tại đâu cần nghiên cứu kỹ, nhìn lại cả quá trình phát triển và đặc biệt phải xem xét về chức năng của Hà Nội.

PGS-TS. Đào Ngọc Nghiêm phát biểu tại sự kiện. Ảnh: PV/Vietnam+

Cần tính toán 3 tầng không gian

Nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo và mong muốn của Tổng Bí thư Tô Lâm về phát triển Hà Nội hiện đại, văn hiến, hạnh phúc, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần Ngọc Chính cho rằng các vấn đề an ninh phi truyền thống của Hà Nội hiện nay như ngập úng, giao thông, môi trường ô nhiễm cần phải được giải quyết. Trong đó, ô nhiễm không khí và nguồn nước đang là một trong những vấn đề đặt ra bức thiết, cần xử lý các vấn đề về nước thải đô thị, nước thải từ các làng nghề, ao hồ bị lấp gần hết và làm sống lại các dòng sông đang chết.

Về giao thông, theo ông Chính, chỉ khi Hà Nội không còn xe máy, người dân chuyển sang đi phương tiện công cộng thì Thủ đô mới giải quyết tốt vấn đề giao thông. Vì vậy, phải tổ chức phát triển giao thông công cộng rất mạnh mẽ.

Đây cũng là kinh nghiệm từ việc xây dựng thủ đô Moskva được ông Maksim Kurilov, Bí thư thứ Nhất, Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam chia sẻ tại tọa đàm. Ông Maksim Kurilov cho hay Moskva hiện là một trong những thủ đô hiện đại nhất thế giới và giao thông công cộng là một trong những vấn đề quan trọng nhất. Moskva sở hữu hệ thống tàu điện ngầm rất nổi tiếng với các chuyến cách nhau từng phút, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân di chuyển. Phương tiện cá nhân ở Moskva rất thấp.

Theo GS-TS. Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và kinh doanh, việc quy hoạch Thủ đô cần tính đến 3 tầng không gian: Tầng ngầm, trên mặt đất và tầng không gian tầm thấp.

Ông Phi nhận định tầng ngầm của Hà Nội hiện đang rất chồng chéo, nguy hiểm. Theo ông  tầng ngầm gồm hệ thống thoát lũ, hệ thống thu gom xử lý nước thải, hệ thống cấp nước, hệ thống dẫn điện, hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống trú ẩn. Nhấn mạnh các hệ thống này cần được quy hoạch bài bản để đảm bảo an ninh quốc gia, Hiệu trưởng Trường Quản trị và kinh doanh cho rằng với đặc điểm địa hình của Hà Nội, việc xây dựng hệ thống ngầm sẽ có rất nhiều khó khăn và tốn kém, cần sự vào cuộc hỗ trợ của các chuyên gia khoa học chuyên ngành.

Ở tầng mặt đất là các vấn đề về giao thông, giáo dục, y tế, thương mại, du lịch, văn hóa, kinh tế. Ông Phi cho rằng không nên di dời hết đại học ra khỏi Hà Nội vì bên cạnh vấn đề kinh tế giáo dục, đây còn là một phần của hệ sinh thái Thủ đô. Thủ đô cũng cần hệ thống y tế để chăm sóc sức khỏe người dân; cần các làng nghề và nông nghiệp để phục vụ đời sống; không thể bỏ chợ cóc, chợ tạm cũng như hạ tầng du lịch, nhưng cần quy hoạch để đảm bảo môi trường.

Ở tầng không gian tầng thấp, ông Phi cho rằng đây là vấn đề chưa rõ trong quy hoạch Thủ đô và cần phải tính toán ngay trong bối cảnh tốc độ phát triển rất nhanh hiện nay.

“Nếu Hà Nội cầu thị, các viện nghiên cứu phối hợp với nhau, các chuyên gia đầu ngành tham gia để thực hiện quy hoạch bài bản, Hà Nội có thể tránh thiệt hại hàng nghìn tỷ mỗi năm,” ông Phi nói.

Hà An