Thủ tướng: Kiên quyết không lùi tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia nếu không có lý do chính đáng

Phiên họp kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới trụ sở UBND 31 địa phương có các dự án trên địa bàn. Cùng dự có đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, các địa phương, các doanh nghiệp, ban quản lý, nhà thầu triển khai các dự án.

Tiêu chí quyết định quan trọng nhất để phân bổ vốn đầu tư công

Tại Hội nghị, Bộ Xây dựng, các bộ, ngành, cơ quan, địa phương, chủ đầu tư đã báo cáo về kết quả thực hiện nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ, Lãnh đạo Chính phủ giao; kiểm điểm, đánh giá cụ thể tiến độ triển khai các dự án/công tác giải ngân, nhất là các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026, dự án trọng điểm, dự án có tiến độ chậm, chưa đáp ứng yêu cầu; chỉ rõ tồn tại, vướng mắc, khó khăn, trách nhiệm của từng chủ thể liên quan, nhất là công tác giải phóng mặt bằng, cung cấp vật liệu, nhân lực… Lãnh đạo các địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu đã nêu và các bộ, ngành đã giải đáp, hướng dẫn về các đề xuất, kiến nghị.

Về kết quả đạt được, Bộ Xây dựng và các cơ quan đã hoàn thành và đưa vào khai thác các công trình quan trọng, hoàn thành 6 đoạn tuyến với tổng chiều dài 395 km thuộc đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông, nối thông cao tốc từ Lạng Sơn – Cà Mau; đưa vào sử dụng dự án Biên Hòa - Vũng Tàu giúp kết nối thuận lợi giữa Cảng hàng không quốc tế Long Thành và cảng biển Vũng Tàu; các dự án cảng hàng không Cà Mau, Phú Quốc và Gia Bình giai đoạn 1.1 đang triển khai đáp ứng kế hoạch đề ra; các khó khăn tại dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành từng bước được tháo gỡ; nhiều dự án đạt tỉ lệ giải ngân rất cao.

Về tồn tại, hạn chế, nhiều dự án thiếu vật liệu, trong khi các cơ chế, chính sách đặc thù trong cấp phép và khai thác làm vật liệu xây dựng thông thường đã được Quốc hội, Chính phủ ban hành đầy đủ. Tiến độ thi công nhiều dự án rất chậm, khối lượng thi công trong 6 tháng đạt thấp. Về tiến độ giải ngân, một số dự án đã hoàn thành thủ tục đầu tư, đang thi công liên tục nhưng tiến độ giải ngân trong 6 tháng đầu năm rất chậm, chỉ ở mức dưới 20%, nhiều dự án dưới 10%.

Phát biểu quán triệt tại Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2 đã đề ra yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, trong đó có hạ tầng giao thông vận tải, cụ thể: "Tập trung đầu tư các tuyến đường bộ cao tốc theo quy hoạch, các cảng hàng không lớn, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt đô thị; đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc; hoàn thành thêm 645 km đường sắt, trong đó 200 km đường sắt đô thị; đặc biệt việc phát triển hạ tầng giao thông phải gắn với việc bảo đảm mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số giai đoạn 2026-2030". Để thực hiện Kết luận số 18-KL/TW, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16.4.2026 giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương, trong đó có nhiều nhiệm vụ liên quan đến đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại.

Với tổng số dự án lĩnh vực giao thông vận tải thuộc Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm gồm 38 dự án, tổng vốn đầu tư khoảng 5 triệu tỷ đồng. Tổng số vốn đã bố trí năm 2026 cho các dự án là 220.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực rất lớn, khi được triển khai tốt sẽ thúc đẩy phát triển KT-XH, đóng góp hiệu quả mục tiêu tăng trưởng 2 con số, giảm hệ số ICOR.

"Nếu muốn đóng góp cho tăng trưởng 2 con số trong năm nay và những năm tiếp theo thì việc hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng các dự án trọng điểm quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chúng ta không cần phải nói về tầm quan trọng của việc này nữa và không thực hiện sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới mục tiêu tăng trưởng của các địa phương và mục tiêu chung", Thủ tướng nhấn mạnh.

Đồng thời, Thủ tướng nêu rõ, đây là một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá, sắp xếp cán bộ theo quy định của Đảng và cũng là tiêu chí quyết định, quan trọng nhất để phân bổ vốn đầu tư công hằng năm và trung hạn theo chỉ đạo của Chính phủ. "Không thể tiếp tục phân bổ vốn cho năm 2027 nếu kết quả giải ngân năm 2026 không đạt yêu cầu, không đạt kế hoạch", Thủ tướng nêu rõ.

Không vì tiến độ mà ảnh hưởng tới tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, kỹ thuật

Phát biểu kết luận, Thủ tướng biểu dương Bộ Xây dựng và các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị, các chủ đầu tư, nhà thầu, cán bộ kỹ thuật, công nhân đã tích cực, nỗ lực vượt khó khăn, triển khai quyết liệt các dự án đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng giao thông trong thời gian qua, đóng góp quan trọng vào hoàn thiện hạ tầng, tăng trưởng kinh tế của các địa phương và cả nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, khi nhiều dự án triển khai chậm trong công tác chuẩn bị đầu tư, phê duyệt dự án đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư. Một số địa phương triển khai chậm công tác giải phóng mặt bằng, không có nhiều tiến triển so với phiên họp trước, ảnh hưởng đến tiến độ thi công dự án.

Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, yêu cầu tiến độ là rất cấp thiết, nhất là các công trình cần phải hoàn thành trong năm 2026, do đó, khối lượng công việc triển khai trong thời gian tới, nhất là trong 6 tháng cuối năm là rất nặng nề, với trách nhiệm chính của chủ đầu tư, ban quản lý dự án, các địa phương, các nhà thầu.

Để các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông bảo đảm hiệu quả, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan, địa phương nghiêm túc quán triệt với tinh thần chung: Chủ động, nỗ lực thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; không báo cáo, trình Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình; các vướng mắc thuộc trách nhiệm hoặc của các đơn vị phải chủ động giải quyết theo thẩm quyền hoặc phối hợp giải quyết, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm; không trông chờ, ỷ lại cấp trên.

Thủ tướng nhấn mạnh một số lưu ý cụ thể trong triển khai các dự án, công trình như sau.

Thứ nhất, bảo đảm tiến độ triển khai các dự án đúng theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; nhất là các nhiệm vụ thực hiện Kết luận số 18-KL/TW; kiên quyết không được lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ khi không có lý do khách quan chính đáng.

Thứ hai về chất lượng, triển khai phải đúng, đủ quy trình, thủ tục, quy định của pháp luật; bảo đảm chất lượng, tuân thủ đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn trong cả vòng đời dự án; tăng cường ứng dụng, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

"Yêu cầu tiến độ rất cấp thiết, nhưng không vì tiến độ mà ảnh hưởng tới tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, kỹ thuật; mặt khác, nếu tiến độ đã được cam kết, thống nhất giữa chủ đầu tư và nhà thầu thì phải bảo đảm", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ ba, về kiểm soát kinh phí, phải bảo đảm chi phí đầu tư dự án được tính đúng, tính đủ theo định mức, đơn giá, suất đầu tư. Cùng với đó, tuyệt đối không được để xảy ra tiêu cực, tham nhũng, thất thoát lãng phí tài sản, nguồn lực nhà nước, xã hội; thường xuyên theo dõi, kiểm tra, thanh tra kịp thời xử lý, chấn chỉnh những dấu hiệu, nguy cơ ngay từ đầu.

Thứ tư, về hiệu quả kinh tế, quá trình thực hiện các dự án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông phải đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, hiệu quả kinh tế - tài chính, hiệu quả kinh tế - xã hội.

Thứ năm về giải phóng mặt bằng, huy động hệ thống chính trị để tổ chức triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bố trí nơi ở mới, đảm bảo an sinh và lợi ích hợp pháp của người dân.

Thứ sáu, về công tác giải ngân, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án, nâng khối lượng thi công và giải ngân trong quý III.2026 phải đạt khoảng trên 50%, để đạt mức trung bình của cả nước.

Công bố công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ các dự án, các nhiệm vụ quá hạn

Chỉ đạo các nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 7 và những tháng cuối năm, về các dự án đường bộ cao tốc, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng, các địa phương tập trung hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi và lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án còn chậm; khẩn trương hoàn thành các thủ tục liên quan để sớm triển khai thi công đối với các dự án đã phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi...

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo, các địa phương tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư, hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; bảo đảm bàn giao mặt bằng sạch theo yêu cầu tiến độ đối với các dự án.

Bộ Xây dựng tiếp tục hướng dẫn về giá vật liệu xây dựng. Các địa phương có mỏ vật liệu xây dựng tiếp tục rà soát, quy hoạch, đẩy nhanh thủ tục cấp phép và gia hạn các mỏ; đồng thời tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, chấn chỉnh ngay việc chấp hành pháp luật về giá; kịp thời công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng, kiểm soát mặt bằng giá theo quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan hướng dẫn các địa phương tổ chức rà soát, đánh giá trữ lượng các khu vực mỏ vật liệu xây dựng, điều phối giữa các địa phương, ưu tiên nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm quốc gia; Tổng Thanh tra Chính phủ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an tổ chức thanh tra, kiểm tra chuyên đề về vật liệu xây dựng tại các địa phương trên để kịp thời có giải pháp tháo gỡ, xử lý các vi phạm nếu có theo quy định pháp luật. Nếu cần thiết, các địa phương thu hồi các giấy phép đã cấp không thực hiện đúng quy định để phục vụ cho việc triển khai các dự án, công trình quan trọng.

Về thi công, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng lập kế hoạch theo dõi tiến độ, định kỳ báo cáo và công khai tiến độ làm cơ sở giám sát, đôn đốc các địa phương.

Đối với các dự án cảng hàng không, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng tăng cường giám sát, ACV chịu trách nhiệm triển khai các nhóm công việc của dự án Long Thành. Với sân bay Gia Bình, Thủ tướng lưu ý triển khai các tuyến đường kết nối và bảo đảm tiến độ kịp thời phục vụ Hội nghị APEC 2027.

Thủ tướng cũng yêu cầu các chủ thể liên quan triển khai các nhiệm vụ đã được giao rất cụ thể đối với dự án đường sắt, gồm đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, các tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM.

Trong đó, Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế có năng lực, kinh nghiệm để lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và thuê đơn vị, tổ chức đủ năng lực để thẩm tra công tác lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Hội đồng thẩm định nhà nước tổ chức thẩm định hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng bảo đảm tiến độ trình Chính phủ trước ngày 5.7.2026 để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 10.7.2026.

Thủ tướng một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu các bộ, ngành và nhất là lãnh đạo các địa phương đặc biệt quan tâm với tinh thần trách nhiệm cao nhất, coi việc triển khai các dự án trọng điểm là một trong những nhiệm vụ ưu tiên trong những tháng cuối năm để đóng góp cho tăng trưởng của các địa phương, bởi "trong khi chờ những động lực tăng trưởng mới thì đây chính là nguồn lực rất quan trọng và nằm trong tay các địa phương".

Để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao các cơ quan nhanh chóng hoàn thiện, trình ban hành thông báo kết luận; nêu rõ các nhiệm vụ, tiến độ, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp để làm cơ sở triển khai, đánh giá kết quả thực hiện; đặc biệt là cập nhật tiến độ, công bố công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ các dự án, các nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan hiện đang bị chậm, quá hạn, làm cơ sở kiểm điểm trong phiên họp tới.

Hà Văn