Đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển AI

Tham dự sự kiện có lãnh đạo các bộ, cơ quan Trung ương; các vị đại sứ, trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam; các nhà khoa học, nhà giáo dục, chuyên gia; các đại biểu đến từ nhiều cơ sở giáo dục đại học uy tín trong nước và quốc tế...

Từ ngày 2-4.11, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng đăng cai Hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026 (Global MOOC and Online Education Conference - GMC 2026) tại Hà Nội.

GMC 2026 quy tụ gần 400 đại biểu là lãnh đạo các trường đại học, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các tổ chức giáo dục quốc tế. Hội thảo tập trung thảo luận những chuyển biến sâu sắc của giáo dục đại học trong kỷ nguyên AI, đặc biệt là việc xác lập lại vai trò và phương thức phối hợp giữa con người và công nghệ nhằm đổi mới hoạt động giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại Hội thảo.

Được tổ chức với sự phối hợp của Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA) và Viện Công nghệ Thông tin trong Giáo dục của UNESCO (UNESCO IITE), chương trình GMC 2026 tập trung vào bốn nhóm nội dung chính.

Thứ nhất, xem xét lại sứ mệnh và chiến lược phát triển của các trường đại học trong kỷ nguyên AI, thúc đẩy những mô hình nghiên cứu, sáng tạo tri thức và đổi mới quản trị.

Thứ hai, phát triển năng lực mới cho nhà giáo dục và người học, đặc biệt là tư duy phản biện, sáng tạo, phán đoán và lý luận đạo đức; đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy, đánh giá và thúc đẩy học tập suốt đời.

Thứ ba, xây dựng các tiêu chuẩn đạo đức, khung quản trị và niềm tin trong ứng dụng AI, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.

Thứ tư, tăng cường hợp tác giữa các đại học, tổ chức quốc tế, nền tảng giáo dục trực tuyến và doanh nghiệp nhằm chia sẻ tài nguyên giáo dục chất lượng cao, mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ và xây dựng hệ sinh thái giáo dục toàn cầu công bằng, bao trùm, bền vững.

Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy cho biết, ĐHQGHN mong muốn đẩy mạnh hợp tác với các thành viên Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu cùng các đối tác quốc tế trong phát triển giáo dục số và ứng dụng AI. Trọng tâm là cùng xây dựng và chia sẻ các khóa học trực tuyến mở, học liệu số chất lượng cao, phát triển các chương trình đào tạo, đồng giảng dạy và nghiên cứu chung về AI trong giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức.

Đồng thời, ĐHQGHN cam kết là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Liên minh, chủ động tham gia và đóng góp vào các sáng kiến hợp tác chung. Qua đó, góp phần nâng cao vai trò của Việt Nam trong hợp tác giáo dục số toàn cầu và mang lại những giá trị thiết thực cho người học và cộng đồng.

Con người là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ

Phát biểu tại Phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, khi trí tuệ nhân tạo đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ, câu hỏi đặt ra cho giáo dục không còn là có nên sử dụng trí tuệ nhân tạo hay không, mà là sử dụng trí tuệ nhân tạo vào những mục đích gì, và con người sẽ tập trung phát triển những năng lực gì?

Đánh giá cao chủ đề của Hội thảo, Phó Thủ tướng cho rằng tái phân bổ trí tuệ trong thời đại trí tuệ nhân tạo không có nghĩa là chuyển giao trí tuệ cho máy móc một cách đơn thuần, mà là để công nghệ giúp con người tập trung phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời.

"Quan trọng nhất, con người phải luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người ", Phó Thủ tướng khẳng định.

Tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao

Đối với Việt Nam, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai phát triển đất nước. Hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy con người làm trung tâm, chủ thể và động lực phát triển.

Trên tinh thần đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều quyết sách chiến lược quan trọng, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Theo đó, Việt Nam chủ trương xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, công bằng và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để đổi mới căn bản phương thức dạy và học, nghiên cứu và quản trị giáo dục.

Phó Thủ tướng nhận định trong tiến trình ấy, giáo dục đại học phải giữ vai trò tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, sáng tạo tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

"Chính phủ Việt Nam kỳ vọng ĐHQGHN, với định hướng phát triển thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á, sẽ tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, tăng cường hợp tác với Đại học Thanh Hoa và các đối tác quốc tế để góp phần hiện thực hóa những định hướng chiến lược ", Phó Thủ tướng chia sẻ.

Đặt phát triển năng lực của con người vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi

Từ thực tiễn của Việt Nam, Phó Thủ tướng gợi mở một số định hướng cần quan tâm, thúc đẩy trong thời gian tới.

Trước hết, cần đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Các trường đại học cần chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và quản trị nhà trường; chú trọng phát triển học liệu số, đào tạo năng lực số, năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo có chuẩn mực, phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, khả năng hợp tác liên ngành và giải quyết những bài toán thực tiễn.

Tiếp theo, phải đặt phát triển năng lực của con người một cách toàn diện, nhất là năng lực của người học và đội ngũ giảng viên vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi.

Trong đó, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ nhà giáo là vừa đảm bảo năng lực làm chủ công nghệ mới, vừa giữ vững vai trò định hướng giá trị, giáo dục nhân cách, truyền thống văn hóa lịch sử dân tộc và truyền cảm hứng sáng tạo cho các thế hệ học sinh, sinh viên. Đối với người học, cần chú trọng phát huy năng lực tự học gắn với tinh thần trách nhiệm và đạo đức trong sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Cùng với đó, ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm, an toàn, minh bạch và nhân văn. Đặc biệt, cần sớm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, nghiên cứu và đánh giá học thuật tiệm cận với thông lệ quốc tế; bảo vệ dữ liệu, quyền lợi của giáo viên và người học; hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình, công nghệ giáo dục mới.

Ngoài ra, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế thực chất nhằm xây dựng hệ sinh thái giáo dục mở, bao trùm và bền vững. Thực tiễn vừa qua đã khẳng định: Không một quốc gia, một chủ thể hay một cá nhân nào có thể tự mình giải quyết tất cả những thách thức do trí tuệ nhân tạo đặt ra, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Thời gian tới, Phó Thủ tướng cho rằng cần tập trung giải quyết một số bài toán lớn như: Chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi mô hình giáo dục đại học, phát triển học liệu mở, mô hình học tập thông minh, cơ sở dữ liệu lớn về giáo dục; thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng các sản phẩm trí tuệ nhân tạo phục vụ cho lĩnh vực giáo dục...

Bên cạnh đó, cần quan tâm, hỗ trợ các nước đang phát triển, các nhóm người học còn khó khăn để trí tuệ nhân tạo góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức một cách công bằng, bình đẳng.

Hiện thực hóa khát vọng

Phó Thủ tướng cho biết, trong giai đoạn phát triển mới, tầm nhìn, khát vọng của Việt Nam là phấn đấu trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo và nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hàng đầu của khu vực và thế giới, thực sự là nơi hội tụ tri thức và nhân tài để kiến tạo những giá trị mới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Phó Thủ tướng đề nghị ĐHQGHN tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, cùng các đối tác cụ thể hóa kết quả Hội thảo thành các chương trình, dự án hợp tác có sản phẩm, có thời hạn cụ thể.

"Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng mở, minh bạch, ổn định và mong muốn các nhà khoa học, nhà giáo dục, nhà trí thức, đối tác quốc tế đến Việt Nam để cùng chúng tôi kiến tạo sự thịnh vượng chung trong kỷ nguyên mới", Phó Thủ tướng cho biết.

Với tinh thần cởi mở, chia sẻ trách nhiệm và hướng tới những giá trị chung, Phó Thủ tướng tin tưởng Hội thảo sẽ đóng góp nhiều ý tưởng đột phá, giải pháp thiết thực cho chuyển đổi giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo./.

Thu Sa