Đổi mới lần hai: yêu cầu của cuộc sống (kỳ 3)

 05:02 | Thứ sáu, 15/04/2016  0
Sự thông minh của những quốc gia phát triển là biết lùi lại, nhường không gian rộng rãi cho hiệp hội phát triển...

 Ở khía cạnh hội nhập, Việt Nam tỏ ra rất tích cực với những hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương. Ảnh: DNSG

Nhà nước ôm đồm, hội thiếu dưỡng khí và động lực cải cách

Nhắc đến hội, có lẽ TS. Nguyễn Thị Hồng Minh là người giàu kinh nghiệm nhất. Bà là người sáng lập và chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP). Hiệp hội mờ nhạt là bởi nhà nước xem thành phần này là “thứ trang trí”.

Cung cấp dịch vụ truy xuất nguồn gốc điện tử là lý do bà Minh được các nhà vườn thanh long ở Bình Thuận mời tham vấn. Sau nhiều năm phải nhập khẩu phần lớn trái cây này từ Việt Nam, Trung Quốc đã tự chủ sản xuất và ngừng nhập khẩu. Thị trường xuất khẩu truyền thống khá dễ dãi về tiêu chuẩn gẫy ngang buộc những nhà vườn phải ngồi lại với nhau, tìm đường vào thị trường Mỹ, EU với những quy định ngặt nghèo về vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc... “Ngoài quy trình sản xuất, các nhà vườn còn phải đầu tư cho tiếp thị. Chi phí này rất lớn. Một người không kham nổi. Buộc phải liên kết lại”, bà Minh nói.

Nhìn ra thế giới. Sự thông minh của những quốc gia phát triển là biết lùi lại, nhường không gian rộng rãi cho hiệp hội phát triển. Một trường hợp điển hình là cá hồi nuôi của Na Uy xuất khẩu sang Nhật Bản - thị trường có thói quen tiêu dùng cá hồi tự nhiên. Thành công của Na Uy là nhờ liên kết chặt chẽ. Ràng buộc với tất cả nhà xuất khẩu là phải thông qua hiệp hội, thực hiện nghĩa vụ đóng phí thường niên làm quỹ phát triển thị trường chung.

Ở ta, nhà nước ôm hết. Bộ máy hành chính lại quá cồng kềnh, kém hiệu quả. “Không biết anh Nghĩa lạc quan cỡ nào nhưng tôi lo luật hội không ra đời sớm được. Tôi đề nghị bổ sung vào Luật Thương mại, bắt buộc các doanh nghiệp xuất khẩu phải là thành viên của hiệp hội làng nghề. Thế giới làm hết cả rồi”, bà Minh nói.

Mong muốn tha thiết của bà Minh xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn, phục vụ phát triển đất nước, giúp nông dân, doanh nghiệp nhỏ đứng vững trước sự tràn vào của các “ông lớn” khi các hiệp định thương mại tự do song và đa phương có hiệu lực. Giọng điềm tĩnh, ông Nghĩa dẫn nhập bằng vụ Vedan xả thải gây thiệt hại cho nông dân nuôi cá trên lưu vực sông Đồng Nai. Thể chế có Hội Nông dân và mặc định tổ chức chính trị xã hội này bảo vệ quyền lợi của hội viên.

Tuy nhiên, những tổ chức hưởng ngân sách thường thụ động. Bằng chứng là những lực lượng đòi lại quyền lợi cho nông dân bị thiệt hại do Vedan không phải là Hội Nông dân ở Đồng Nai, nơi Vedan đặt nhà máy. Gần đây là những cuộc tuần hành phản đối chặt 6.700 cây ở Hà Nội buộc chính quyền phải đối thoại. Ở TP.HCM, hơn 7 vạn lao động Công ty Pou Yuen xuống đường phản đối điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội bị cho rằng xâm hại trực tiếp đến lợi ích của họ.

Rất may là chính quyền thành phố phản ứng kịp thời, tham mưu cho Quốc hội điều chỉnh ngay. Rõ ràng, quyền lực đường phố đã trở thành một thách thức! Chính những cuộc tập dượt này mà năng lực tổ chức của người dân ngày càng tốt hơn. Nếu dân chúng sử dụng quyền lực thì phải có luật biểu tình như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã hứa. Quyền biểu tình cũng đã được thừa nhận trong Hiến pháp, bên cạnh quyền tự do lập hội. Đây là những điều kiện để người dân lập hội, biểu tình theo khuôn khổ luật pháp giống như đã thừa nhận quyền lực thị trường.

Có một áp lực nữa đang đặt ra cho bộ phận lãnh đạo chính trị cao nhất của đất nước là Đảng. Đó chính là phải xử lý mối quan hệ ngày càng phức tạp với Trung Quốc - người láng giềng ngạo mạn, hung dữ, luôn muốn lập luật chơi. Đảng đã chính danh đại diện cho lực lượng yêu nước giành và giữ chính quyền hơn nửa thế kỷ qua. Thách thức lớn cho Đảng hiện nay là giữ vững ngọn cờ yêu nước và bảo vệ chủ quyền quốc gia. 

Đường nào đi tới

Thông qua Facebook, cộng đồng LGBT Sài Gòn tập trung tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP.HCM) cùng nhau chia sẻ niềm vui khi được Quốc hội công nhận quyền chuyển đổi giới tính (tháng 11.2015). ẢnhThanh Niên 

Công nghệ thông tin không chỉ giúp người dân tiếp cận với thế giới văn minh, mà còn tạo ra động lực thay đổi đối với nhiều doanh nghiệp trong nước. Sự xuất hiện của Uber khiến miếng bánh kinh doanh taxi bị chia nhỏ, buộc các hãng taxi phải cải thiện chất lượng dịch vụ. Trường hợp mới nhất là Netflix cung cấp dịch vụ xem phim bản quyền với phương thức thanh toán qua thẻ tín dụng. Chị Hằng nhận xét mảng dịch vụ ứng dụng công nghệ thông tin sẽ bị chi phối của các công ty đa quốc gia.

Chăm chú lắng nghe từ đầu buổi, ông Lâm Nguyễn Hải Long - Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung - bây giờ mới lên tiếng. Ông nhận định những ứng dụng từ “Internet of things”trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội mở ra cơ hội lớn để đẩy nhanh xã hội phát triển. Một số chỉ báo tích cực về công nghệ thông tin của Việt Nam khiến doanh nhân trung niên này tỏ ra khá lạc quan, chẳng hạn như lọt vào tốp 10 quốc gia gia công phần mềm, thuộc nhóm dẫn đầu những quốc gia về số lượng cử nhân công nghệ thông tin... Ứng dụng công nghệ thông tin trong nông nghiệp rần rần năm 2015 thực ra là do nước ngoài “lăng xê” chứ không phải từ chuyên gia trong nước. “Không cổ súy chủ nghĩa dân tộc cực đoan nhưng tôi nghĩ nên giương ngọn cờ dân tộc để chớp lấy cơ hội có một không hai này”, ông Long nhấn mạnh.

Ở khía cạnh cải cách thể chế, ông Nghĩa ủng hộ bảo đảm chắc chắn quyền tài sản nhằm tạo ra động lực phát triển. Ông lưu ý tư hữu không đồng nghĩa với tư nhân. Chẳng hạn, chính quyền địa phương cũng có những tài sản mà chính quyền trung ương không thể đụng tới. Mặt khác, luật chơi cần phải thay đổi theo nghĩa quyền lực phải được kiểm soát. Dân không chỉ được biết, được bàn, được kiểm tra như cam kết của Đảng, ông Nghĩa đề xuất thêm quyền được hành động bởi “chính quyền đâu phải thánh thần”. 

Thượng Tùng

» Đổi mới lần hai: yêu cầu của cuộc sống (kỳ 1)

» Đổi mới lần hai: yêu cầu của cuộc sống (kỳ 2)

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.