Kiến tạo đô thị tương lai từ lựa chọn nghề nghiệp của thế hệ trẻ

Trước tình hình thị trường lao động ngày càng biến động, việc lựa chọn ngành học sai lầm không chỉ gây lãng phí thời gian mà còn tạo ra những hệ lụy dài hạn cho sự phát triển cá nhân. Nhận thức rõ điều này, sự kiện giáo dục - hướng nghiệp Future Fest 2026 vừa diễn ra trong hai ngày tại không gian đào tạo mới của Trường Đại học Phương Đông (Keangnam Landmark Tower) đã tạo ra một bước dịch chuyển quan trọng: định hướng dựa trên phương châm “trải nghiệm trước khi quyết định”.

Khu vực hoạt động và trưng bày mô hình của Khoa Kiến trúc – Công trình UPD. Nguồn: Khoa KTCT-UPD

Với sự góp mặt của hơn 100 diễn giả từ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế đến giới trí thức, sự kiện là một mặt cắt đa chiều của thế giới nghề nghiệp đương đại. Nổi bật trong bức tranh đa sắc đó, Khoa Kiến trúc – Công trình (Trường Đại học Phương Đông, UPD) đã khẳng định vai trò kết nối chuyên môn sâu sắc khi mang đến một hệ sinh thái tri thức trọn vẹn.

Khoa đã biến không gian hướng nghiệp thành những "điểm chạm" thực tế, từ các phiên thảo luận chuyên sâu đến khu vực workshop thực hành dựng tượng thạch cao, làm mô hình kiến trúc, hay in tranh Đông Hồ truyền thống. Chính những hoạt động hữu ích này đã giúp các bạn trẻ thế hệ Gen Z không chỉ hình dung rõ nét về kỹ năng chuyên môn mà còn thấu hiểu bản sắc văn hóa trong sáng tạo không gian.

Giảng viên Khoa KTCT giải thích cho học sinh cấp 3 về kỹ năng thể hiện đồ án thông qua các mô hình của sinh viên UPD. Nguồn: VTV

Khu vực workshop: Giảng viên và sinh viên hỗ trợ các bạn học sinh làm quen mô hình kiến trúc. Nguồn: Khoa KTCT- UPD

Thành phố đáng sống - lấy con người làm trung tâm

Mở đầu phiên trình bày, TS-KTS Nguyễn Quốc Tuân, Chủ nhiệm Khoa Kiến trúc – Công trình (UPD), đã giới thiệu bức tranh đô thị đầy ám ảnh về sự phân hóa giàu - nghèo và bất bình đẳng không gian tại các siêu đô thị trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Từ thực trạng nhức nhối đó, ông đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc dịch chuyển từ mô hình quy hoạch "lấy ô tô hay chuyên gia làm trung tâm" sang tư duy thiết kế "lấy con người làm trọng tâm" theo triết lý của Jan Gehl.

Một thành phố cho mọi người đúng nghĩa phải đảm bảo tính toàn diện, dễ tiếp cận, công bằng và được kiến tạo bởi chính sự tham gia của một cộng đồng dung hòa. Lời giải cho bài toán này chính là sự dấn thân của thế hệ kiến trúc sư, nhà quản lý đô thị trẻ tuổi – những người sẽ trực tiếp dùng chuyên môn để gỡ bỏ lằn ranh bất bình đẳng trong không gian sống.

TS-KTS. Nguyễn Quốc Tuân, Chủ nhiệm Khoa KTCT- UPD, chia sẻ tại sự kiện. Nguồn: BTC

Bổ khuyết cho góc nhìn quy hoạch vĩ mô, TS-KTS Nguyễn Vinh Quang (UPD) mang đến giải pháp vi mô qua lăng kính "Gen Z & Net Zero", mở đầu bằng con số báo động: ngành xây dựng hiện chiếm tới 40% lượng phát thải CO2 toàn cầu. Thông qua loạt công trình thực chứng từ mô hình "nhà thụ động" (passive house), kiến trúc vật liệu bản địa đến các trụ sở thông minh tích hợp cảm biến sinh học (như The Edge hay CH2), ông làm rõ phương thức triệt tiêu dấu chân carbon và tối ưu năng lượng.

Dẫu vậy, thông điệp cốt lõi được tác giả nhấn mạnh rằng Net Zero không đơn thuần là công nghệ tiên tiến, mà gốc rễ là một "tư duy sống sòng phẳng" và có trách nhiệm với trái đất. Bằng lối sống thông thái và năng lực làm chủ công nghệ xanh, thế hệ Gen Z sẽ dùng chính ngòi bút thiết kế của mình để thay đổi hành vi tiêu dùng và định hình lại tương lai bền vững.

TS-KTS. Nguyễn Vinh Quang thuyết trình về "Gen Z & Net Zero". Nguồn: BTC

Bước chuyển từ "lắng nghe" sang "thực chứng"

Không chỉ lắng nghe thụ động, các em học sinh phổ thông trung học tham dự Ngày hội hướng nghiệp đã chủ động nêu lên những trăn trở của mình về sự xuống cấp của đô thị Nam Định nơi mình sinh sống và học tập. Trả lời cho câu hỏi này, TS-KTS Nguyễn Quốc Tuân mang đến một góc nhìn chiến lược của người làm quy hoạch.

Ông lý giải sự suy giảm động lực của Nam Định do những thay đổi về hành chính và vị trí địa lý, đồng thời khẳng định tương lai của đô thị này phải bắt đầu từ chiến lược phát triển hạ tầng giao thông kết nối (như sân bay Xuân Trường hay tuyến đường ven biển). Tuy nhiên, điểm nhấn quan trọng nhất mà ông gửi gắm chính là: "Hạ tầng đi trước, kiến trúc thượng tầng đi sau. Để tạo ra một sân chơi mới, một sức sống mới cho thành phố, trọng trách đó thuộc về chính những người trẻ". Đô thị chỉ có thể hồi sinh khi thế hệ tương lai biết cách lựa chọn ngành nghề phù hợp để quay về đóng góp cho quê hương.

Định nghĩa về một kiến trúc sư giỏi, TS-KTS. Nguyễn Quốc Tuân cho rằng không có một thước đo chung. Sự xuất sắc có thể nằm ở khả năng điều phối dự án, nắm bắt thị trường hoặc khả năng sáng tạo ý tưởng. Ông bật mí với các bạn học sinh, rằng khác với những quốc gia chuộng công trình quy mô siêu lớn đòi hỏi công nghệ cao, kiến trúc sư Việt Nam thường đoạt giải thưởng quốc tế lớn ở các công trình quy mô vừa và nhỏ. Sự tinh tế, khả năng đưa bản sắc văn hóa dân tộc chuyển hóa thành ngôn ngữ kiến trúc hiện đại - dẫu chỉ trong một không gian siêu nhỏ 3,3m2 - mới là phẩm chất làm nên sự "giỏi" thực sự của người làm nghề.

Làm chủ công nghệ trong quá trình học kiến trúc

Đồng hành cùng tầm nhìn vĩ mô đó, các chuyên gia cũng giải tỏa nỗi lo âu của thế hệ trẻ trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). TS. Phạm Tú Ngọc, Phó chủ nhiệm Bộ môn Thiết kế Nội thất (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội), khách mời của phiên thảo luận, khẳng định dẫu công nghệ có phát triển đến đâu, AI cũng chỉ là công cụ giúp chuyển hóa ý tưởng thành bản vẽ nhanh hơn. Sự lựa chọn kết quả nào là đúng đắn và phù hợp hoàn toàn phụ thuộc vào tư duy giải quyết vấn đề và cảm xúc của con người - thứ mà máy móc chưa thể thay thế.

Hơn nữa, định hình không gian sống bền vững đi từ những tế bào nhỏ nhất. Một không gian nội thất mang lại hạnh phúc cho cá nhân, từ trẻ em đến người yếu thế, sẽ lan tỏa năng lượng tích cực, góp phần kiến tạo một xã hội hạnh phúc.

TS-KTS Nguyễn Vinh Quang, ThS-KTS Choi Jong Boo cùng host của phiên thảo luận - KTS. Nguyễn Đặng Phương Linh. Nguồn: BTC

PGS-TS. Nguyễn Minh Dân, Chủ nhiệm Khoa Công nghệ số và Truyền thông, khách mời của tọa đàm, khẳng định "kỹ năng số" hiện nay là yêu cầu bắt buộc và đã lan tỏa vào mọi ngóc ngách của việc hành nghề. Sinh viên kiến trúc hoàn toàn có thể yên tâm vì sẽ được trang bị đầy đủ công nghệ để làm việc chính xác, thuận lợi và đáp ứng trọn vẹn các nhu cầu khắt khe của xã hội. Tại trường Đại học Phương Đông sẽ có nhiều mô hình liên kết giữa khoa Kiến trúc- Công trình và khoa Công nghệ số và Truyền thông trong thời gian tới.

ThS-KTS. Choi Jeong Boo - CEO của Boo Deko Co, khẳng định một thành phố đáng sống trong tương lai phải bắt nguồn từ mong muốn của con người về những không gian tốt nhất, thân thiện nhất. Trong bối cảnh kinh tế phát triển nhanh và tạo ra nhiều khí thải, yếu tố quan trọng nhất là phải thiết kế được những không gian hòa hợp và bảo vệ môi trường sống, tránh ô nhiễm không khí và tiếng ồn.

Thành phố của ngày mai không nằm ở đâu xa. Nó được khởi tạo từ chính tư duy vị nhân sinh của những nhà thiết kế, và được hiện thực hóa bằng những lựa chọn nghề nghiệp dũng cảm, thông thái của những học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa đại học ngày hôm nay. Dưới bệ phóng vững chắc của những môi trường giáo dục mang tính thực chứng cao, thế hệ KTS, Kỹ sư tương lai đã sẵn sàng để "vững gốc để vươn xa".

Phương Linh