Thuật trị nước của Quản Trọng và Machiavelli

 21:28 | Chủ nhật, 16/06/2024  0
Quản Trọng và Machiavelli được biết đến như là hai chính trị gia đề xuất mô hình pháp trị, quân chủ. Tuy nhiên, do những khác biệt về bối cảnh chính trị xã hội nên tư tưởng, thuật trị nước của họ có điểm vừa tương đồng, vừa dị biệt.

Tại tọa đàm với chủ đề “Thuật trị nước: từ Quản tử đến Quân vương” được tổ chức nhân dịp ra mắt bản dịch tiếng Việt cuốn sách Quản tử - Thuật cai trị đất nước của bậc đế vương, các diễn giả là GS-TS. Trần Ngọc Vương, Tiến sĩ sử học Vũ Đức Liêm, Tiến sĩ văn học Mai Anh Tuấn đã bàn luận, đánh giá thêm về thuật trị nước trong quan điểm của Quản Trọng và Machiavelli.

Tọa đàm góp phần khẳng định tầm quan trọng, giá trị, tầm ảnh hưởng của Quản tửQuân vương.


GS-TS. Trần Ngọc Vương cho biết, Quản tử - Thuật cai trị đất nước của bậc đế vương là nguồn tư liệu rất quan trọng để nghiên cứu về chính trị xã hội, kinh tế, quân sự, luật pháp, văn hóa và các khía cạnh khác của Trung Quốc, đặc biệt là thời Xuân Thu.

“Công trình của Quản Trọng giống như một cuốn cẩm nang chính trị nhưng lại dựa trên vô số kinh nghiệm, giải pháp chính trị từ nhiều nguồn khác nhau. Trong đó, Quản Trọng xác định lập pháp và định chế là quan trọng nhất, một là để huy động sức dân, hai là để huy động quốc lực”, GS-TS. Trần Ngọc Vương nhận định.

Cuốn sách có nội dung khá phong phú với 86 thiên, tổng hợp tư tưởng học thuật của Đạo gia, Pháp gia, Nho gia, Danh gia, Binh gia, Nông gia, Âm dương gia… trong đó chú trọng đến việc làm nước giàu dân yên, nói tóm gọn những điều trọng yếu.

Quản tử là bản sách lược giúp các quân vương có thể vừa xưng hùng xưng bá vừa kiên trì đi theo lý tưởng vương đạo chính nghĩa, vừa tránh được khuynh hướng của Pháp gia xem nhẹ đạo đức nhân tâm vừa bổ sung cho sự khuyết thiếu kinh nghiệm chính trị thực tiễn của Nho gia.

Cuốn sách đã tạo được nền tảng triết học cho chính trị pháp quyền và cũng đưa tư tưởng Đạo gia vào sâu trong các vấn đề xã hội và con người thời đó.

Bên cạnh đó, vạch ra những kế hoạch cụ thể để cai trị đất nước bằng pháp luật, đề cao vai trò cơ bản của giáo dục đạo đức đối với dân chúng.

Đồng thời, không chỉ xác định thể chế chính trị quân chủ là cốt lõi mà còn chủ trương lấy con người làm gốc và thúc đẩy sự phát triển cân bằng giữa nông nghiệp, thủ công nghiệp và buôn bán.

Các diễn giả chia sẻ tại tọa đàm.


Nếu Quản tử - Thuật cai trị đất nước của bậc đế vương là cuốn sách chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong lịch sử tư tưởng Trung Quốc thì Quân vương là tác phẩm đặt nền tảng cho chính trị học hiện đại.

Quân vương của Machiavelli đã trở thành cuốn sách gối đầu giường của bao thế hệ chính trị gia và lãnh đạo khắp thế giới. Cuốn sách khiến tên tuổi của Machiavelli được biết đến rộng rãi trên toàn thế giới, với hàng loạt lời khen tặng và thậm chí cả những công kích kịch liệt nhất.

Cuốn sách bao gồm 26 phần, cung cấp góc nhìn của Niccolò Machiavelli về quyền lực, nghệ thuật lãnh đạo, bản tính con người và chính sách ngoại giao, bao gồm những nội dung quan trọng như: cách cai trị các vương quốc, vấn đề quân đội, những phẩm chất cần có của một quân vương, các bề tôi của quân vương.

Theo Tiến sĩ sử học Vũ Đức Liêm, Quân Vương là cẩm nang dành cho người tốt, Machiavelli không viết cho những người xấu, không viết một giáo trình nhập môn cho người xấu, mà đây là giáo trình nhập môn cho người tốt muốn làm chính trị. Cuốn sách bàn về thế nào là người tốt, thế nào là người xấu, thế nào là chính trị gia, thế nào là thành trì, thế nào là lòng dân.

Tác phẩm Quản tử - Thuật cai trị đất nước của bậc đế vương Quân vương.


Các diễn giả tại tọa đàm đều cho rằng, hai tác phẩm này đều có giá trị trong việc phát triển, tiến hóa thuật trị nước trong bối cảnh hiện nay.

Quân Vương không chỉ mang đến những giá trị về nghệ thuật, giá trị về lịch sử mà còn bàn về các nguyên tắc lớn mà chính trị ngày nay vẫn đang dẫn dắt và có sức ảnh hưởng tới các quốc gia và nhà lãnh đạo trên thế giới. Còn Quản tử - Thuật cai trị đất nước của bậc đế vương cũng có độ khả dụng có thể nhìn thấy được ở hiện tại.

Tiến sĩ văn học Mai Anh Tuấn chia sẻ: “Tôi ấn tượng với đề đạt của Quản Trọng trong việc ông đề đạt kiểm soát hoạt động thương mại, thống kê số liệu dân số, chia ruộng đất,… những đề đạt đó vừa mang tính cụ thể ở tại thời điểm đó nhưng nó cũng khá đặc trưng cho xã hội châu Á, trong đó có Việt Nam”.

Theo Tiến sĩ sử học Vũ Đức Liêm, cả Quản Trọng và Machiavelli đều theo chủ nghĩa hiện thực chính trị, không câu nệ đạo đức, họ đều sinh ra vào thời điểm xã hội có nhu cầu tạo ra các mô hình chính trị mới, nên các quan niệm của hai ông chủ yếu bàn về lập pháp, thể chế, thiết chế.

Tuy nhiên, các phương thức quản trị đất nước mà hai ông đưa ra cũng mang tính hai mặt, đòi hỏi người làm chính trị phải ngẫm nghĩ sâu hơn và phải kế thừa có chọn lọc những nghệ thuật lãnh đạo mà người xưa từng đề đạt, thực hành.

Quản Trọng (725 tr.CN - 645 tr. CN) sống trước thời Khổng Tử khoảng 100 năm, xuất thân từ vùng Dĩnh Thượng, nước Tề, tên là Di Ngô, hiệu là Trọng Phụng, là chính trị gia, nhà tư tưởng nổi tiếng thời Xuân Thu của Trung Quốc. Thuở trẻ ông từng chơi với Bão Thúc Nha. Bão Thúc biết ông là người hiền. Về sau Bão Thúc thờ công tử Tiểu Bạch của Tề, Quản tử thờ công tử Củ. Đến khi công tử Tiểu Bạch lên làm Hoàn công, công tử Củ chết, Quản Trọng bị giam, Bão Thúc bèn tiến cử Quản Trọng. Quản Trọng gánh vác chính sự ở Tề. Tề Hoàn công nên nghiệp bá, chín lần hội họp chư hầu, chấn chỉnh thiên hạ đều là nhờ mưu lược của Quản Trọng.

Niccolò Machiavelli (1469-1527) sống trong thời kỳ nước Ý bị chia nhỏ thành nhiều công quốc, nhưng ông chủ yếu gắn bó và dần trở thành quan chức cấp cao của Cộng hòa Florence quê hương. Phụ trách ngoại giao và quân sự, Niccolò Machiavelli có điều kiện hiểu sâu và đồng thời hiện thực hóa các quan điểm chính trị của mình trong hai lĩnh vực này. Các quan điểm này, dù chịu nhiều chỉ trích và phê phán, song được người đời sau hết sức coi trọng, xem như nền móng của tư tưởng chính trị hiện đại.

Tùng Lâm

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.