Bạo lực học đường: Xã hội cũng phải tự xét mình

Chuyện ở Phú Thọ và Lâm Đồng

Phú Thọ và Lâm Đồng là hai địa phương xảy ra những vụ bạo lực học đường gần đây nhất, với mức độ hung hãn có lẽ cũng hơn hẳn các vụ từ trước tới nay.

Ngày 22.5.2026, cơ quan điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Lan Phương và Lê Dương Bảo Ngọc, hai học sinh cùng 16 tuổi, liên quan đến vụ một nữ sinh bị hành hung tại Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1, phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ. Do mâu thuẫn cá nhân, 4 đối tượng trong đó có Lan Phương, Bảo Ngọc đã túm tóc, đánh, tát nhiều lần em V.N.K. khiến em V.N.K. bị thương và phải điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội). Toàn bộ diễn biến vụ việc còn bị quay lại bằng điện thoại rồi phát tán lên mạng xã hội.

Hai ngày sau, tối 24.5, Công an tỉnh Lâm Đồng thông tin về một vụ bạo lực học đường đã diễn ra trong thời gian dài, khiến cho em Đ.M.H., sinh năm 2012, học sinh lớp 8 Trường THCS N.D., xã Di Linh, uất ức đến treo cổ tự tử. Theo thông tin từ Công an tỉnh Lâm Đồng, một nhóm gồm 13 học sinh cùng lớp do N.H.V. cầm đầu, đã liên tục đánh hội đồng cháu Đ.M.H. nhiều lần ngay tại lớp học và trong trường; đe dọa, ép buộc cháu Đ.M.H. và một học sinh cùng lớp khác phải cống nạp hằng ngày 20.000 - 50.000 đồng để N.H.V. có tiền ăn vặt. 

Theo bà T.K.V. - mẹ của nạn nhân Đ.M.H., ngày 16.5 gia đình phát hiện con trai mình treo cổ tại nhà. Người nhà đã đưa nạn nhân đi cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 3 TP.HCM trong tình trạng hôn mê sâu. Gia đình cho biết, trong một thời gian dài, cháu Đ.M.H. luôn sống trong sợ hãi, hoảng loạn và áp lực mỗi ngày. Đáng chú ý, theo tố cáo của gia đình nạn nhân trên mạng xã hội, giáo viên chủ nhiệm lớp từng trực tiếp chứng kiến học sinh N.H.V. dùng mũ bảo hiểm đánh Đ.M.H. đến vỡ mũ. Ngoài ra, Đ.M.H. từng một lần báo cáo với cô giáo chủ nhiệm việc bị N.H.V. đánh, nhưng cô giáo chỉ gọi riêng 2 học sinh lên nói chuyện mà không thông báo với gia đình. N.H.V. còn được giao làm lớp phó trật tự!

Tiếng nói của pháp luật

Trước yêu cầu cấp bách tìm giải pháp cho vấn nạn bạo lực học đường, Chỉ thị 03/CT-Ttg ngày 30.1.2026 của Thủ tướng đã đề ra những nhiệm vụ cụ thể cho các tổ chức, bộ ngành liên quan, thể hiện khá rõ tính quyết liệt so với trước đây. Chỉ thị viết:

Để ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường, bảo đảm an ninh, an toàn trường học, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo, toàn ngành giáo dục và đào tạo, các bộ, cơ quan liên quan và các địa phương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền tập trung thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp, trong đó chú trọng một số nội dung trọng tâm sau:

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì:

- Chủ động rà soát, kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định có liên quan về giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử, kỹ năng sống cho học sinh.

- Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, gia đình học sinh và cộng đồng về phòng, chống bạo lực học đường; phát hiện, ngăn ngừa và kịp thời can thiệp đối với các hành vi bạo lực học đường…

- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giám sát học sinh để đưa ra các giải pháp hỗ trợ, giáo dục kỹ năng phòng ngừa bạo lực học đường; tăng cường phối hợp liên ngành để xử lý ngay từ khi học sinh có biểu hiện hoặc có nguy cơ bị bạo lực học đường.

- Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành từ trung ương đến địa phương để bảo đảm an ninh, an toàn trường học, phòng, chống bạo lực học đường; tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, giáo dục pháp luật; kiến thức, kỹ năng về phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh. (…)

- Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu các cơ sở giáo dục, chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện về an toàn trong trường học; phân công rõ nhiệm vụ, trách nhiệm đối với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn, Đội,…

- Chỉ đạo các cơ sở giáo dục chủ động thông tin, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, cơ quan chức năng (…) để xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật các hành vi bạo lực học đường, vi phạm pháp luật trong trường học hoặc có sự tham gia của học sinh ở ngoài trường học, kể cả trên không gian mạng.

Một số hình ảnh bạo lực học đường cắt từ clip.

Bộ Công an chỉ đạo công an các cấp:

- Phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý giáo dục và cơ sở giáo dục hướng dẫn tập huấn, giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân và phòng, chống vi phạm pháp luật, phòng, chống tệ nạn xã hội.

- Tăng cường các giải pháp đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội tại khu vực ngoài trường học; phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục đối với các trường hợp học sinh vi phạm pháp luật, có biện pháp xử lý phù hợp bảo đảm không để học sinh tái phạm.

- Phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo, chính quyền địa phương, các ban ngành, tổ chức xã hội và gia đình trong công tác tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố, điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến học sinh vi phạm pháp luật, bạo lực học đường.

- Phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo chia sẻ, quản lý thông tin, dữ liệu liên quan đến học sinh vi phạm pháp luật; thiết lập cơ chế báo cáo và ứng phó linh hoạt để kịp thời, nhanh chóng giải quyết các vấn đề liên quan đến học sinh vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội. (…)

Phải chăng nhờ sự chỉ đạo quyết liệt đó mà với hai vụ bạo lực học đường mới vừa xảy ra tại Phú Thọ và Lâm Đồng, cơ quan điều tra đã nhanh chóng khởi tố vụ án và khởi tố bị can đối với những học sinh gây án. Những kẻ gây bạo lực, có hành vi côn đồ dù đang tuổi học sinh, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho người khác, phải bị xử lý thích đáng theo pháp luật, không ngoại lệ, không xuê xoa cho qua với cái cớ “tuổi học sinh bồng bột”. Đánh người tàn nhẫn đến độ nạn nhân phải nhập viện giành giật sự sống, đánh hội đồng kẻ yếu hơn để bắt cống nạp, còn khoái trá quay phim tung lên mạng, đó là những hành vi thể hiện cái ác. Gây ác thì phải chịu trừng phạt. 

Xã hội cũng phải tự xét mình

Môi trường học đường lẽ ra phải là nơi an toàn nhất cho học sinh, những trẻ vị thành niên, nhưng nó có thể trở thành địa ngục trần gian với các em nếu môi trường ấy thiếu sự giám sát chặt chẽ của thầy cô giáo, thiếu sự nhận biết tinh tế của các bậc phụ huynh đối với mọi diễn biến tâm lý nơi con cái. 

Từ hồ sơ vụ án, một số câu hỏi không thể không đặt ra:

- Vì sao một học sinh bị đánh hội đồng tới 7 - 8 lần, bị cưỡng đoạt tài sản ngay trong trường suốt thời gian dài mà nhà trường, giáo viên chủ nhiệm không hề hay biết? 

- Vì sao khi thấy con trở về nhà với tâm trạng bất ổn, buồn bã, phụ huynh chỉ dừng lại ở việc hỏi han điểm số, kỳ thi mà không hề nhận ra những tổn thương sâu sắc con mình đang phải chịu đựng?

Khi nhà trường và gia đình thất bại trong việc kiềm chế bạo lực học đường, luật pháp đã phải vào cuộc. Tuy nhiên, cả gia đình, cả học đường đều không phải là những ốc đảo tách rời khỏi môi trường xã hội. Tuổi vị thành niên là tuổi ham học hỏi nhưng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi những tiêu cực ngoài xã hội hoặc thậm chí trong gia đình nếu gia đình không phải là tổ ấm, là nơi hun đúc những đức tính tốt cho các em. 

Do đó, một vế cực kỳ quan trọng trong giải pháp cho vấn nạn bạo lực học đường chính là phải làm sao cho môi trường xã hội nói chung trở nên lành mạnh hơn, bớt thù hằn, bạo lực mà tử tế hơn, bao dung hơn, nhân ái hơn. Khi nói về bạo lực học đường, người lớn không thể chỉ thấy lỗi của lớp trẻ mà còn phải thấy trách nhiệm của chính mình trong việc tạo ra hoặc duy trì một môi trường xã hội nhiều khi cổ vũ cho bạo lực, thiếu khoan dung, thiếu lòng nhân, qua phát ngôn, hành động của mình.

Con trẻ bạo lực, xã hội người lớn cũng phải tự xét mình đã biết sống tử tế chưa. Như trong phát biểu tại cuộc gặp 100 tấm gương tiêu biểu của Chương trình “Việc tử tế” ngày 10.6, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nói về sự tử tế và lòng nhân ái trong xã hội: “Trong cuộc sống, có những việc làm không ồn ào, không lớn lao về hình thức, nhưng lại chạm đến trái tim con người: một bàn tay đưa ra đúng lúc; một ánh mắt chia sẻ, thông cảm, một nghĩa cử trong hoạn nạn; một sự cưu mang bền bỉ; một hành động dũng cảm cứu người; một việc tốt lặng lẽ, không mong được đền đáp... Những điều ấy làm cho chúng ta thấy rằng, giữa cuộc sống còn nhiều áp lực, bộn bề khó khăn, lòng nhân ái vẫn hiện diện quanh ta, trong cuộc sống, sự tử tế có sức lay động và lan tỏa cao hơn, xa hơn”.  

Đoàn Khắc Xuyên