Bệnh não mô cầu tăng gần 50%: Chuyên gia cảnh báo nguy cơ tử vong chỉ sau 24 giờ

Trước những diễn biến đáng lưu ý của bệnh não mô cầu thời gian gần đây, Pfizer Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Đào tạo Nhân lực Y tế theo nhu cầu xã hội - Đại học Y Dược TP.HCM tổ chức Hội nghị khoa học “Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn” vào ngày 12.5 tại TP.HCM.

Hội nghị thu hút hơn 800 y bác sĩ hoạt động trong lĩnh vực dự phòng và lâm sàng trên cả nước, với sự tham gia của nhiều chuyên gia như PGS-TS-BS. Cao Hữu Nghĩa, Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM; TS-BS. Nguyễn An Nghĩa, Phó Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM và TS. Raffaella Iantomasi, Bộ phận Y khoa, Công ty Pfizer...

Các chuyên gia thảo luận tại Hội nghị khoa học.

Điểm đáng chú ý được đưa ra tại hội nghị là số ca mắc bệnh do não mô cầu đang có xu hướng gia tăng. Từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 4 ca tử vong. Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Trẻ em dưới 15 tuổi chiếm gần một nửa tổng số ca bệnh.

Theo các chuyên gia, bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Điều khiến bệnh trở nên nguy hiểm là tốc độ diễn tiến rất nhanh, nhiều trường hợp tử vong chỉ trong vòng 24-48 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể vượt 50%. Ngay cả ở những bệnh nhân được cứu sống, hơn 10% vẫn phải đối mặt với các di chứng nặng nề như mất thính lực, suy giảm nhận thức, động kinh hoặc tàn tật do hoại tử chi.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới được chia sẻ tại hội nghị, cứ 6 người mắc viêm màng não mô cầu thì có 1 người tử vong, còn 1 trong 5 người sống sót phải mang biến chứng nghiêm trọng.

Các chuyên gia cho biết bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 16-23 tuổi, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm. Tại Việt Nam, số ca mắc cao tập trung ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên. Riêng ở trẻ dưới 1 tuổi, có tới 81% trường hợp được ghi nhận trong 6 tháng đầu đời.

Nguy cơ mắc bệnh cũng tăng ở những người sống trong môi trường đông đúc như trường học, doanh trại quân đội hoặc khu tập thể.

TS-BS. Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, chia sẻ tại sự kiện.

TS-BS. Nguyễn An Nghĩa, Phó Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM chia sẻ: “Theo hướng dẫn dự phòng bệnh não mô cầu của Hội Y học dự phòng Việt Nam, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vắc-xin phòng ngừa sớm. Các nhóm nguy cơ cao cần được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền, và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão, doanh trại quân đội...”

Từ góc độ dịch tễ, các chuyên gia cho biết vi khuẩn não mô cầu có 12 nhóm huyết thanh, trong đó khoảng 95% ca bệnh toàn cầu liên quan đến 5 nhóm A, C, W, Y và B. Tuy nhiên, sự phân bố các nhóm huyết thanh có thể thay đổi theo từng khu vực và từng giai đoạn.

PGS-TS-BS. Cao Hữu Nghĩa, Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM, nhận định: “Dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành. Điều này cho thấy bệnh não mô cầu cần được nhìn nhận như một vấn đề dịch tễ động; vì vậy, bao phủ rộng là chìa khóa để bảo vệ tốt hơn.”

Tiến sĩ Vi sinh y học và vi khuẩn học Raffaella Iantomasi, Giám đốc Y khoa vắc-xin não mô cầu – Công ty Pfizer, cho biết vắc-xin là một trong những thành tựu lớn của y học trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh tật, tàn tật và tử vong. Trong đó vắc-xin phòng bệnh não mô cầu xâm lấn cũng không ngoại lệ. "Dữ liệu đời thực tại các quốc gia khác đã chỉ ra rằng việc sử dụng vắc-xin não mô cầu, bao gồm các vắc-xin cộng hợp tứ giá (MenACWY), có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh, giảm tỷ lệ mang mầm bệnh và giảm lây truyền trong một số trường hợp nhất định. Do đó, tiêm vắc-xin đầy đủ và đúng thời điểm theo khuyến nghị khoa học là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cá nhân và cộng đồng khỏi căn bệnh nguy hiểm này”, TS. Raffaella Iantomasi nhấn mạnh.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh bệnh có khả năng diễn tiến nhanh và để lại hậu quả nặng nề, việc cập nhật kiến thức, giám sát dịch tễ và tăng cường dự phòng chủ động sẽ đóng vai trò quan trọng trong giảm gánh nặng bệnh não mô cầu tại Việt Nam.

Trà My - Ảnh: UMP