Đến năm 2030, Việt Nam dự kiến có thêm 7 sân bay mới

Bộ Xây dựng cho biết hệ thống cảng hàng không toàn quốc hiện được quy hoạch theo mô hình “trục - nan”, phân bổ tương đối đồng đều dọc theo trục Bắc - Nam và tập trung nhiều tại các vùng kinh tế trọng điểm như Bắc bộ, miền Trung và Nam bộ.

Ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo như Điện Biên, Côn Đảo hay Phú Quốc, mạng lưới hàng không cũng đã được thiết lập nhằm phục vụ đồng thời mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo quy hoạch, đến năm 2030 cả nước sẽ có 32 cảng hàng không, gồm 15 cảng quốc tế và 17 cảng quốc nội. Tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống này được mở rộng lên 35 cảng hàng không, gồm 15 cảng quốc tế và 20 cảng quốc nội.

Hiện Việt Nam có 22 cảng hàng không đang khai thác và 5 sân bay mới đang được đầu tư xây dựng gồm Long Thành, Gia Bình, Quảng Trị, Phan Thiết và Thổ Chu. Trong số 22 sân bay đang hoạt động, có 20 cảng hàng không do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) quản lý, khai thác. Hai sân bay còn lại là Vân Đồn và Phú Quốc được vận hành bởi doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Sun Group.

Bộ Xây dựng cho biết đến nay đã hoàn thành lập và phê duyệt quy hoạch cho 14/22 cảng hàng không có nhu cầu đầu tư mở rộng trong giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Danh sách này gồm: Phù Cát, Liên Khương, Cát Bi, Pleiku, Vinh, Gia Bình, Cà Mau, Phú Quốc, Tuy Hòa, Đà Nẵng, Thành Sơn, Vân Đồn, Cam Ranh và Buôn Ma Thuột.

Song song đó, cơ quan chức năng đang triển khai lập quy hoạch cho 8 sân bay khác gồm Nà Sản, Lai Châu, Phú Bài, Chu Lai, Cần Thơ, Rạch Giá, Côn Đảo và Thổ Chu.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng cũng đang rà soát điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không để bổ sung sân bay Măng Đen, Vân Phong; điều chỉnh cấp sân bay Quảng Trị và điều chỉnh quy mô sân bay Côn Đảo.

Một điểm đáng chú ý trong bức tranh vận tải hàng không hiện nay là lưu lượng hành khách và hàng hóa vẫn tập trung rất lớn vào một số đầu mối chính.Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, khoảng 80% lưu lượng vận tải đang dồn về 5 cảng hàng không quốc tế lớn gồm Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Đà Nẵng, Cam Ranh và Phú Quốc. Trong khi đó, một số sân bay khác như Cần Thơ hay Chu Lai vẫn chưa khai thác hết công suất thiết kế. Điều này phần nào cho thấy mạng lưới sân bay đang phát triển chưa đồng đều, khi có nơi quá tải nhưng cũng có nơi dư địa khai thác còn khá lớn.

Ở góc độ đầu tư, Bộ Xây dựng cho biết tổng nhu cầu vốn phát triển hệ thống cảng hàng không giai đoạn 2021 - 2030 ước khoảng 485.000 tỷ đồng. Con số này đã bao gồm nhu cầu đầu tư sân bay quốc tế Gia Bình và điều chỉnh giảm quy mô đầu tư sân bay quốc tế Nội Bài.

Theo tính toán, khoảng 55% nguồn vốn sẽ đến từ ngân sách Nhà nước, phần còn lại huy động từ khu vực tư nhân. Cơ cấu vốn đang dịch chuyển theo hướng tăng tỷ lệ xã hội hóa và hợp tác công - tư (PPP), giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách. Nếu đúng kế hoạch, đến năm 2030 Việt Nam sẽ đưa vào khai thác thêm 7 sân bay mới gồm Long Thành, Gia Bình, Quảng Trị, Phan Thiết, Sa Pa, Thổ Chu và Thành Sơn.

Cùng với việc mở rộng các sân bay hiện hữu, tổng công suất khai thác của toàn hệ thống dự kiến đạt khoảng 210 - 220 triệu hành khách mỗi năm.

Thời gian gần đây, Chính phủ cũng bắt đầu giao một số địa phương làm cơ quan có thẩm quyền triển khai đầu tư sân bay theo hình thức PPP hoặc đầu tư kinh doanh. Trong đó, sân bay quốc tế Vân Đồn đã đi vào khai thác từ năm 2018. Sân bay quốc tế Gia Bình được Công ty Cổ phần Tập đoàn Masterise đầu tư và dự kiến hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2027 để phục vụ APEC.

Sân bay Quảng Trị được Công ty Cổ phần Tập đoàn T&T triển khai theo phương thức PPP.

Riêng dự án sân bay Phan Thiết có mô hình đầu tư khá đặc thù khi Bộ Quốc phòng phụ trách các hạng mục khu bay dùng chung như đường cất hạ cánh, đường lăn; còn khu hàng không dân dụng gồm nhà ga hành khách và sân đỗ được địa phương chấp thuận đầu tư theo hình thức kinh doanh. Hiện nhà đầu tư Sun Group đang triển khai phần việc này.

Đối với các cảng hàng không lưỡng dụng như Thành Sơn và Thổ Chu, Bộ Quốc phòng là đơn vị thực hiện đầu tư.

TH