John Huy Trần vượt thoát rối loạn căng thẳng sau sang chấn

 09:24 | Thứ bảy, 13/11/2021  0
Trên Facebook mới đây John Huy Trần đã bất ngờ chia sẻ về trận chiến gần một năm qua của anh với hội chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn. Để hiểu rõ hơn mức độ nguy hiểm của hội chứng này, chúng tôi ghi nhận ý kiến của chuyên gia sức khỏe.

John Huy Trần là nghệ sĩ khiêu vũ chuyên nghiệp người Canada trước khi về Việt Nam năm 2006 làm vũ sư, biên đạo múa, nhà sản xuất, giám khảo nhiều cuộc thi lớn. Hiện anh là Giám đốc nghệ thuật và đồng sáng lập Urban Dance Group, quy tụ những vũ công trẻ tài năng.

Một trận chiến hàng ngày

John Huy Trần cho biết hằng năm anh đều đi khám sức khỏe và nhận được kết quả “ổn, tốt”. Tháng 12.2020, khi đang ở thời điểm sung mãn, làm việc nhiều và đạt được những thành quả ấn tượng thì John Huy Trần bất ngờ kiệt sức. “Tôi không thể ra khỏi giường, không thể ăn uống, đi đứng, nói chuyện. Tôi gặp khó khăn làm những hành động cơ bản nhất và cần sự trợ giúp mọi thứ.

Tôi đã đi khám rất nhiều nơi và làm các loại xét nghiệm, đều cho kết quả rằng sức khỏe tôi ổn, nhưng tôi thực sự không ổn! Kéo dài đến tháng 3.2021, tôi cầu cứu một chuyên gia trị liệu tâm lý. Việc trị liệu làm tôi bắt đầu hiểu ra tại sao mình kiệt sức.

Tôi đã kiệt sức nhiều lần trước đây, và thường nó làm tôi thấy nhớ nhà, ốm yếu trong khoảng một tuần. Lần này thì khác. Tâm trí, cơ thể và linh hồn tôi đều bị kéo căng đến mức đứt gãy, tôi mất cảm giác về thực tại, và lần đầu tiên trong đời tôi nghĩ rằng tôi sắp phát điên”, John Huy Trần kể. 

John Huy Trần cho biết anh công khai bệnh là để đánh động mọi người sức khỏe tinh thần rất quan trọng, chúng ta phải quan tâm nhiều hơn. Ảnh: U.D.G


Sự kiệt sức không chỉ hạ gục cơ thể mà anh còn yếu ớt về cảm xúc và tinh thần. “Những tổn thương tôi đã giấu kỹ quay trở lại bởi tôi không còn sức chặn chúng lại nữa. Trước đây, tôi luôn nghĩ bản thân là người mạnh mẽ, vượt lên những cam chịu, đau khổ, sự lạm dụng trong quá khứ và trong tuổi thơ. Nhưng giờ tất cả đều quay trở lại và tôi trải qua những cơn ác mộng, những cơn giận dữ, trầm cảm, lo âu, rối loạn. Tôi khó ngủ, lúc nào cũng khóc lóc. Tôi bị ảo giác, trải qua những cơn mộng mị và không thể nào phân biệt thực tại nữa. Tôi bị buồn nôn, chóng mặt, luôn đổ mồ hôi, khó thở, lên cơn hoảng sợ, đau nhức khắp nơi, nhạy cảm với ánh sáng,  với âm thanh, tê và sưng tấy cơ thể…”, John Huy Trần thổ lộ.

Kết quả chẩn đoán chung cuộc cho biết anh bị hội chứng PTSD - rối loạn căng thẳng sau sang chấn. “Hôm nay tôi đang hồi phục và đó vẫn là một trận chiến hàng ngày. Tôi vẫn gặp ác mộng, ù tai, khó ngủ, cơ thể suy nhược và tê liệt. Tôi cần đếm đến ba cho mỗi bước tôi đi, nếu không tôi sẽ cảm thấy đau. Tôi cần người giúp tắm và tôi rất phụ thuộc vào người khác. Đó là một sự thật khó khăn, tôi cần phải vượt qua chính mình và chấp nhận để chữa lành”, John Huy Trần nói.

Ai dễ bị PTSD?

GS-TS-BS. Cao Tiến Đức (nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103), cho biết rối loạn căng thẳng sau sang chấn (Post Traumatic Stress Disorder - PTSD) là hội chứng phản ứng hành vi bạo lực hay sự kiện chấn động như chứng kiến tấn công tình dục, tai nạn, ẩu đả, thảm họa thiên nhiên hoặc cái chết đột ngột của người thân. PTSD cũng xuất hiện ở người có bệnh lý nghiêm trọng và đang điều trị. 

Những người có nguy cơ hình thành PTSD: tiền sử gia đình có người mắc lo âu, bản thân thời niên thiếu bị lạm dụng, bị chia cắt với cha mẹ từ bé, thiếu sự hỗ trợ xã hội và đói kém, nữ giới, lạm dụng rượu và ma túy, có rối loạn tâm thần trước đó, đặc biệt là mắc trầm cảm trước khi xảy ra sang chấn, có khả năng tiếp tục tiếp xúc với sang chấn, rối loạn giấc ngủ, cảm giác mất chỗ dựa vào thời điểm xảy ra sang chấn, tăng cường độ phản ứng stress cấp tính, tổn thương não do sang chấn…

Dễ chẩn đoán nhầm

Biểu hiện lâm sàng của PTSD là cảm giác phiền toái, khó chịu phải thuật lại sang chấn, tái diễn những suy nghĩ, hình ảnh, giấc mơ khó chịu, tăng cảm giác biệt lập, rối loạn giấc ngủ, bùng nổ cảm giác khó chịu, giận dữ.

GS-TS-BS. Cao Tiến Đức.

 

Khả năng tập trung kém, tăng sự cảnh giác với nguy hiểm. Phản ứng thái quá, cảm xúc lạnh nhạt, các triệu chứng chia tách. Tránh né gợi nhớ những địa điểm, hành động, con người, sống chia tách và cảm xúc thờ ơ, lạnh nhạt. Không thể thực hiện chức năng giao tiếp, xã hội, nghề nghiệp. Kéo dài hàng tháng hay lâu hơn. Mất ngủ, cáu kỉnh, tăng cảnh giác, phản ứng một cách thái quá. 

“PTSD có thể bị chẩn đoán nhầm và điều trị không phù hợp. Bác sĩ cần nắm bệnh sử chi tiết để phân biệt PTSD với những bệnh khác như chấn động và vết thương vùng đầu, sảng, rối loạn co giật, lạm dụng rượu trong tình trạng nhiễm độc cấp hoặc hội chứng cai, rối loạn nhân cách và giả bệnh. Rối loạn ngưng thở có thể làm tăng các triệu chứng PTSD, bao gồm sự bất lực và ác mộng, phản ứng stress cấp. Trong một số trường hợp, đặc điểm phân biệt giữa tình trạng đồng mắc tâm thần và biểu hiện lâm sàng của PTSD trở nên mờ nhạt. Trong những tình huống này, tham khảo ý kiến gia đình và xem xét cả những kênh thông tin khác là cần thiết để phân biệt với triệu chứng của các bệnh lý tâm thần đồng mắc”, GS. Đức lưu ý.

Điều trị và can thiệp lâm sàng 

Theo GS. Đức, điều trị PTSD sẽ bao gồm can thiệp bằng thuốc và không dùng thuốc, cùng với tăng cường tập trung quản lý khủng hoảng và giải quyết vấn đề liên quan các tác nhân stress gần đây. Lựa chọn thuốc nào là phụ thuộc triệu chứng cụ thể và tình trạng tâm thần đồng mắc đã có. Liệu pháp hóa dược cho tình trạng đồng mắc tâm thần phải được lựa chọn cẩn thận để bổ sung nhắm tới các triệu chứng PTSD. Điều trị PTSD không dùng thuốc đòi hỏi hiểu biết về sinh học, tâm lý học, xã hội và trong một số trường hợp còn cần sự can thiệp về mặt tôn giáo.

Sau 3 tháng đầu của tiến trình điều trị, PTSD cấp có thể được điều trị bằng liệu pháp tâm lý nhóm hay cá nhân. Bệnh nhân PTSD mạn nên được theo dõi thường xuyên ít nhất 6 tháng trong đợt điều trị củng cố. Một số bệnh nhân PTSD, đặc biệt có rối loạn tâm thần đồng mắc, còn có nhiều triệu chứng tồn tại dài hơn. Với bệnh nhân phản ứng stress cấp, bắt buộc dùng thuốc liên tục 6 - 12 tháng trước khi giảm liều dần. Bệnh nhân PTSD mạn có đáp ứng tốt, có thể tiếp tục điều trị 1 - 2 năm và bệnh nhân PTSD mạn có triệu chứng còn lại cần tiếp tục điều trị ít nhất 2 năm. Một số bệnh nhân phải duy trì cả điều trị thuốc và liệu pháp không dùng thuốc cho một giai đoạn mở rộng trên 2 năm. 

Tiếp cận điều trị một cách lịch sự, tôn trọng và lắng nghe có thể giúp nhìn nhận thực tế, hiểu và giao tiếp tốt với bệnh nhân trong buổi phỏng vấn. Tránh những động tác di chuyển hay tiếng động đột ngột có thể khiến bệnh nhân nhớ lại một chuyện hay cảm xúc không mong muốn. Bệnh nhân nên được phép liên hệ các vấn đề của họ theo tốc độ suy nghĩ đang có. Bác sĩ lâm sàng có thể diễn giải, nhắc lại câu chuyện bệnh nhân kể để tìm ra sự thực và diễn đạt những thấu hiểu về khó khăn bệnh nhân đang chịu đựng. Thường thì bệnh nhân sẽ cảm giác thoải mái khi thấy phản ứng của họ đối với sang chấn mạnh đó được người khác thông cảm và họ sẽ không trở nên giận dữ…

“Điều trị và can thiệp lâm sàng PTSD là cần thiết để hạn chế hình thành bệnh tâm thần và biến chứng, sự cách ly xã hội, trượt dốc dẫn đến rối loạn các chức năng đời sống”, GS. Đức lưu ý. 

Hữu Đức - Hoàng Khải

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
bài viết cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.