Rừng xưa đã khép…

 10:40 | Thứ ba, 18/10/2022  0
Khoảng 225 triệu năm trước, nơi đây là một khu rừng bát ngát cây xanh, chốn quần tụ của nhiều loài khủng long. Nay chỉ còn dấu vết ngổn ngang hóa thạch giữa mênh mông thảo nguyên khô cằn. Rừng xưa đã khép (*), mở ra một khu rừng khác thật lạ lùng, kỳ vĩ. Ở đó, trong cõi thinh lặng gần như tuyệt đối của đất trời, du khách có dịp chiêm nghiệm về một chặng lịch sử của Trái đất và loài người.

Tiểu bang Arizona của nước Mỹ sở hữu một kỳ quan thiên nhiên nức tiếng toàn cầu là Grand Canyon cùng nhiều thắng cảnh trác tuyệt khác, được đưa vào danh sách mười vườn quốc gia của bang. Trong số đó có Petrified Forest National Park (Vườn quốc gia Rừng Hóa thạch).

Có nhiều người thân định cư lâu năm ở Arizona, con trai từng theo học Đại học Quốc gia bang Arizona (ASU) nên tôi có cơ hội đến với vùng đất lắm hoang mạc và xương rồng này không chỉ một lần. Đã đôi phen đến với Grand Canyon, từng ngủ qua đêm và còn ngồi lưng lừa dạo chơi trên các lối mòn dẫn xuống thung sâu của Đại vực, nhưng tôi đã thật sự kinh ngạc khi đến với một kỳ quan khác: Rừng Hóa thạch.   

Hóa thạch khủng long trong Bảo tàng Rừng Cầu vồng.


Khởi hành từ thủ phủ Phoenix, chúng tôi theo xa lộ liên bang số 17 đi một mạch hơn 230km đến thành phố Flagstaff rồi rẽ phải, từ đó đi tiếp xa lộ liên bang số 40 khoảng 180 km là đến ranh giới của Petrified Forest. Vườn quốc gia Rừng Hóa thạch thuộc địa bàn các quận Navajo và Apache, hai danh xưng địa phương gợi nhớ các bộ tộc người da đỏ bản địa.

Được đặt tên theo các trầm tích với muôn ngàn thân gỗ hóa thạch ở đây, Petrified Forest có diện tích khoảng 380km2 (lớn hơn diện tích thành phố Buôn Ma Thuột là 378km2), bao gồm các thảo nguyên bán sa mạc chỉ tồn tại cây bụi và các vùng đất cao hoang vu, cằn cỗi do bị gió xói mòn qua bao thiên niên kỷ, rải rác những núi đá thấp. Tất cả tạo nên một cảnh quan hùng vĩ, thinh lặng và đa sắc màu, thay đổi theo thời gian trong ngày.

Trong hơn 4 tiếng đồng hồ ở thắng cảnh hết sức lạ lẫm này, tôi đã chứng kiến sự biến ảo của màu sắc lên từng phần cảnh quan. Sự ảo diệu sắc màu được chỉ rõ ở phía Bắc của Vườn quốc gia, nơi dẫn vào một hoang mạc được đặt tên là Painted Desert (“Sa mạc như tranh vẽ”), tên gọi đủ nói lên sắc màu của hoang mạc. 

Painted Desert với sắc màu như tranh vẽ.


Dừng chân chụp bức ảnh lưu niệm tại bức tường định danh Vườn quốc gia, từ đó xe chúng tôi chậm rãi lăn bánh trên con đường uốn khúc lần lượt dẫn tới các khu vực tham quan, chỗ dừng chân nào cũng có đầy đủ thông tin cho biết rõ địa danh, sự hình thành và cả sự biến đổi diện mạo của địa danh theo thời gian được tính bằng hàng vạn năm, có khi hàng triệu năm. Một trong những điểm dừng đầu tiên là Pintado Point. Đứng ở đây có thể nhìn thấy gần như toàn cảnh 180 độ của The Painted Desert với cảnh sắc ngắm nhìn mãi không chán mắt.

Điểm đến kế tiếp mới thật hấp dẫn với tên gọi ngộ nghĩnh Newspaper Rock (“Đá nhật trình”). Vì sao có cái tên như vậy? Bởi đó là khu vực diện tích nhỏ nhưng lại tập trung nhiều nhất những tảng đá lớn có khắc hình ảnh trên bề mặt. Có hơn 650 hình khắc trên đá - petroglyph - ở Newspaper Rock, nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác ở Petrified Forest.

Tác giả của những petroglyph này là tổ tiên của người da đỏ Pueblo vốn đã sống tại đây trong khoảng từ hơn 2.000 năm trước cho tới năm 650. Họ đã làm nông nghiệp, trồng trọt và chăn nuôi gia súc dọc theo con sông Puerco vẫn đang chảy qua vùng hoang mạc này. Nhiều nghệ sĩ chạm khắc đá ấy đã từng sinh sống ở làng Puerco Pueblo, cách Newspaper Rock khoảng gần 2km. 

Một “trang báo” ở Newspaper Rock.


Bảng thông tin Newspaper Rock cho biết một chi tiết rất thú vị: sau khi các hình ảnh được khắc trên đá, người xưa đã biết cách phủ một lớp “vecni sa mạc” lên bề mặt; lớp patina này giúp biến đổi màu sắc tự nhiên của hình khắc trên đá.

Lớp “vecni sa mạc” được tạo nên bằng cách trộn bụi sắt với oxid mangan, đất sét và các khoáng chất khác - theo kết quả phân chất - nhờ đó các hình vẽ đậm màu sẽ nổi bật trên bề mặt đá màu nhạt hơn. Hình màu đen sậm hơn do có nhiều oxid mangan, hình màu đỏ sậm hơn có oxid sắt.

Các hình khắc có đủ loại: hình có dáng người (anthropomorphe), hình có dáng thú (zoomorphe), hình linh thiêng (katsina), hình kỷ hà và hình các bàn tay, các lối mòn… Do được nhiều “cây bút” viết lên đá trong nhiều năm nên hôm nay các nhà khảo cổ có thể “đọc” những gì được “viết” trên mặt đá. Ngay các nhóm người da đỏ hiện đại cũng có thể phiên dịch các hình khắc đó, chúng là các biểu tượng về gia đình hay thị tộc, các biểu đạt về tâm linh và các biến cố theo thời gian; một số hình ảnh còn thể hiện các biên giới lãnh thổ và các nẻo đường di trú của người da đỏ bản địa. 

Quán trọ Painted Desert, nơi khách có thể ăn uống và nghỉ qua đêm, được thiết kế theo kiểu nhà đất của người da đỏ bản địa.


Điểm đến kế tiếp Blue Mesa (“Núi mặt bàn xanh”) đã giữ chân chúng tôi khá lâu. Khu vực có cấu tạo địa chất đặc biệt này được bao bọc bởi một cung đường như dẫn vào mê cung.

Ở nhiều điểm dừng chân, chúng tôi nhìn ngắm khung cảnh bên dưới với vô vàn những hóa thạch nhiều hình dạng và sắc màu, xen lẫn những lối mòn mà nổi tiếng nhất là Blue Mesa Trail. Và màu sắc ở Blue Mesa  mới thật ngoạn mục: xanh dương, tím, xám, có chỗ lại ửng lên như màu trái đào chín! Đã hơn 200 triệu năm nơi đây chưa bị con người xâm phạm. Nhưng đã có những đổi thay bởi tự nhiên.

Blue Mesa với một hố sâu mênh mông, nơi khối hóa thạch lớn có bệ đỡ đã sụp xuống, vỡ vụn bên dưới.


Khi chúng tôi đến một điểm trong Blue Mesa, nơi đặt bảng thông tin The Changing World (“Thế giới đổi thay”), ở góc bảng là hình ảnh một khối hóa thạch nằm ngang, chênh vênh trên mấy khối hóa thạch đứng, còn hình toàn cảnh là khu vực trước mắt người xem.

Đây là câu chuyện được kể trên bảng thông tin: vào một ngày tháng 2.2005, khi đi tuần tra khu Blue Mesa, một nhân viên kiểm lâm cảm thấy có điều gì đó đã xảy ra khiến khung cảnh trước mắt ông không còn như cũ. Rồi ông nhận ra sự đổi thay đó khi quan sát về hướng đông. Một trong những nơi được du khách chụp ảnh nhiều nhất đã không còn!

Nguyên khối hóa thạch khổng lồ có bệ đỡ đã sụp xuống, vỡ vụn bên dưới. Đây là ví dụ hoàn mỹ nhất về sự đổi thay của thế giới chúng ta đang sống, như câu của triết gia Hy Lạp cổ đại Heraclitus được ghi ở một góc bảng: “Không có gì vĩnh viễn ngoại trừ sự đổi thay” (Nothing endures but change). 

Hoa vẫn nở trên hoang mạc khô cằn.


Suốt hành trình chúng tôi không chỉ ngắm nhìn cảnh quan biến ảo, hóa thạch và hóa thạch đa dạng ở khắp mọi nơi mà còn bất ngờ trước màu sắc lung linh của biết bao hoa dại mọc trên những lối mòn, những bờ đá, hốc đá khô cằn. Thật kỳ diệu khi hoa vẫn nở rộ ở một vùng hoang mạc chỉ có đá và đá. Sự sống là đó.

Hơn 200 triệu năm trước, nơi này là một khu rừng với những cây cổ thụ xanh tươi, sinh sống trên thảm rừng là những loài khủng long mà một số xương hóa thạch của chúng đã được các nhà khảo cổ khai quật, phục dựng, trưng bày trong Rainbow Forest Museum (Bảo tàng Rừng Cầu vồng), điểm tham quan cuối cùng của chuyến đi. 

Rừng xưa đã khép, mở ra một khu rừng khác thật lạ lùng, kỳ vĩ. Ở đó, trong cõi thinh lặng gần như tuyệt đối của đất trời, chúng tôi có dịp chiêm nghiệm về một chặng lịch sử của Trái đất và loài người. Cũng ở đó, chúng tôi học được bài học về bảo tồn lịch sử, bảo tồn sự nguyên vẹn của tự nhiên để gìn giữ một kỳ quan, gìn giữ một vẻ đẹp vĩnh cửu của nhân loại. 

“Không để lại gì ngoài những dấu chân” và “Không mang về bất kỳ thứ gì, dù là một viên đá, một mảnh vụn hóa thạch”, đó là lời nhắc du khách đến với Petrified Forest.

Tuy nhiên, bạn có thể chọn mua tại khu shopping một vật kỷ niệm như trong ảnh: một lát mỏng gỗ hóa thạch được gắn một mẩu nhỏ đá nhiều màu sắc đã có tuổi hàng vạn năm. 

Bài và ảnh: Nguyễn Trọng Chức

_____________

(*) Tựa một ca khúc của Trịnh Công Sơn

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
bài viết cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.