Sinh thiết và phẫu thuật khối u: Có làm phát tán tế bào ung thư?

Trước khi có những phương tiện sinh thiết bằng kim, người ta đặt tên “seeding” trong tiếng Anh, nghĩa là gieo rắc tế bào ung thư theo đường sinh thiết, việc này có thể.

“Có” trong trường hợp chúng ta chọc kim sinh thiết vào rồi nhưng không điều trị, bệnh nhân bỏ điều trị. Cũng có trường hợp lấy không đúng mẫu, tế bào ác tính nhưng chúng ta cho là lành tính nên chưa can thiệp điều trị. Một thời gian sau, tế bào sẽ “seeding” theo đường đó, gieo rắc và có thể tái phát.

Thay vì mổ sinh thiết, phương pháp dùng kim không có sẹo, lấy đủ mẫu, đạt được kết quả, sau đó điều trị cho người bệnh thì hoàn toàn an tâm. Trong thực tế y khoa, người ta theo dõi và chứng minh được không có sự gieo rắc vào đường sinh thiết. Đây là phương pháp an toàn với điều kiện lấy đúng, lấy đủ cũng như phải điều trị sau đó.  

Sinh thiết khối u bằng kim không có sự gieo rắc tế bào ung thư vào đường sinh thiết. Ảnh: CTV

Trong thực hành lâm sàng, cũng nhiều câu hỏi kiểu như “khối u đang yên đang lành thì có nên phẫu thuật”, được đặt ra bởi bệnh nhân hoặc người thân của họ. Nếu “đang yên đang lành” thì không ai đến bệnh viện. Tuy nhiên, đặc biệt của ung thư vú là sẽ không làm xáo trộn về mặt chức năng của người bệnh. Ngay cả giai đoạn tiến tiển, giai đoạn muộn thậm chí một số di căn, bệnh nhân vẫn đi lại, ăn uống sinh hoạt bình thường.

Không hẳn giống như người khỏe mạnh bình thường nhưng họ không suy kiệt như những bệnh ung thư đường ruột, ung thư phổi, ung thư gan… Vậy nên, bệnh nhân nghĩ là “đang yên đang lành”. Người ta cũng nghĩ nếu đụng dao kéo vào thì bệnh sẽ tiến triển. Đây là kinh nghiệm họ thấy qua thực tế và là một định kiến không tốt.

Nếu bệnh tiến triển, không an toàn phẫu thuật, chúng ta sẽ hóa trị trước. Nếu không làm như vậy mà mổ trước và mổ không đúng, không đủ rộng thì bệnh sẽ bùng lại. Tuy nhiên, giống như người thợ nuôi ong, người ta vẫn phải lấy mật, vẫn phải tóm trọn cái ổ. Như vậy, người bác sĩ chuyên khoa sâu về bệnh lý tuyến vú phải nắm toàn diện như vậy để giúp cho người bệnh.

Phương pháp điều trị nào cũng có mục đích mang lại lợi ích cho bệnh nhân. Đối với ung thư vú, phẫu thuật có vai trò ở mọi giai đoạn nhưng giai đoạn can thiệp phải đem lại lợi ích cho người bệnh. Ví dụ, ở những giai đoạn sớm, phẫu thuật thường được ưu tiên. Hiện nay, giai đoạn không còn quan trọng trong việc chọn lựa điều trị mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó, sinh học cũng rất quan trọng.

Trước đây, bệnh nhân được biết là phẫu thuật ở giai đoạn sớm còn giai đoạn trễ thì không. Bây giờ, những phương pháp điều trị toàn thân (hóa trị) cũng sẽ giúp cho phẫu thuật thuận lợi hơn ở cả giai đoạn sớm.

Mục tiêu của phẫu thuật là an toàn và đẹp, việc giữ lại những cấu trúc thiên bẩm của người phụ nữ rất quan trọng. Chúng tôi hay khuyên bệnh nhân, khi mất đi một bên bộ phận tuyến vú, những ảnh hưởng xáo trộn cuộc sống rất lớn, thường chúng ta nên giữ lại. Phẫu thuật giai đoạn nào không quan trọng bằng việc phẫu thuật giữ được tuyến vú và mục đích phẫu thuật.

Hóa trị toàn thân, phẫu thuật giúp giảm những biến chứng bệnh lý ở những giai đoạn muộn hơn, trễ hơn. Ví dụ, bệnh nhân đau nhức hay lở loét, phẫu thuật mang tính chất làm sạch, cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và hỗ trợ xạ trị sau phẫu thuật.

Đối với giai đoạn sớm, bác sĩ luôn mong muốn giữ lại tuyến vú cho người bệnh, điều này là quan trọng.

ThS-BS Nguyễn Đỗ Thùy Giang (Phó trưởng Khoa ngoại tuyến vú, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM)