Đừng để Sơn Trà bị “băm nát” và thu hẹp

 17:27 | Thứ tư, 30/11/2016  0

Mở đầu cuộc phỏng vấn dành cho Người Đô Thị, ông Trần Hữu Vỹ - Giám đốc Trung tâm bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (Green Viet) cho biết:

Bán đảo Sơn Trà có giá trị lưu trữ đa dạng sinh học rất lớn, là một phần của vùng sinh thái Trường Sơn - một trong 200 vùng sinh thái tiêu biểu toàn cầu, là nơi trú ngụ của nhiều loài sinh vật độc đáo. Khu vực này có 985 loài thực vật bậc cao thuộc 143 họ. Hệ động vật gồm 380 loài thuộc 106 họ, trong đó có 29 loài thuộc nguồn gen quý, hiếm cần ưu tiên bảo tồn như voọc chà vá chân nâu, khỉ vàng.

         
          Trần Hữu Vỹ, Giám đốc Trung tâm bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh.

Với tổng diện tích rừng gần 4.000ha và nằm phía Đông Bắc của thành phố Đà Nẵng, Sơn Trà có vai trò quan trọng trong che chắn gió, bão và điều hòa khí hậu cho thành phố. Vì thế từ lâu, người dân gọi Sơn Trà là “bức bình phong” hoặc “lá phổi xanh” của thành phố Đà Nẵng. Đây cũng là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho người dân với 20 con suối nước chảy quanh năm.

Từ năm 1989, trạm cấp nước Sơn Trà đưa vào hoạt động với công suất trung bình 5.000m3/ngày đêm. Hiện nay, vào mùa khô công suất đạt trung bình 3.000m3/ngày đêm. Tuy nhiên giá trị cung cấp nguồn nước sinh hoạt này chỉ mới tính ở một số con suối như Suối Đá...

Nhiều năm qua, đã có nhiều cảnh báo về tình trạng Sơn Trà bị “băm nát” bởi môi trường sinh thái ở khu vực bảo tồn thiên nhiên bị tàn phá nghiêm trọng; diện tích rừng ngày càng nham nhở vì các dự án du lịch, kinh doanh nhỏ lẻ bao vây “lá phổi” này. Theo ông, nguyên nhân cốt lõi là đâu?

Thực tế cho thấy môi trường sống của các loài động thực vật hoang dã thu hẹp dần do diện tích rừng được ưu tiên bảo vệ của bán đảo Sơn Trà bị thu hẹp theo thời gian. Cụ thể, Quyết định 41/TTg ngày 21.1.1977 của Thủ tướng Chính phủ đã đưa bán đảo Sơn Trà thành một trong 10 khu rừng cấm đầu tiên của Việt Nam với diện tích 4.000ha, Ban quản lý khu Bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Sơn Trà quản lý và bảo vệ.

Đến năm 2008, UBND Thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định 6758/QĐ-UBND ngày 20.9.2008 về việc phê duyệt quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn thành phố, thì khu BTTN Sơn Trà chỉ còn 2.591,1ha và giao cho Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà - Ngũ Hành Sơn trực thuộc Chi cục Kiểm lâm quản lý và bảo vệ rừng.

Tới 2014, UBND Thành phố Đà Nẵng ra Quyết định 7277/QĐ-UBND ngày 14.10.2014 về việc giao rừng và đất lâm nghiệp cho UBND phường Thọ Quang, quận Sơn Trà quản lý, bảo vệ và phát triển với tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp là 1.072,6ha (phần lớn diện tích nằm ngoài khu bảo tồn), phần diện tích còn lại giao hạt kiểm lâm trên quản lý (diện tích rừng đặc dụng).

Dưới góc nhìn về bảo tồn, với quy hoạch tổng thể mới đây, liệu “bài toán” cân bằng giữa phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ gắn liền với bảo tồn cảnh quan, môi trường sinh thái của Sơn Trà có phù hợp với những giá trị đặc thù của bán đảo?

Trong các ý tưởng và quy hoạch gần đây về Sơn Trà như SOM, bản đồ quy hoạch tỉ lệ 1/5.000 và quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia Sơn Trà đến năm 2025, định hướng đến 2030 cho thấy rằng, có thể các công trình nói chung được phép xây dựng xung quanh chân núi Sơn Trà ở độ cao dưới 200m so với mực nước biển, và cả phần biển xung quanh bán đảo sẽ ảnh hưởng lớn đến đa dạng sinh học của bán đảo Sơn Trà, cho dù các công trình tuân thủ nghiêm ngặt các luật pháp hiện hành, bởi một số lý do chính sau:

Thứ nhất: diện tích rừng ở cạn của bán đảo Sơn Trà không lớn (chưa tới 4.000ha), nên việc xây dựng các công trình xung quanh chân núi Sơn Trà sẽ làm chia cắt mạnh hệ sinh thái tự nhiên, đặc biệt mất đi đa dạng sinh học đặc thù tại khu vực giáp giữa rừng với biển, giữa hệ sinh thái giao thoa nước ngọt của các con suối với bờ biển, chia cắt tính kết nối giữa hệ sinh thái cạn với biển. Đồng thời vùng đệm khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà bị tác động mạnh sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả bảo tồn vùng lõi (rừng đặc dụng).

Nguồn: Ban quản lý bán đảo Sơn Trà

Thứ hai: các kết quả nghiên cứu ở bán đảo Sơn Trà từ năm 2007 đến nay cho thấy loài voọc chà vá chân nâu phân bố chính ở cả độ cao dưới 200m so với mực nước biển, ở các thung lũng thấp và đặc biệt hiện nay do tác động mạnh ở những phía quay mặt về thành phố của Sơn Trà nên các đàn voọc tập trung chủ yếu ở phía Tây (tính từ khu vực Tiên Sa đến Hố Sâu).

     

Trên Tuổi Trẻ online ngày 15.11, đại diện Sun Group cho biết việc nghiên cứu các phương tiện mới như cáp treo, xe điện… chỉ là góp thêm cho du khách những trải nghiệm mới, để ngắm toàn cảnh Sơn Trà từ trên cao. Nếu trong quá trình nghiên cứu thấy các phương tiện hiện tại đã đáp ứng nhu cầu người dân và đảm bảo yêu cầu bảo vệ môi trường thì việc xây dựng tuyến cáp treo là không cần thiết. 

T.H

Thứ ba: các dự án có thể được xây dựng tại các bãi biển và vùng biển xung quanh bán đảo Sơn Trà sẽ ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển ven bờ. Những khu vực này không những là môi trường sống của một số loài sinh vật biển, mà còn là nơi sinh sản của một số loài động vật biển, một số nghiên cứu còn cho thấy các bãi đẻ của rùa ở một số bãi cát...

Thứ tư: hiện nay hệ sinh thái rừng tại bán đảo Sơn Trà do nhiều cơ quan trực tiếp cùng phối hợp quản lý, nên gặp không ít khó khăn trong quá trình phối hợp thực hiện công tác quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái bán đảo Sơn Trà.

Với những phân tích trên, trong quá trình thực hiện quy hoạch, xây dựng và vận hành các dự án phát triển, tôi cho rằng cần hết sức thận trọng xem xét đến tính bền vững của hệ sinh thái Sơn Trà, đánh giá tác động môi trường và giám sát tác động môi trường chặt chẽ, ưu tiên tiêu chí bảo tồn đa dạng sinh học cả trên cạn và dưới nước trước, để đúng khái niệm du lịch sinh thái và hướng đến phát triển bền vững.

Ngay sau khi quy hoạch được phê duyệt, nhiều doanh nghiệp đã đề xuất với chính quyền Đà Nẵng làm tuyến cáp treo lên đỉnh Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà, trong đó có Tập đoàn Sun Group. Du lịch Sơn Trà bằng cáp treo có cần thiết hay không, thưa ông?

Tôi cho rằng nên thay thế phương tiện này bằng các phương tiện di chuyển và cảm nhận khác thân thiện môi trường như đi bộ, xe đạp leo núi, xe điện. Bởi thứ nhất, hiện việc di chuyển xung quanh bán đảo Sơn Trà đến các điểm du lịch như đỉnh Bàn Cờ rất thuận tiện bằng các phương tiện đường bộ từ xe 16 chỗ trở xuống, thậm chí tuyến lên Chùa Linh Ứng đi được cả xe 45 chỗ. Cáp treo chỉ phù hợp cho những vị trí hiểm trở khó đi lại bằng phương tiện đường bộ hoặc quá xa vị trí đẹp cần tiếp cận.

Thứ hai, cáp treo theo ý tưởng từ Công viên Đại Dương đến đỉnh Bàn Cờ với chiều dài khoảng 2,5km đường chim bay sẽ phải đi ngang qua diện tích của rừng đặc dụng, có thể ảnh hưởng nhiều đến đa dạng sinh học nếu đánh giá tác động môi trường không được ưu tiên hàng đầu. Thứ ba, ga đi và đến của cáp treo cần sử dụng một diện tích rừng nhất định, trong khi diện tích rừng bán đảo Sơn Trà không những đã bé, lại bị bê tông hóa bởi đường, công trình nghỉ dưỡng, và cả việc xâm lấn của cây bìm bìm hiện giờ có thể tới gần cả 1.000ha rồi. Nếu cứ tiếp tục xây dựng, diện tích rừng tự nhiên để bảo tồn còn lại không đủ đảm bảo môi trường sống cho các loài động thực vật hoang dã hiện có...

 Voọc chà vá chân nâu - động vật hoang dã quý hiếm tại bán đảo Sơn Trà. Ảnh: Nguyễn Trường Sinh


Theo Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia (DLQG) Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 khu vực quy hoạch phát triển Khu DLQG Sơn Trà nằm trên bán đảo Sơn Trà thuộc phường Thọ Quang, quận Sơn Trà, cách trung tâm thành phố khoảng 10km về phía Đông Bắc với tổng diện tích 4.439ha. Diện tích khu vực tập trung phát triển trở thành Khu DLQG là 1.056ha.

Đến năm 2030 Khu DLQG Sơn Trà trở thành trung tâm du lịch sinh thái, vui chơi giải trí, thể thao, ngắm cảnh, nghỉ dưỡng cao cấp; là một điểm đến quan trọng trên tuyến du lịch đường bộ và đường biển quốc gia; mục tiêu đến năm 2025 đón 3,5 triệu lượt khách, đạt doanh thu khoảng 1.900 tỷ đồng; đến năm 2030 đón 4,6 triệu lượt khách, doanh thu khoảng 4.300 tỷ đồng, quy mô khoảng 1.600 buồng khách sạn.

Quy hoạch định hướng sẽ hình thành 3 trung tâm dịch vụ và cửa ngõ vào Khu DLQG trên 3 trục tiếp cận bán đảo Sơn Trà, gồm: Trung tâm đón tiếp và lưu trú Hồ Xanh - Bãi Bụt; Trung tâm diễn giải môi trường và du lịch sinh thái tại khu vực giao cắt giữa đường lên đỉnh Bàn Cờ và đường Yết Kiêu, và Trung tâm dịch vụ du lịch, nhà hàng tại khu vực Tiên Sa. Từ đó, đầu tư phát triển các trung tâm, cụm dịch vụ lưu trú nghỉ dưỡng cao cấp, gồm: Trung tâm lưu trú Hồ Xanh - Bãi Bụt; các cụm nghỉ dưỡng: Bãi Trẹm, Bãi Rạng, Ghềnh Đa - Mũi Nghê, Bãi Bắc và Bãi Bắc mở rộng, Tiên Sa; khu biệt thự Tây Nam suối Đá và khu nhà nghỉ sinh thái.


Lê Quỳnh thực hiện

Kỳ tiếp: Linh trưởng Sơn Trà trước nguy cơ tuyệt chủng

» Biến khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà thành khu du lịch: chính quyền Khánh Hòa đã vượt quyền?

» Công bố kết quả cuộc điều tra buôn bán động vật hoang dã tại VN

» TP.HCM: công ty Vinpearl được giao lập điều chỉnh quy hoạch Sài Gòn Safari

» Những câu hỏi đặt ra cho mô hình kinh doanh vườn thú tư nhân

» Từ vụ thú chết ở Vinpearl Safari Phú Quốc: Làm bảo tồn hay kinh doanh “bảo tồn”?

bài viết liên quan
TAGS
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

#lũ lụt miền Trung
*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.