Việt Nam có thêm đại diện tham gia thẩm định hồ sơ di sản cho UNESCO

Tại Phiên họp lần thứ 11 của Đại hội đồng các quốc gia thành viên Công ước 2003 của UNESCO diễn ra tại Paris (Pháp) từ ngày 17-18.6.2026, CCH đã chính thức được phê duyệt tư cách tổ chức phi chính phủ (NGO) đảm nhiệm vai trò tư vấn cho Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Như vậy, hiện nay Việt Nam chính thức có hai đại diện NGO tư vấn đang có hiệu lực hoạt động trên hệ thống hiển thị của UNESCO là CCH và Trung tâm Nghiên cứu, Hỗ trợ và Phát triển Văn hoá (A&C - được công nhận từ năm 2009).

Đại diện Việt Nam phát biểu trong kỳ họp tại Paris. Ảnh: UNESCO

Để thuyết phục được UNESCO trao quyền lực chuyên môn này, CCH đã chứng minh một hồ sơ năng lực vượt trội với chuỗi thành tích dày đặc trong suốt gần hai thập kỷ hoạt động kể từ khi thành lập vào năm 2007. Điểm nhấn lớn nhất về mặt chuyên môn của trung tâm là các dự án kiểm kê di sản quy mô lớn, bao gồm việc hoàn thành kiểm kê gần 2.000 yếu tố di sản văn hóa phi vật thể tại Hà Nội (giai đoạn 2013-2015) và tỉnh Thừa Thiên Huế (giai đoạn 2021–2026).

Những dữ liệu thực nghiệm này đã tạo nền tảng vững chắc cho việc quản lý bền vững và hoạch định chính sách di sản. CCH cũng là đơn vị trực tiếp hỗ trợ, tư vấn chuẩn bị hồ sơ đưa 10 di sản tiêu biểu từ nhiều vùng miền vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tiêu biểu như: Nghi lễ và trò chơi Kéo co ngồi tại đền Trấn Vũ (2013), Hát và múa Ải Lao (2016), tri thức trồng hoa đào Nhật Tân (2024), hay nghệ thuật ướp trà sen Quảng An (2024).

Logo của CCH.

Đặc biệt, năng lực thực thi và tư vấn kỹ thuật của CCH đã được quốc tế công nhận thông qua vai trò then chốt trong việc đánh giá thực trạng và hỗ trợ cộng đồng đưa Hát Xoan (Phú Thọ) chuyển đổi thành công từ Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp sang Danh mục di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2017.

Bên cạnh đó, Trung tâm còn ghi dấu ấn đậm nét ở tầm vĩ mô khi tham gia tư vấn cho Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội trong việc sửa đổi Luật Di sản văn hóa nhằm đồng bộ hóa các quy định nội địa với Công ước 2003 của UNESCO. CCH cũng đi đầu trong việc thúc đẩy phát triển bền vững và gắn kết cộng đồng thông qua việc xây dựng, quảng bá di sản ẩm thực tại quận Hoàn Kiếm phục vụ phát triển du lịch, cũng như hòa giải các tranh chấp tại địa phương để bảo tồn bền vững Hội Gióng tại đền Phù Đổng.

Với tư cách là "Tổ chức tư vấn" chính thức của UNESCO, CCH được kỳ vọng sẽ đóng góp trực tiếp hơn vào tương lai của mạng lưới di sản toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Trong tương lai, Trung tâm sẽ trực tiếp tham gia hỗ trợ Ủy ban Liên chính phủ trong việc thẩm định các hồ sơ đề cử di sản vào các danh mục của Công ước, xét duyệt các yêu cầu hỗ trợ tài chính từ Quỹ di sản văn hóa phi vật thể, kiểm tra các báo cáo quốc gia và nhân rộng các mô hình thực hành bảo tồn tốt nhất trên thế giới... Vai trò mới này giúp nâng tầm vị thế của giới chuyên gia Việt Nam, đóng vai trò như một cầu nối quan trọng đưa các sáng kiến, dự án cộng đồng từ Việt Nam tiếp cận các nguồn lực quốc tế.

Trò kéo cõi trong hội làng Phú Hào, phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình (trước đây là xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định) được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. Ảnh: Facebook CCH.

“CCH vinh dự là một trong số 59 tổ chức phi chính phủ trên thế giới – được lựa chọn từ 96 tổ chức ứng cử trong năm 2025 – đáp ứng đầy đủ các tiêu chí thẩm định để tham gia vào cơ chế tư vấn của UNESCO. Trong thời gian tới, CCH sẽ tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn, tham gia đóng góp hiệu quả vào việc thực thi Công ước 2003, đồng thời đưa những kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam đóng góp vào các diễn đàn di sản quốc tế”, Giám đốc CCH Nguyễn Đức Tăng chia sẻ.

Lan Chi