Giải pháp tài chính để phát triển nhà ở cho công nhân

 17:32 | Thứ sáu, 31/12/2021  0
Cái khó cho phát triển nhà ở công nhân các khu công nghiệp của Việt Nam hiện nay là nhu cầu quá lớn, thu nhập của người công nhân không cao, do vậy rất cần có các giải pháp tài chính phù hợp với khả năng chi trả của họ, nhưng vẫn bảo đảm điều kiện sống phù hợp với tiêu chuẩn nhà ở (về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội)...

Trong những năm qua số lượng và chất lượng nhà ở đã tăng lên không ngừng, bao gồm cả nhà ở nói chung và nhà ở cho công nhân của một số khu công nghiệp nói riêng, đã góp phần ổn định, nâng cao đời sống công nhân (đặc biệt là trong thời gian bị dịch bệnh COVID-19), phát triển sản xuất, nâng cao năng suất lao động, phát triển kinh tế đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh việc phát triển nhà ở ở một số khu công nghiệp của một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, TP.HCM, Bình Dương, Bắc Ninh…(cũng mới đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu về nhà ở cho công nhân) thì rất nhiều các khu công nghiệp chưa có nhà ở cho công nhân dẫn đến tình trạng: (1) nhân lực cho các khu cung nghiệp không ổn định, thậm chí bị “đứt gãy” làm ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, uy tín của doanh nghiệp cũng như uy tín quốc gia; (2) số lượng công nhân rất lớn tập trung thuê nhà ở tại địa phương gần khu công nghiệp làm cho mật độ dân số cao đột xuất, mất cân đối về hạ tầng kỹ thuật, xã hội và dịch vụ, ảnh hưởng không tốt đến cuộc sống của người dân; (3) nhiều nhà thuê ở của công nhân không bảo đảm điều kiện sinh sống bình thường (diện tích quá hẹp, vệ sinh không bảo đảm, thiếu nhà trẻ, trường học, dịch vụ,..); (4) một số khu công nghiệp có khối lượng lớn xe ô tô đưa đón công nhân, xe cá nhân của công nhân đi về gây thiếu an toàn và quá tải cho hệ thống hạ tầng giao thông...

Khu nhà ở xạ hội Hoà Lợi, tỉnh Bình Dương. Ảnh minh hoạ

Có nhiều nguyên nhân gây nên tình trạng thiếu trầm trọng nhà ở cho công nhân các khu công nghiệp (hệ thống cơ chế, chính sách liên quan đến phát triển nhà ở công nhân khu công nghiệp còn chồng chéo, chưa rõ ràng và thiếu; thực hiện pháp luật chưa đúng; chế tài chưa đủ mạnh đối với trường hợp không thực hiện đúng quy định của pháp luật...), trong đó thiếu các giải pháp liên quan đến tài chính để phát triển nhà ở công nhân các khu công nghiệp.

Cái khó cho phát triển nhà ở công nhân các khu công nghiệp của Việt Nam hiện nay là nhu cầu quá lớn, thu nhập của người công nhân không cao. Do vậy rất cần có các giải pháp tài chính để phát triển nhà ở công nhân khu công nghiệp để các khu công nghiệp đều có nhà ở đáp ứng cơ bản nhu cầu và giá nhà ở (giá thuê, thuê mua, giá mua) cho công nhân phù hợp với khả năng chi trả của họ, nhưng vẫn bảo đảm điều kiện sống phù hợp với tiêu chuẩn nhà ở (về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội).

Người dân Mỹ dành ra khoảng 15.5% thu nhập cá nhân cho nhà ở và 12.5% nữa để chi trả cho việc đưa ngôi nhà vào sử dụng (ví dụ như: các loại đồ đạc thiết thực, bảo hiểm, bảo dưỡng và sửa chữa). Người dân ở các nước đang phát triển phải chi phí cho nhà ở tới 30% thu nhập, công nhân một số khu công nghiệp của Việt Nam phải chi khoảng 15-20% thu nhập hàng tháng cho thuê nhà ở, do vậy để bảo đảm giá nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của công nhân thì giá nhà cho công nhân thuê một tháng ở Việt nam cũng phải nhỏ hơn 20% thu nhập một tháng của họ.

Giá nhà ở nói chung, nhà ở cho công nhân khu công nghiệp nói riêng phụ thuộc vào cung - cầu nhà ở và tất cả chi phí để đầu tư xây dựng, quản lý vận hành nhà ở, hệ thống hạ tầng liên quan, như: đất đai, chi phí xây dựng (thiết kế, chi phí vật liệu, chi phí nhân công, máy thi công), thuế, phí, chi phí tài chính,và nhiều chi phí liên quan như chi phí phát sinh do thủ tục hành chính rườm rà,... Để phát triển nhà ở công nhân khu công nghiệp đáp ứng cơ bản nhu cầu và có giá thuê nhà phù hợp với khả năng chi trả của công nhân khu công nghiệp thì chúng ta cần có các giải pháp liên quan đến tài chính nhà ở công nhân khu công nghiệp một cách đồng bộ, khả thi.

Cụ thể, để giảm giá nhà ở công nhân khu công nghiệp bằng giải pháp tăng nguồn cung thì Nhà nước phải có chính sách tạo điều kiện để mọi tổ chức, cá nhân đều có thể tham gia đầu tư xây dựng nhà ở công nhân. Bên cạnh việc đầu tư xây dựng nhà ở công nhân trong khu công nghiệp, cần có các chính sách khuyến khích người dân gần khu công nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân thuê.

Các chính sách phải đầy đủ, công bằng, rõ ràng, đồng bộ từ quy hoạch, nhà ở, đất đai, tín dụng, xây dựng, môi trường, thuế, phí; xác định rõ quyền, trách nhiệm của các cơ quan liên quan, giữa trung ương, địa phương, ban quản lý khu công nghiệp và các nhà đầu tư, tổ chức tín dụng, đơn vị quản lý, dịch vụ. Trong đó việc gì địa phương, ban quản lý khu công nghiệp làm được thì phải phân cấp cho họ.

Nhà nước cần nghiên cứu điều chỉnh một số chỉ tiêu quy hoạch, tiêu chuẩn xây dựng nhà ở để tăng hệ số sử dụng đất, tăng số lượng căn hộ trên một diện tích sàn xây dựng bằng cách giảm diện tích tối thiểu quy định cho một căn hộ nhà ở công nhân (ở Hàn Quốc có loại căn hộ của nhà ở cho người thu nhập thấp là 14m2).

Thứ hai, cần giảm chi phí liên quan đến đất xây dựng nhà ở công nhân. Hiện nay nhà nước đã có chính sách miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích đất xây dựng nhà ở công nhân khu công nghiệp, tuy nhiên thời gian và thủ tục liên quan để có đất xây dựng nhà ở công nhân (bao gồm cả xây dựng hệ thống hạ tầng) còn dài và nhiều, nếu rút ngắn thời gian và giảm các thủ tục này thì sẽ giảm chi phí liên quan đến đất xây dựng nhà ở công nhân.

Kế đến là giảm chi phí liên quan đến xây dựng. Để giảm các chi phí này chúng ta có thể giảm chi phí thiết kế và giảm chi phí xây dựng. Giảm chi phí thiết kế bằng cách áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình; giảm chi phí xây dựng bằng việc có chính sách thưởng phù hợp cho nhà thiết kế khi thiết kế làm giảm giá thành xây dựng, sử dụng các vật liệu sẵn có tại địa phương với giá cả và chất lượng phù hợp, tăng cường áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong xây dựng như sử dụng các cấu kiện sản xuất sẵn để lắp ghép...

Giảm chi phí tài chính, cụ thể bên cạnh việc cho vay với lãi suất ưu đãi từ các ngân hàng như hiện nay thì nhà nước cần có chính sách khuyến khích để phát triển nhiều tổ chức cho vay để phát triển nhà ở cho công nhân khu công nghiệp như: Tổng công ty Tài chính phát triển nhà (kinh nghiệm của Ấn Độ), Quỹ phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp (kinh nghiệm của Philippin, Hàn Quốc), Công ty đầu tư, hợp tác xã tín dụng, quỹ tiết kiệm địa phương (kinh nghiệm của Mỹ),…các quỹ này được tạo bởi tiền tiết kiệm của công nhân, hỗ trợ của chính phủ và các nhà tài trợ.

Các hình thức cho vay cần linh hoạt (vay không thế chấp, thế chấp; thế chấp lãi suất cố định, hoặc điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát,…). Phương án trả nợ linh hoạt.

Nhà nước cần miễn giảm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp tham gia xây dựng và quản lý vận hành nhà ở công nhân khu công nghiệp.

Cuối cùng, cần giảm chi phí phát sinh do thủ tục hành chính rườm rà.Tăng cường cải cách thủ tục hành chính, chống tham nhũng, tiêu cực liên quan đến quy hoạch, đất đai, xây dựng, quản lý vận hành nhà ở công nhân khu công nghiệp.

Để thực hiện tốt các giải pháp nêu trên đòi hỏi phải có sự tham gia tích cực của các thành phần liên quan đến phát triển nhà ở công nhân khu công nghiệp bao gồm: các cơ quan ở trung ương, chính quyền địa phương, ban quản lý các khu công nghiệp, các nhà đầu tư, các doanh nghiệp xây dựng, các tổ chức tài chính, các nhà khoa học, các tổ chức xã hội, người công nhân, người dân gần khu công nghiệp và các cơ quan truyền thông, trong đó chính phủ cần thực hiện theo cơ chế tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tham gia phát triển nhà ở công nhân khu công nghiệp thay cho cơ chế chính phủ cung cấp trực tiếp nhà ở này.

Khi chúng ta thực hiện tốt các giải pháp liên quan đến tài chính để phát triển nhà ở công nhân các khu công nghiệp nêu trên thì giá nhà ở công nhân (giá thuê, thuê mua, mua) các khu công nghiệp sẽ phù hợp hơn với khả năng chi trả của người công nhân các khu công nghiệp ở Việt Nam hiện nay, nó sẽ góp phần tích cực trong việc phát triển nhà ở công nhân các khu công nghiệp, bảo đảm đời sống cho công nhân, góp phần phát triển sản xuất công nghiệp và phát triển kinh tế đất nước, thực hiện tốt mục tiêu phát triển kinh tế xã hội mà Đại hội XIII của Đảng đã đề ra.

TS. Phạm Văn Khánh (Ban Kinh tế - Tổng Hội Xây dựng Việt Nam)

________________

* Bài viết là tham luận tại kỷ yếu hội thảo "Đô thị công nghiệp gắn với nhà ở công nhân" do Bộ Xây Dựng, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam và Tổng hội Xây Dựng Việt Nam đồng chủ trì, diễn ra sáng nay (31.12) tại Hà Nội.

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
bài viết cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.