Cẩm nang phòng, chống COVID-19:

Dùng kháng sinh, Paracetamol để hạ sốt và trị COVID-19?

 20:19 | Thứ hai, 13/04/2020  0
Về vấn đền dùng kháng sinh để kháng Covid-19, hiện còn nhiều ý kiến trái chiều về tác dụng. Theo WHO và Bộ Y tế Việt Nam thì hiện chưa có thuốc đặc trị, do vậy không khuyến cáo dùng.

Nếu có các triệu chứng như ho, đau họng, sốt thì có nên uống kháng sinh chặn không? Dùng kháng sinh loại gì thì có phổ kháng khuẩn rộng?

Bác sỹ Nguyễn Minh Nguyên, Khoa Cấp Cứu và Hồi Sức Tích Cực, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: Với các triệu chứng như ho đau họng sốt thì điều đầu tiên nghĩ đến là Covid. Nếu là Covid, bệnh nhân cần được cách ly, nhập viện điều trị.

Các triệu chứng trên cũng có thể là biểu hiện của bệnh viêm họng cấp do virus hoặc vi khuẩn.

Với các nguyên nhân liên quan đến virus thì điều trị theo triệu chứng, với các trường hợp nặng, cần hỗ trợ về oxy, thở máy. Các triệu chứng nguy hiểm phải nhập viện như khó thở, thở rít, khản tiếng, rối loạn ý thức, có các bệnh nền trước như hen, suy tim. Các bệnh nhân viêm họng cấp nếu sốt cần hạ sốt bằng paracetamol hoặc các thuốc đặc trị khác, uống đủ nước, súc họng.

Các bệnh nhân nhiễm bệnh theo virus dạng viêm họng cấp có thể khỏi sau 5-7 ngày, các trường hợp như vậy thì ko khuyến khích dùng kháng sinh. Nếu bệnh nhân được test cúm A có thể dùng Taminflu từ 3-5 ngày. Với các bệnh nhân hay nhiễm cúm thông thường thì nên tiêm phòng cúm hằng năm.

Với các bệnh nhân có triệu trứng nghi ngờ viêm họng do vi khuẩn, nhóm hay gặp nhất là do viêm cầu tuýp A thì có các biệu hiện như sưng, đau họng, nhìn qua gương thấy amidan sưng đỏ, hạch cổ nổi, phát ban ở thân, có đờm xanh vàng có thể dùng các thuốc kháng sinh amoxicillin, augmentin hoặc các loại kháng sinh đặc trị khác. Quan trọng cần chú ý là tránh lây nhiễm cho những người xung quanh. Những bệnh nhân viêm họng do vi khuẩn cần đeo khẩu trang, cách ly, đo thân nhiệt, giữ khoảng cách an toàn.

Ảnh mang tính minh hoạ.

Bác sỹ Vũ Minh Điền, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương: Tuỳ theo hiện trạng dịch tễ mỗi nước, viêm họng có thể 60-70% do virus ở người lớn và 80-90% do virus ở trẻ em, nếu tổn thương do virus thì kháng sinh không có tác dụng. Trừ cúm A thì Taminflu có tác dụng một phần. Kể cả tư vấn qua điện thoại thì cũng chỉ có thể nhận biết lâm sàng chưa chắc nguyên nhân là do vi khuẩn hay virus, do vậy cần có xét nghiệm. Về vấn đền dùng kháng sinh để kháng Covid-19, hiện còn nhiều ý kiến trái chiều về tác dụng. Theo WHO và Bộ Y tế Việt Nam thì hiện chưa có thuốc đặc trị, do vậy không khuyến cáo dùng.

Việc dùng Paracetamol để hạ sốt thì nên dùng tối đa bao nhiêu viên một ngày? Trường hợp sốt cao mà phải uống thuốc hạ sốt Paracetamol or Efferalgan mà theo quy định thì ít nhất 4h mới được uống một lần tiếp theo, nhưng nếu trong hai giờ mà đã sốt cao trở lại thì phải dùng thuốc gì?

Bác sỹ Lê Minh Ngọc, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: Có sự nhầm lẫn vì không phải các liều Paracetemol (PM) và Efferalgan (EG) uống cách nhau 4h. Về mặt dược lý, độc tính do PM và EG gây ra theo liều tích lũy, tức căn cứ vào tổng lượng thuốc đưa vào cơ thể, không phân biệt tốc độ nhanh hay chậm. Bình thường các liều PM và EG dạng viên phổ biến đang là 250mg (cho trẻ em) và 500mg (người lớn). Tuy nhiên tại bệnh viện, có những chai PM 1g để truyền nhanh tĩnh mạch từ 15-20p cho bệnh nhân mà không có hậu quả gì cả.

Liều độc của PM đối với người lớn được ghi nhận là trên 6g, đặc biệt là trên 10-12g có thể gây độc cho gan dẫn tới suy gan cấp, thậm chí tử vong do suy gan cấp. Tuy nhiên, quy định 4h thì không chính xác. Không có quy định nào về việc 4h giữa các lần uống PM. Thay vào đó, cần chú ý tới tổng khối lượng PM mà bệnh nhân sử dụng trong ngày.

Một cách dễ nhớ là liều lượng tối đa của PM là 10mg/1kg trọng lượng cơ thể cho một lần sử dụng . Ví dụ bệnh nhân nặng 50kg thì có thể tự nhẩm khối lượng PM dùng tối đa cho một lần là 500mg. Tuy nhiên thực tế sử dụng chỉ cần dùng khối lượng tối thiểu để đủ tác dụng hạ sốt.

Cần chú ý PM không phải thuốc có tác dụng hạ sốt tức thời. Tính từ thời gian uống thuốc, cần ít nhất 30p để các thành phần của thuốc tan, ngấm từ thành dạ dày vào máu và đi tới cơ quan điều hòa thân nhiệt cơ thể. Bên cạnh đó, thời gian thuốc có tác dụng hạ sốt cực đỉnh là 3-4h sau khi uống thuốc, và thuốc hết tác dụng từ 4-6 tiếng.

Vì vậy, nếu 2h sau khi uống PM mà không hạ sốt thì không nên uống liều tiếp theo mà cần dùng các biện pháp hạ sốt không dùng thuốc. Cụ thể là có ba phương pháp hạ sốt: Khuếch tán nhiệt, đối lưu và bức xạ nhiệt. Tuy nhiên đơn giản nhất là khuếch tán qua da bằng chườm ấm.

Cần đặc biệt lưu ý là chườm ấm chứ không được chườm lạnh hay chườm mát. Để thử độ ấm, dùng mu bàn tay thử nước, nếu mu bàn tay cảm thấy ấm là được (theo định nghĩa là khoảng 40-50 độ C).

Về chất liệu sử dụng thì nên dùng vải cotton để thấm nước tốt hơn. Về cách chườm, ta sử dụng miếng vải ấm cotton lau tích cực vùng trán, vùng nách, vùng bẹn vì ở đó có nhiều mao mạch. Nước ấm sẽ giúp giãn mao mạch và giúp cơ thể trao đổi nhiệt với môi trường bên ngoài. Bằng cách như vậy, việc khuếch tán dễ hiệu quả và nhanh hơn. Cần chú ý việc hạ nhiệt cơ thể không được thực hiện bằng việc sử dụng khăn lạnh vì thực tế cơ thể hạ nhiệt nhờ trao đổi nhiệt qua mao mạch.

Có nên dùng thuốc ibuprofen không?

Bác sỹ Lê Minh Ngọc, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: ibuprofen (IF) cũng là loại thuốc giảm đau hạ sốt nhưng có nhiều tác dụng phụ hơn PM, đặc biệt là tác dụng phụ trên dạ dày như đau dạ dày, xuất huyết tiêu hóa.

Tác dụng thứ hai là trên thận vì IF gây co thắt động mạch thận, khiến thận không đủ máu để duy trì hoạt động, không bài tiết được chất thải và gây suy thận cấp. Vì vậy IF được khuyến cáo không sử dụng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi vì thận của trẻ chưa trưởng thành. Bên cạnh đó, sử dụng IF cần bù đắp đủ nước.

Ngoài ra, chúng ta luôn sử dụng PM trước. Nếu PM đạt tới liều cực đại như quy định mà vẫn không kiểm soát được sốt thì mới sử dụng IF. Vì việc sử dụng thuốc cần chuyên môn về thuốc nên trong trường hợp sốt cao không có dấu hiệu hạ thì nên sử dụng các biện pháp liên lạc như group trên zoom để tìm kiếm tư vấn của bác sỹ.

Cần chú ý sốt không phải triệu chứng nguy hiểm tức thời tính mạng bệnh nhân. Vì vậy người chăm sóc/bệnh nhân nên trao đổi với bác sỹ, 2-3 giờ, về việc sử dụng như thế nào, truyền ra sao. Hơn nữa sốt chỉ là một triệu chứng của bệnh. Cần tìm hiểu nguyên nhân của sốt, có thể là viêm amidan, viêm phổi hay bị bệnh gút, để chữa trị tận gốc.

Việc sử dụng thuốc hạ sốt chỉ là biện pháp để chữa phần ngọn.

Nếu có trường hợp bị dị ứng với cả paracetamol và ibuprofen thì dùng loại thuốc nào?

Bác sỹ Lê Minh Ngọc, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: Thực tế rất hiếm có trường hợp dị ứng cả hai. Đa phần người dị ứng với tá dược (chất độn) sử dụng trong thuốc. Vì vậy, nếu bệnh nhân nghi ngờ dị ứng với cả hai thì cần liên lạc với bác sỹ. Trong trường hợp cần thiết thì phải thực hiện các xét nghiệm phù hợp. Tại các cơ sở y tế, bộ phận dị ứng miễn dịch lâm sàng sẽ có đầy đủ công cụ xét nghiệm để làm rõ vấn đề đó. 

Đối với các loại nước điện giải như Orezol thì có được sử dụng trong điều trị COVID-19 không?

Bác sỹ Lê Minh Ngọc, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội: Có thể sử dụng cho COVID-19. Đối với COVID-19, biểu hiện nặng nhất là từ 5-7 ngày. Nếu sốt cao dẫn tới mất nước thì cần sử dụng các biện pháp bù nước như uống nước điện giải hay truyền tĩnh mạch để bù lại những khoáng chất bị mất. Việc bù nước không nhất thiết phải thực hiện qua đường tiêm mà hoàn toàn có thể thực hiện qua đường uống bằng việc pha chế đúng liều lượng.

BTV

Nguồn Bản quyền nội dung câu hỏi và trả lời thuộc Đại sứ quán Việt Nam tại Washington DC.
bài viết liên quan
Loading...
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.